Aleteia.pl - pozytywna strona Internetu w Twojej skrzynce e-mail

Nie możesz nas wesprzeć finansowo?

Możesz to zrobić na 5 innych sposobów:

  1. Módl się za nasz zespół i powodzenie naszej misji
  2. Opowiedz o Aletei w swojej parafii
  3. Udostępniaj nasze treści rodzinie i przyjaciołom
  4. Wyłącz AdBlocka, kiedy do nas zaglądasz
  5. Zapisz się do naszego newslettera i czytaj go codziennie

Dziękujemy!
Zespół Aletei

 

Aleteia

Dialog z prawosławiem – małymi krokami ku zrozumieniu

Udostępnij

W cieniu wielkich wydarzeń, od lat i z różnym natężeniem, toczy się regularny dialog teologiczny pomiędzy przedstawicielami Kościołów.

Dokument „Ku wspólnemu rozumieniu synodalności i prymatu w służbie jedności Kościoła” podpisany przez przedstawicieli Kościoła katolickiego i Cerkwi prawosławnej pod koniec września br. w Chieti we Włoszech stanowi kolejne osiągnięcie w toczącym się od 36 lat dialogu teologicznym pomiędzy katolicyzmem i prawosławiem.

Przyzwyczailiśmy się, że najbardziej widoczne przejawy kontaktów pomiędzy podzielonymi Kościołami stanowią spotkania wyższych hierarchów, jak chociażby tegoroczne rozmowy papieża Franciszka z patriarchą Moskwy i całej Rusi Cyrylem na Kubie, czuwania modlitewne w Asyżu lub coroczne obchody Tygodnia Modlitw o Jedność Chrześcijan. Wartościowym przejawem ekumenizmu są też wspólne działania charytatywne Kościołów, szczególnie widoczne w pomocy ofiarom konfliktów w Syrii i na Ukrainie.

Niemniej jednak, współczesny ekumenizm ma też swoje, wydawałoby się mniej spektakularne oblicze. W cieniu wielkich wydarzeń, od lat i z różnym natężeniem toczy się regularny dialog teologiczny pomiędzy przedstawicielami Kościołów. W mozolnych i rozpisanych na lata negocjacjach duchownych i naukowców próbuje się w jego ramach wypracować wspólne stanowisko w drażliwych, wciąż stanowiących źródło podziału kwestiach teologicznych oraz historycznych.

Cztery dekady pracy

Oficjalny dialog teologiczny Kościoła katolickiego i Cerkwi prawosławnej rozpoczął się 29 maja 1980 roku w monasterze świętego Jana Apostoła na greckiej wyspie Patmos. Po uroczystej inauguracji, w której udział wzięli kard. Johannes Willdebrands i metropolita Meliton z Chalcedonu, obrady przeniesiono na wyspę Rodos, gdzie zadecydowano o powołaniu katolicko-prawosławnej Międzynarodowej Komisji Mieszanej, która podczas odbywających się regularnie sesji rozważałaby fundamentalne kwestie związane z rozumieniem i ustrojem Kościoła, znaczeniem i rolą misteriów i sakramentów, dogmatyką oraz newralgicznymi problemami natury historycznej (rola Soborów po Wielkiej Schizmie w 1054 roku, kwestie jurysdykcyjne, istnienie Wschodnich Kościołów katolickich pozostających w unii w Rzymem itp.).

Do tej pory, w różnych miejscach Europy i świata odbyło się już 14 takich sesji plenarnych. W 1982 roku Komisja opublikowała w Monachium pierwszy znaczący tekst, będący podsumowaniem dwóch pierwszych lat prac: „Misterium Kościoła i Eucharystii w świetle tajemnicy Trójcy Świętej”. Pod koniec lat osiemdziesiątych, coraz bardziej zaczął  dominować w ramach dialogu trudny problem uniatyzmu, szczególnie w kontekście odradzania się Cerkwi greckokatolickiej na Ukrainie zachodniej, a później w Rumunii.

Od połowy minionej dekady i spotkania w Belgradzie w 2006 roku, Komisja zajmowała się głównie skomplikowanym historycznie i prawno-kanonicznie zagadnieniem prymatu papieskiego i  ustroju synodalnego (na Zachodzie nazywanego kolegialnym) Kościoła/ Cerkwi. W tym świetle, krokiem milowym w dialogu był podpisany rok później w Rawennie dokument „Eklezjologiczne i kanoniczne konsekwencje sakramentalnej natury Kościoła. Wspólnota kościelna, synodalność i autorytet”, porządkujący myślenie obydwu Kościołów o roli soborów powszechnych i lokalnych w życiu ich wspólnot oraz o rozumieniu prymatu biskupa Rzymu w pierwszym tysiącleciu niepodzielonego chrześcijaństwa.

Ustalenia te, choć nie zostały przyjęte przez wszystkie autokefaliczne Cerkwie, np. w Rosji, w pewien sposób wychodzą naprzeciw postulowanej przez Jana Pawła II w encyklice „Ut unum sint” z 1995 roku refleksji dotyczącej formy sprawowania prymatu papieskiego, tak, aby nie urażał on prawosławnych, jak i prawosławnemu rozumieniu prymatu biskupów Rzymu (nazywanych często przez Cerkiew „patriarchami Zachodu”).

W duchu pomocy i życzliwości

Dokument, który we wrześniu we włoskim Chieti podpisali reprezentanci wszystkich 15 autokefalicznych Cerkwi prawosławnych uczestniczący w posiedzeniu Komisji Mieszanej (delegacja Cerkwi Gruzińskiej zgłosiła kilka zastrzeżeń do jego treści, co zostało w dokumencie odnotowane, a Cerkiew rosyjska domagała się dodatkowej dyskusji o relacjach z grekokatolikami) jeszcze bardziej pogłębia ustalenia sprzed 9 lat.

Zwrócono w nim uwagę, że ustrój synodalny Kościoła w pierwszym tysiącleciu niepodzielonego jeszcze chrześcijaństwa polegający na rozsądzaniu ważnych kwestii dogmatycznych i duszpasterskich na soborach powszechnych powinien stanowić pożądany model funkcjonowania Kościołów Wschodu i Zachodu w czasach współczesnych.

Teologowie z obydwu Kościołów zgodzili się też, że poszczególne Kościoły partykularne powinny, podobnie jak w czasach jedności w pierwszych wiekach chrześcijaństwa dysponować sporym zakresem autonomii, a ich lokalne tradycje, obrządki i zwyczaje winny być pielęgnowane i rozwijane bez żadnych przeszkód.

W kwestii rozumienia prymatu biskupa Rzymu komisja uściśliła, że prawosławni nie mają zasadniczo zastrzeżeń wobec prymatu biskupa Rzymu pojmowanego jako honorowe pierwszeństwo historyczne obok piętnastu pozostałych Cerkwi autokefalicznych, w tym pierwszych czterech patriarchatów Wschodu (Konstantynopol, Aleksandria, Antiochia i Jerozolima). Chcą jednak, aby prymat ten ograniczał się tylko do honorowego przewodnictwa, bez szczególnych uprawnień jurysdykcyjnych i kanonicznych.

Sesję w Chieti prowadzili wspólnie kard. Kurt Koch, przewodniczący Papieskiej Rady ds. Popierania Jedności Chrześcijan i abp Hiob (Getcha) z Patriarchatu w Konstantynopolu. Obecni byli również przedstawiciele Kościoła katolickiego w Polsce: bp Krzysztof Nitkiewicz, a ze strony Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego – bp Jerzy (Pańkowski) oraz ks. prof. Andrzej Kuźma.

Obserwatorzy zwrócili uwagę na znamienne wydarzenie, mające miejsce podczas obrad. Gdy jeden z uczestników, prawosławny biskup z  Grecji, zasłabł i w trybie nagłym trafił do szpitala, przy jego łóżku czuwało cały czas dwóch duchownych katolickich. I takie właśnie wydarzenie dobitnie mówi o duchu obrad Międzynarodowej Komisji Mieszanej, której każde spotkanie jest małym krokiem do oczekiwanej tak bardzo jedności.

Newsletter
Aleteia codziennie w Twojej skrzynce e-mail