Aleteia logoAleteia logo
Aleteia
sobota 31/10/2020 |
Św. Alfonsa Rodrigueza
home iconDuchowość
line break icon

Czy kobieta może być diakonem? Sprawdzamy, co o tym mówi Pismo Święte i tradycja Kościoła

AP/FOTOLINK

Łukasz Kobeszko - publikacja 22.11.16

Historia diakonis pokazuje, że miejsca kobiet w Kościołach Wschodu i Zachodu nie określał tylko przysłowiowy „babiniec”, a posługa głoszenia Słowa i nauczania wiary nie była zarezerwowana tylko dla mężczyzn.

W chrześcijaństwie Wschodnim i Zachodnim od dłuższego czasu trwa dyskusja na temat umożliwienia kobietom sprawowania niektórych posług liturgicznych. W ostatnich dniach Synod prawosławnego Patriarchatu Aleksandrii i Całej Afryki zadecydował o odtworzeniu starożytnej instytucji diakonis. Powołanie komisji teologicznej do spraw diakonatu kobiet na czele z arcybiskupem Luisem Ferrerem latem tego roku zapowiedział papież Franciszek. Czy kroki te faktycznie oznaczają rewolucję w dotychczasowej praktyce Kościołów?

Właściwe zrozumienie instytucji diakonatu, znanej od samych początków chrześcijaństwa, pomoże nam nieco ostudzić rewolucyjne emocje. Zarówno rzymski katolicyzm, jak i prawosławie nie dokonały w ostatnim czasie żadnych fundamentalnych zmian w praktyce tej posługi liturgicznej. W obydwu Kościołach stopniowo zaczyna się jednak pojawiać horyzont dopuszczenia kobiet do większej niż do tej pory aktywności w ramach posług liturgicznych oraz duszpasterskich.

Diakonat sakramentalny

Zarówno w Cerkwi prawosławnej jak i Kościele katolickim diakonat (z greckiego διάκονος –diákonos, czyli sługa) uznawany jest za pierwszy z trzech stopni święceń w ramach sakramentu kapłaństwa. Diakon może wygłaszać Słowo Boże, a nawet – po uprzedniej zgodzie swojego biskupa – homilie, udzielać chrztu, przewodniczyć nabożeństwom paraliturgicznym, sprawować obrzęd pogrzebu na cmentarzu, asystować przy udzielaniu sakramentu małżeństwa, udzielać wiernym Komunii (tylko w Kościele katolickim), jak również zobowiązany jest do niesienia pomocy duchowej i charytatywnej wszystkim potrzebującym – biednym, samotnym lub chorym.

W prawosławiu – w większych parafiach, np. katedralnych – diakoni biorą aktywny udział w liturgii katechumenów, wygłaszając przewijającą się przez całą Boską Liturgię ektenię – skierowane do Boga prośby za Kościół i świat, na które wierni odpowiadają „Panie, zmiłuj się nad nami”. Poza tym odczytują Ewangelię oraz intonują wyznanie wiary i modlitwę „Ojcze nasz”.

Zarówno katolicy, jak i prawosławni otrzymują godność diakona podczas specjalnego obrzędu święceń sprawowanego przez biskupa miejsca.

Diakonisy w sercu wspólnoty

Pierwsze wzmianki o kobietach sprawujących czynności związane z liturgią i posługami dla wiernych znajdziemy w 1 Liście do Tymoteusza, gdzie Apostoł Paweł wspomina o wdowach, które „jako osamotnione złożyły nadzieję w Bogu i trwają w zanoszeniu próśb i modlitw we dnie i w nocy” (rozdz. 5, 5). Z kolei w 1 Liście do Koryntian czytamy o prorokiniach, choć przy okazji Apostoł zaleca, aby nie przemawiały one na zgromadzeniach (rozdz. 14, 34). W Liście do Rzymian słyszymy z kolei pozdrowienia dla kobiety o imieniu Febe, przedstawionej jako diakonisa posługująca w Kościele w Kenchrach w północnej Achai.

Z pism świętego Klemensa Aleksandryjskiego wnioskować można, że diakonisy, nie otrzymując formalnych święceń, pełniły ważną rolę w katechizacji ikontaktach z poganami, którzy byli zainteresowani wstąpieniem do Kościoła. W tradycji syryjskiej kobiety pełniące funkcje katechetyczne i pomocnicze przy chrzcie innych kobiet oraz posługujące przy chorych określane są w dostojny sposób mianem „obrazu Ducha Świętego”.

Jeszcze inny zabytek syryjskiego piśmiennictwa z V wieku – dzisiaj znany tylko w przekładzie łacińskim („Testamentum Domini nostri Jesu Christi”) – mówi, że diakonisy zanosiły razem z kapłanami Komunię chorym. Podkreślając godność takich czynności określa się tam, iż kobiety te „trwają przy bramach domu Bożego”.

Za czasów Cesarstwa Bizantyjskiego diakonisy obowiązywał ten sam zbiór praw, co resztę duchowieństwa, co oznaczało faktyczne włączenie tych kobiet do szeroko rozumianego stanu duchownego. Przy centrum ówczesnego chrześcijaństwa wschodniego, katedrze Hagia Sophia w Konstantynopolu, działało ponad 40 diakonis.

Istniał odrębny ryt przyjmowania do tego stanu, który mógł sprawować biskup, jak i z jego upoważnienia proboszczowie. Zazwyczaj wyświęcano kobiety po 40 roku życia, będące wdowami lub dziewicami. Po otrzymaniu święceń kobiety te nie mogły już zawrzeć związku małżeńskiego. Jak do tej pory badacze historii wczesnego chrześcijaństwa nie znaleźli świadectw, że diakonisy w jakikolwiek sposób uczestniczyły w służbie ołtarza, np. podczas liturgii. Ta zgodnie z tradycją wywodzącą się jeszcze ze Starego Testamentu była zarezerwowana wyłącznie dla mężczyzn.

Wschód chrześcijaństwa do dzisiaj czci kilka najbardziej znanych diakonis z pierwszych wieków Kościoła: wspomnianą już w Nowym Testamencie Febe, uważaną za „królową diakonis”, Zuzannę Palestyńską, Poplię z Antiochii i Olimpię z Konstantynopola. Według historyków instytucja diakonisy przetrwała we wschodnim chrześcijaństwie aż do XIII wieku, podczas gdy na Zachodzie, lokalne sobory w V i VI wieku formalnie zakazały posługi liturgicznej kobietom.

Powrót do starych tradycji – czytaj na następnej stronie

  • 1
  • 2
Wesprzyj Aleteię!

Jeśli czytasz ten artykuł, to właśnie dlatego, że tysiące takich jak Ty wsparło nas swoją modlitwą i ofiarą. Hojność naszych czytelników umożliwia stałe prowadzenie tego ewangelizacyjnego dzieła. Poniżej znajdziesz kilka ważnych danych:

  • 20 milionów czytelników korzysta z portalu Aleteia każdego miesiąca na całym świecie.
  • Aleteia jest aktualizowana codziennie i publikowana w ośmiu językach: po francusku, angielsku, arabsku, włosku, hiszpańsku, portugalsku, polsku i słoweńsku.
  • Każdego miesiąca nasi czytelnicy odwiedzają ponad 50 milionów stron Aletei.
  • Prawie 4 miliony użytkowników śledzą nasze serwisy w social mediach.
  • W każdym miesiącu publikujemy średnio 2 450 artykułów oraz około 40 wideo.
  • Cała ta praca jest wykonywana przez 60 osób pracujących w pełnym wymiarze czasu na kilku kontynentach, a około 400 osób to nasi współpracownicy (autorzy, dziennikarze, tłumacze, fotografowie).

Jak zapewne się domyślacie, za tymi cyframi stoi ogromny wysiłek wielu ludzi. Potrzebujemy Twojego wsparcia, byśmy mogli kontynuować tę służbę w dziele ewangelizacji wobec każdego, niezależnie od tego, gdzie mieszka, kim jest i w jaki sposób jest w stanie nas wspomóc.

Wesprzyj nas nawet drobną kwotą kilku złotych - zajmie to tylko chwilę. Dziękujemy!

Tags:
kobietyPismo Święteświęcenia kapłańskietradycja
Modlitwa dnia
Dziś wspominamy świętego...





Top 10
Philip Kosloski
5 świętych, których ciała nie uległy rozkłado...
Theresa Aletheia Noble
Dobra spowiedź. 10 cennych rad od księży
Mathilde de Robien
Imiona, które noszą w sobie pieczęć Boga. Moż...
ABORCJA
Michał Lubowicki
Twoja wiara nie ma nic do rzeczy w kwestii ab...
PAPIEŻ PRZYTULA CHOREGO MĘŻCZYZNĘ
Marine Soreau
„Papież nie bał się mnie objąć”. Opowieść czł...
ST JOSEPH,THE WORKER CARPENTER, JESUS,CHILDHOOD OF CHRIST
Philip Kosloski
Ta starożytna modlitwa do św. Józefa podobno ...
Redakcja
Cytat z Biblii dla ciebie na dziś [28 paździe...
Zobacz więcej
Newsletter
Aleteia codziennie w Twojej skrzynce e-mail