Aleteia
czwartek 22/10/2020 |
Św. Jana Pawła II
Kościół

Dialog z prawosławiem - małymi krokami ku zrozumieniu

Łukasz Kobeszko - publikacja 14.10.16

W cieniu wielkich wydarzeń, od lat i z różnym natężeniem, toczy się regularny dialog teologiczny pomiędzy przedstawicielami Kościołów.

Dokument „Ku wspólnemu rozumieniu synodalności i prymatu w służbie jedności Kościoła” podpisany przez przedstawicieli Kościoła katolickiego i Cerkwi prawosławnej pod koniec września br. w Chieti we Włoszech stanowi kolejne osiągnięcie w toczącym się od 36 lat dialogu teologicznym pomiędzy katolicyzmem i prawosławiem.

Przyzwyczailiśmy się, że najbardziej widoczne przejawy kontaktów pomiędzy podzielonymi Kościołami stanowią spotkania wyższych hierarchów, jak chociażby tegoroczne rozmowy papieża Franciszka z patriarchą Moskwy i całej Rusi Cyrylem na Kubie, czuwania modlitewne w Asyżu lub coroczne obchody Tygodnia Modlitw o Jedność Chrześcijan. Wartościowym przejawem ekumenizmu są też wspólne działania charytatywne Kościołów, szczególnie widoczne w pomocy ofiarom konfliktów w Syrii i na Ukrainie.

Niemniej jednak, współczesny ekumenizm ma też swoje, wydawałoby się mniej spektakularne oblicze. W cieniu wielkich wydarzeń, od lat i z różnym natężeniem toczy się regularny dialog teologiczny pomiędzy przedstawicielami Kościołów. W mozolnych i rozpisanych na lata negocjacjach duchownych i naukowców próbuje się w jego ramach wypracować wspólne stanowisko w drażliwych, wciąż stanowiących źródło podziału kwestiach teologicznych oraz historycznych.

Cztery dekady pracy

Oficjalny dialog teologiczny Kościoła katolickiego i Cerkwi prawosławnej rozpoczął się 29 maja 1980 roku w monasterze świętego Jana Apostoła na greckiej wyspie Patmos. Po uroczystej inauguracji, w której udział wzięli kard. Johannes Willdebrands i metropolita Meliton z Chalcedonu, obrady przeniesiono na wyspę Rodos, gdzie zadecydowano o powołaniu katolicko-prawosławnej Międzynarodowej Komisji Mieszanej, która podczas odbywających się regularnie sesji rozważałaby fundamentalne kwestie związane z rozumieniem i ustrojem Kościoła, znaczeniem i rolą misteriów i sakramentów, dogmatyką oraz newralgicznymi problemami natury historycznej (rola Soborów po Wielkiej Schizmie w 1054 roku, kwestie jurysdykcyjne, istnienie Wschodnich Kościołów katolickich pozostających w unii w Rzymem itp.).

Do tej pory, w różnych miejscach Europy i świata odbyło się już 14 takich sesji plenarnych. W 1982 roku Komisja opublikowała w Monachium pierwszy znaczący tekst, będący podsumowaniem dwóch pierwszych lat prac: „Misterium Kościoła i Eucharystii w świetle tajemnicy Trójcy Świętej”. Pod koniec lat osiemdziesiątych, coraz bardziej zaczął  dominować w ramach dialogu trudny problem uniatyzmu, szczególnie w kontekście odradzania się Cerkwi greckokatolickiej na Ukrainie zachodniej, a później w Rumunii.

Od połowy minionej dekady i spotkania w Belgradzie w 2006 roku, Komisja zajmowała się głównie skomplikowanym historycznie i prawno-kanonicznie zagadnieniem prymatu papieskiego i  ustroju synodalnego (na Zachodzie nazywanego kolegialnym) Kościoła/ Cerkwi. W tym świetle, krokiem milowym w dialogu był podpisany rok później w Rawennie dokument „Eklezjologiczne i kanoniczne konsekwencje sakramentalnej natury Kościoła. Wspólnota kościelna, synodalność i autorytet”, porządkujący myślenie obydwu Kościołów o roli soborów powszechnych i lokalnych w życiu ich wspólnot oraz o rozumieniu prymatu biskupa Rzymu w pierwszym tysiącleciu niepodzielonego chrześcijaństwa.

Ustalenia te, choć nie zostały przyjęte przez wszystkie autokefaliczne Cerkwie, np. w Rosji, w pewien sposób wychodzą naprzeciw postulowanej przez Jana Pawła II w encyklice „Ut unum sint” z 1995 roku refleksji dotyczącej formy sprawowania prymatu papieskiego, tak, aby nie urażał on prawosławnych, jak i prawosławnemu rozumieniu prymatu biskupów Rzymu (nazywanych często przez Cerkiew „patriarchami Zachodu”).

W duchu pomocy i życzliwości

Dokument, który we wrześniu we włoskim Chieti podpisali reprezentanci wszystkich 15 autokefalicznych Cerkwi prawosławnych uczestniczący w posiedzeniu Komisji Mieszanej (delegacja Cerkwi Gruzińskiej zgłosiła kilka zastrzeżeń do jego treści, co zostało w dokumencie odnotowane, a Cerkiew rosyjska domagała się dodatkowej dyskusji o relacjach z grekokatolikami) jeszcze bardziej pogłębia ustalenia sprzed 9 lat.

Zwrócono w nim uwagę, że ustrój synodalny Kościoła w pierwszym tysiącleciu niepodzielonego jeszcze chrześcijaństwa polegający na rozsądzaniu ważnych kwestii dogmatycznych i duszpasterskich na soborach powszechnych powinien stanowić pożądany model funkcjonowania Kościołów Wschodu i Zachodu w czasach współczesnych.

Teologowie z obydwu Kościołów zgodzili się też, że poszczególne Kościoły partykularne powinny, podobnie jak w czasach jedności w pierwszych wiekach chrześcijaństwa dysponować sporym zakresem autonomii, a ich lokalne tradycje, obrządki i zwyczaje winny być pielęgnowane i rozwijane bez żadnych przeszkód.

W kwestii rozumienia prymatu biskupa Rzymu komisja uściśliła, że prawosławni nie mają zasadniczo zastrzeżeń wobec prymatu biskupa Rzymu pojmowanego jako honorowe pierwszeństwo historyczne obok piętnastu pozostałych Cerkwi autokefalicznych, w tym pierwszych czterech patriarchatów Wschodu (Konstantynopol, Aleksandria, Antiochia i Jerozolima). Chcą jednak, aby prymat ten ograniczał się tylko do honorowego przewodnictwa, bez szczególnych uprawnień jurysdykcyjnych i kanonicznych.

Sesję w Chieti prowadzili wspólnie kard. Kurt Koch, przewodniczący Papieskiej Rady ds. Popierania Jedności Chrześcijan i abp Hiob (Getcha) z Patriarchatu w Konstantynopolu. Obecni byli również przedstawiciele Kościoła katolickiego w Polsce: bp Krzysztof Nitkiewicz, a ze strony Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego – bp Jerzy (Pańkowski) oraz ks. prof. Andrzej Kuźma.

Obserwatorzy zwrócili uwagę na znamienne wydarzenie, mające miejsce podczas obrad. Gdy jeden z uczestników, prawosławny biskup z  Grecji, zasłabł i w trybie nagłym trafił do szpitala, przy jego łóżku czuwało cały czas dwóch duchownych katolickich. I takie właśnie wydarzenie dobitnie mówi o duchu obrad Międzynarodowej Komisji Mieszanej, której każde spotkanie jest małym krokiem do oczekiwanej tak bardzo jedności.

Wesprzyj Aleteię!

Jeśli czytasz ten artykuł, to właśnie dlatego, że tysiące takich jak Ty wsparło nas swoją modlitwą i ofiarą. Hojność naszych czytelników umożliwia stałe prowadzenie tego ewangelizacyjnego dzieła. Poniżej znajdziesz kilka ważnych danych:

  • 20 milionów czytelników korzysta z portalu Aleteia każdego miesiąca na całym świecie.
  • Aleteia jest aktualizowana codziennie i publikowana w ośmiu językach: po francusku, angielsku, arabsku, włosku, hiszpańsku, portugalsku, polsku i słoweńsku.
  • Każdego miesiąca nasi czytelnicy odwiedzają ponad 50 milionów stron Aletei.
  • Prawie 4 miliony użytkowników śledzą nasze serwisy w social mediach.
  • W każdym miesiącu publikujemy średnio 2 450 artykułów oraz około 40 wideo.
  • Cała ta praca jest wykonywana przez 60 osób pracujących w pełnym wymiarze czasu na kilku kontynentach, a około 400 osób to nasi współpracownicy (autorzy, dziennikarze, tłumacze, fotografowie).

Jak zapewne się domyślacie, za tymi cyframi stoi ogromny wysiłek wielu ludzi. Potrzebujemy Twojego wsparcia, byśmy mogli kontynuować tę służbę w dziele ewangelizacji wobec każdego, niezależnie od tego, gdzie mieszka, kim jest i w jaki sposób jest w stanie nas wspomóc.

Wesprzyj nas nawet drobną kwotą kilku złotych - zajmie to tylko chwilę. Dziękujemy!

Tags:
dokumentekumenizmjednośćjedność chrześcijanPrawosławie
Modlitwa dnia
Dziś wspominamy świętego...





Top 10
MASS,YOUNG CHILD
Anna O'Neil
List do rodziców, którzy zabierają na mszę sw...
RĄCZKA NIEMOWLAKA
Marta Brzezińska-Waleszczyk
Byłam świadkiem 45 minut życia. To była lekcj...
Bluźniercze graffiti na murze kościoła
Lucandrea Massaro
Wypisali proaborcyjne grafitti na kościele. R...
Aleteia
Oczy Matki Bożej z Guadalupe. Jedna z najwięk...
Redakcja
Cytat z Biblii dla ciebie na dziś [18 paździe...
BIBLE STUDY
Redakcja
Cytat z Biblii dla ciebie na dziś [20 paździe...
ANGEL,CHILD,STATUE
Philip Kosloski
Mamo, martwisz się o swoje dzieci? Módl się t...
Zobacz więcej
Newsletter
Aleteia codziennie w Twojej skrzynce e-mail