Aleteia
wtorek 27/10/2020 |
Św. Sabiny
Sztuka i podróże

Grób Nieznanego Żołnierza w Warszawie. Żywy pomnik, który opowiada krwawą historię Polski

Archiwum Ordynariatu Polowego WP

Krzysztof Stępkowski - publikacja 11.11.16

Od wydarzenia z 2 listopada 1925 roku, związanego ze sprowadzeniem do Warszawy pewnej trumny, Grób Nieznanego Żołnierza zaczęto traktować jako panteon narodowej pamięci.

Grób Nieznanego Żołnierza na pl. Piłsudskiego w Warszawie to miejsce wyjątkowe, przed którym pochylają głowy zagraniczni goście, ambasadorowie rozpoczynający misję w Polsce, żołnierze, weterani i kombatanci. Przed tym grobem-pomnikiem odczytywane są apele pamięci i odmawiane modlitwy, na jego płycie składane są wieńce i kwiaty, a tuż obok płonie wieczny ogień, przy którym wartę pełnią żołnierze Batalionu Reprezentacyjnego. Tutaj odbywa się większość centralnych obchodów świąt państwowych. Poznajcie historię Grobu, a właściwie Grobów Nieznanego Żołnierza.

grob-nieznanego-zolnierza_krzysztof-stepkowski
Krzysztof Stępkowski

Groby wrogów i sojuszników

Skąd się w ogóle wziął pomysł na upamiętnienie „nieznanego żołnierza”? Aby to zrozumieć, trzeba cofnąć się o 100 lat. Podczas I wojny światowej po raz pierwszy ludzkość zetknęła się z problemem tysięcy poległych i niezidentyfikowanych żołnierzy. Ich prochy leżały często z dala od ojczyzny, w pobliżu pól bitewnych, których po Wielkiej Wojnie nie brakowało.

Jeśli ktoś zwiedza np. Polskę południową, to w wielu miejscach województw podkarpackiego i małopolskiego może natknąć się na małe cmentarze wojenne żołnierzy poległych w czasie I wojny światowej, pochodzących z wielu armii, którzy spoczywają obok siebie. Groby wrogów i sojuszników różnią się tylko ornamentyką krzyży…

Cmentarze te są krwawą pamiątką po światowym konflikcie, który miał być ostatnim w dziejach świata. Z powodu rozrzucenia po całej Europie grobów żołnierzy z tak wielu państw, postanowiono wybudować pomniki, które symbolicznie byłyby hołdem wdzięczności dla wszystkich niezidentyfikowanych poległych żołnierzy, a także dla tych, którzy spoczywali z dala od rodzinnych stron.

Pierwsze groby nieznanego żołnierza

Jako pierwsi zdecydowali się na ten krok Francuzi. 2 listopada 1918 r. Rada Ministrów Francji wniosła do parlamentu projekt sprowadzenia prochów Nieznanego Żołnierza i złożenia ich w Panteonie. Projekt przegłosowano 9 listopada 1920 r., a jego realizację wyznaczono na 11 listopada 1920 r. (czyli w drugą rocznicę zakończenia Wielkiej Wojny). Ostatecznie Nieznany Żołnierz armii Francuskiej spoczął pod Łukiem Triumfalnym.

Z ośmiu cmentarzy znajdujących się w pobliżu miejsc bitew przywieziono ciała niezidentyfikowanych żołnierzy. Umieszczono je w jednakowych trumnach. W obecności ministra wojny André Maginota (tak, to właśnie na jego cześć powstał późniejszy system obronny bunkrów francuskich) August Thien, żołnierz 132 Pułku Piechoty, wybrał jedną z trumien i złożył na niej wiązankę kwiatów.

W ten sposób wskazał prochy, które złożono następnie pod Łukiem Triumfalnym. Na metalowej płycie, przykrywającej kryptę, widnieje napis „Tu spoczywa żołnierz francuski, który poległ za ojczyznę”.

Podobną decyzję podjęli 3 listopada 1920 r. Brytyjczycy. Parlament zlecił sprowadzenie prochów Nieznanego Żołnierza brytyjskiego z Francji i złożenie ich w nawie głównej sławnego Opactwa Westminsterskiego. Trumna została wybrana w podobny sposób, w jaki dokonano tego we Francji. Pogrzeb Nieznanego Żołnierza odbył się 11 listopada 1920 r. W kolejnych latach podobne pomniki-groby powstały jeszcze m.in. w USA (1921) i Belgii (1922).

Kolumnada Pałacu Saskiego w Warszawie

W Polsce idea budowy Grobu Nieznanego Żołnierza pojawiła się w 1923 r. Jednak dopiero 24 stycznia 1925 r. ówczesny minister spraw wojskowych gen. dyw. Władysław Sikorski przedstawił Radzie Ministrów wniosek w sprawie ustanowienia i budowy Grobu Nieznanego Żołnierza, proponując jego lokalizację w centralnym punkcie kolumnady Pałacu Saskiego. Wystrój Grobu zaprojektował Stanisław Ostrowski.

Do losowania trumny została wytypowana Jadwiga Zarugiewicz z domu Karczewska, pochodząca z rodziny polskich Ormian. W listopadzie 1918 r. jej syn Konstanty Zarugiewicz wziął udział w obronie Lwowa. Zginął 17 sierpnia 1920 r. w bitwie z bolszewikami pod Zadwórzem. Z uwagi na heroiczną postawę naszych żołnierzy bitwa ta nazywana jest „polskimi Termopilami”. Rodzinie Zarugiewiczów, mimo licznych prób, nie udało się odnaleźć ciała – najprawdopodobniej Konstanty został pochowany we wspólnej, żołnierskiej mogile.

29 października 1925 r. Jadwiga Zarugiewiczowa na cmentarzu Obrońców Lwowa została poproszona o wskazanie jednej z trzech trumien, w której złożone były szczątki nieznanych z imienia i nazwiska obrońców Lwowa.

jadwiga-zarugiewiczowa_domena-publiczna
Domena publiczna

Trumnę z honorami przetransportowano do Warszawy i 2 listopada uroczyście złożono w kolumnadzie Pałacu Saskiego, po pogrzebie w archikatedrze św. Jana Chrzciciela.

Obok trumny do niszy wstawiono 14 urn z ziemią z pól bitewnych. To właśnie od tego czasu Grób Nieznanego Żołnierza stał się panteonem narodowej pamięci, miejscem składania kwiatów podczas uroczystości państwowych i wojskowych oraz oficjalnych wizyt zagraniczny delegacji wysokiego szczebla.

Grób Nieznanego Żołnierza: żywy pomnik

Kolumnada Pałacu Saskiego została zniszczona w 1944 r. Zachował się jednak jej fragment z Grobem Nieznanego Żołnierza.

Co ciekawe, przez okres PRL ten grób-pomnik stał się centralnym miejscem uroczystości wojskowych i państwowych, mimo że w jego arkadach spoczywał obrońca Lwowa – miasta, które w wyniku podziału na świat wolny i komunistyczny znalazło się poza granicami Polski.

2 czerwca 1979 r., podczas swojej pierwszej pielgrzymki do Polski, przy Grobie Nieznanego Żołnierza modlił się papież Jan Paweł II.

Osobną historię stanowią tablice, które znalazły się na ścianach filarów, a które opisują dzieje oręża polskiego od epoki piastowskiej aż po lata 60. XX wieku. Oczywiście wiele z nazw pojawiło się tam dopiero u progu wolnej Polski.

Do istniejących po 1990 r. tablic dołączono w ostatnim czasie dwie związane z walką i martyrologią Żołnierzy Niezłomnych oraz ofiarami NKWD z Obławy Augustowskiej – do dziś niewyjaśnionej zbrodni, nazywanej przez historyków „Małym Katyniem”.




Czytaj także:
Jedenaście filmów na Święto Niepodległości – 11 listopada


ROLA KOBIET W ODZYSKANIU NIEPODLEGŁOŚCI

Czytaj także:
Nikt nie zrobił dla Piłsudskiego tyle, co… kobiety!


TADEUSZ GEBETHNER

Czytaj także:
Tadeusz Gebethner – cichy bohater polskiej niepodległości

Wesprzyj Aleteię!

Jeśli czytasz ten artykuł, to właśnie dlatego, że tysiące takich jak Ty wsparło nas swoją modlitwą i ofiarą. Hojność naszych czytelników umożliwia stałe prowadzenie tego ewangelizacyjnego dzieła. Poniżej znajdziesz kilka ważnych danych:

  • 20 milionów czytelników korzysta z portalu Aleteia każdego miesiąca na całym świecie.
  • Aleteia jest aktualizowana codziennie i publikowana w ośmiu językach: po francusku, angielsku, arabsku, włosku, hiszpańsku, portugalsku, polsku i słoweńsku.
  • Każdego miesiąca nasi czytelnicy odwiedzają ponad 50 milionów stron Aletei.
  • Prawie 4 miliony użytkowników śledzą nasze serwisy w social mediach.
  • W każdym miesiącu publikujemy średnio 2 450 artykułów oraz około 40 wideo.
  • Cała ta praca jest wykonywana przez 60 osób pracujących w pełnym wymiarze czasu na kilku kontynentach, a około 400 osób to nasi współpracownicy (autorzy, dziennikarze, tłumacze, fotografowie).

Jak zapewne się domyślacie, za tymi cyframi stoi ogromny wysiłek wielu ludzi. Potrzebujemy Twojego wsparcia, byśmy mogli kontynuować tę służbę w dziele ewangelizacji wobec każdego, niezależnie od tego, gdzie mieszka, kim jest i w jaki sposób jest w stanie nas wspomóc.

Wesprzyj nas nawet drobną kwotą kilku złotych - zajmie to tylko chwilę. Dziękujemy!

Tags:
historianiepodległośćPolska
Modlitwa dnia
Dziś wspominamy świętego...





Top 10
Katolicka Agencja Informacyjna
Papież: „To najgorsza zniewaga, jaką można wy...
Philip Kosloski
5 świętych, których ciała nie uległy rozkłado...
BEZDOMNY JEZUS
Katolicka Agencja Informacyjna
Wezwali policję do bezdomnego, a tam Jezus
PRZODKOWIE JANA PAWŁA II
Anna Gębalska-Berekets
Dziadkowie Karola Wojtyły. Kim byli przodkowi...
Mathilde de Robien
Imiona, które noszą w sobie pieczęć Boga. Moż...
Theresa Aletheia Noble
Dobra spowiedź. 10 cennych rad od księży
MEDJUGORJE
Katolicka Agencja Informacyjna
Kierownik duchowy wizjonerów z Medjugorie eks...
Zobacz więcej
Newsletter
Aleteia codziennie w Twojej skrzynce e-mail