Aleteia

Dlaczego w Kościele katolickim w Polsce obchodzimy Dzień Islamu?

Udostępnij
Komentuj

Dzień Islamu w Kościele katolickim w Polsce jest inicjatywą wyjątkową nawet na tle całej Europy.

Dzień Islamu w Kościele katolickim w Polsce jest jednym z elementów dialogu międzyreligijnego, który od połowy XX w. stanowi ważny składnik życia Kościołów chrześcijańskich. Cezurą był tu II Sobór Watykański i jego rola w otwarciu wspólnoty katolickiej na dialog z innymi wyznaniami oraz religiami.

Obchody Dnia Islamu jak i dialog w ogóle spotykają się z brakiem zrozumienia oraz oskarżeniami o „rozmywanie” prawdziwej religii lub próby uzgadniania wspólnych zasad wiary. Szczególnie niezrozumienie dotyczy zatem samej istoty tego dialogu.

O jakim dialogu mówimy

Gdy mowa o dialogu międzyreligijnym ważna jest bowiem wiedza o tym, o czym naprawdę się mówi, czyli czym jest ten rodzaj dialogu i na jakich płaszczyznach jest on prowadzony. Pomocne w tym są m.in. dokumenty Kościoła katolickiego. Jednym z nich jest tekst zatytułowany „Postawa Kościoła wobec wyznawców innych religii” (zwany czasem w skrócie „Dialog i misja” – D&M) opublikowany w 1984 r. przez Watykański Sekretariat ds. Niechrześcijan (w 1989 r. przez Jana Pawła II przemianowany na Papieską Radę ds. Dialogu Międzyreligijnego – PRDM).

W paragrafach opatrzonych numerami 30-35 autorzy tego dokumentu zaproponowali podział dialogu międzyreligijnego na cztery zasadnicze formy, które mogą być stosowane oddzielnie lub w połączeniu z innymi – czyli formy te nie są od siebie oddzielone, ale mogą się wzajemnie przenikać i uzupełniać.

  1. Dialog życia codziennego – gdy sąsiedzi, wyznawcy różnych religii, dzielą swoje radości i cierpienia, problemy i troski, pomagają sobie wzajemnie, jednocześnie poznając racje religijne kierujące postępowaniem drugiego.
  2. Dialog dzieł – w ramach których prowadzi się współpracę na płaszczyźnie humanitarnej, społecznej, ekonomicznej i politycznej w celu integralnego rozwoju i wyzwolenia człowieka.
  3. Dialog ekspertów – „pozwalający na skonfrontowanie, pogłębienie i ubogacenie religijnego dziedzictwa każdej ze stron, a także na wykorzystanie ich bogactwa w rozwiązywaniu problemów, które w ciągu dziejów stają przed ludzkością” (D&M nr 33).
  4. Dialog doświadczenia religijnego – w którym osoby zakorzenione w swych tradycjach dzielą się swoimi bogactwami duchowymi: modlitwą i kontemplacją, wiarą i drogami poszukiwania Boga.

Soborowy fundament

Jeśli chodzi o podejście Kościoła katolickiego do dialogu, to punktem wyjścia jest deklaracja II Soboru Watykańskiego Nostra aetate, w której punkcie 3 czytamy:

Kościół spogląda z szacunkiem również na muzułmanów, oddających cześć jedynemu Bogu, żywemu i samoistnemu, miłosiernemu i wszechmocnemu, Stwórcy nieba i ziemi, Temu, który przemówił do ludzi; Jego nawet zakrytym postanowieniom całym sercem usiłują się podporządkować, tak jak podporządkował się Bogu Abraham, do którego wiara islamu chętnie nawiązuje. Jezusowi, którego nie uznają wprawdzie za Boga, oddają cześć jako prorokowi i czczą dziewiczą Jego Matkę Maryję, a nieraz pobożnie Ją nawet wzywają. Ponadto oczekują dnia sądu, w którym Bóg będzie wymierzał sprawiedliwość wszystkim ludziom wskrzeszonym z martwych. Z tego powodu cenią życie moralne i oddają Bogu cześć głównie przez modlitwę, jałmużny i post.

Jeżeli więc w ciągu wieków wiele powstawało sporów i wrogości między chrześcijanami i muzułmanami, święty Sobór wzywa wszystkich, aby wymazując z pamięci przeszłość szczerze pracowali nad zrozumieniem wzajemnym i w interesie całej ludzkości wspólnie strzegli i rozwijali sprawiedliwość społeczną, dobra moralne oraz pokój i wolność”.

Jak to wygląda w Polsce

W Polsce dialog międzyreligijny z muzułmanami prowadzony jest we wszystkich wymienionych wyżej formach, ale ze względu na niewielką liczbę muzułmanów (ok. 0,08-0,09 procent ludności) nie wszędzie i nie tak intensywnie jak w innych miejscach świata. Jednak Dzień Islamu w Kościele katolickim w Polsce jest inicjatywą wyjątkową nawet na tle całej Europy.

Jest on obchodzony z inicjatywy Rady Wspólnej Katolików i Muzułmanów, która powstała w 1997 i właśnie obchodzi jubileusz 20-lecia powstania. Rada stawia sobie za cel propagowanie dialogu między wyznawcami tych dwóch religii w Polsce i Europie Środkowo-Wschodniej. Dąży także do stworzenia atmosfery sprzyjającej swobodzie praktyk religijnych, przy jednoczesnym poszanowaniu odrębności każdej ze stron. Prowadzi też działalność informacyjną o religii, kulturze, historii i tradycji obu stron w celu przezwyciężania stereotypów i uprzedzeń.

Mimo katolicko-sunnickiego charakteru Rada jest otwarta na pozostałe wyznania chrześcijańskie oraz inne kierunki ortodoksyjnego islamu. Na czele Rady stoi dwóch współprzewodniczących: jeden ze strony katolickiej i jeden ze strony muzułmańskiej. Posiada ona także stronę w internecie.

Inicjatywa z poparciem Episkopatu

Dzień Islamu w Kościele katolickim w Polsce w 2001 r. został na prośbę Rady wpisany do oficjalnego kalendarza liturgicznego przez Konferencję Episkopatu Polski i obchodzony jest 26 stycznia, po zakończeniu Tygodnia Modlitw o Jedność Chrześcijan (przed rozpoczęciem Tygodnia Modlitw obchodzony jest od 1998 r. Dzień Judaizmu).

Obchody Dnia Islamu organizowane są w wielu miastach (m.in. w Warszawie, Krakowie, Lublinie, Olsztynie czy Płocku) i prezentują różne formy dialogu: doświadczenia religijnego, prezentacji ekspertów lub dzieł, ale zawsze służą jednemu celowi, czyli obopólnemu poznawaniu się i budowaniu wzajemnego szacunku. Co roku obchody podporządkowane są innemu tematowi, zaczerpniętemu z przesłania Papieskiej Rady ds. Dialogu Międzyreligijnego do muzułmanów na zakończenie miesiąca postu, ramadanu. W tym roku temat przewodni brzmi: „Chrześcijanie i muzułmanie: adresaci i narzędzia Bożego Miłosierdzia”.

W trakcie centralnych obchodów Dnia Islamu odczytywane są fragmenty Pisma Świętego i Koranu dotyczące tematu przewodniego. Ma też miejsce dwugłos chrześcijańsko-muzułmański, w którym eksperci przedstawiają podejście swojej religii do tego zagadnienia. Na koniec, po odmówieniu modlitw przez wyznawców obu religii, następuje tradycyjnie przekazanie sobie znaku pokoju i wspólna agapa.

Z okazji Dnia Islamu co roku Rada przygotowuje wkładkę do „Biuletynu Ekumenicznego”, która zawiera tłumaczenie watykańskiego przesłania na koniec ramadanu, cytaty z Pisma Świętego i Koranu odpowiadające tematowi przesłania oraz przykładową modlitwę wiernych do odmówienia w czasie nabożeństwa.

Zaangażowanie polskich muzułmanów

W odpowiedzi lub równolegle z Dniem Islamu muzułmanie polscy podejmują własne inicjatywy służące zbliżeniu z wyznawcami chrześcijaństwa. Najstarsza organizacja wyznaniowa polskich muzułmanów, Muzułmański Związek Religijny w RP, zaprasza chrześcijan na modlitwy o pokój do istniejącej od XVII w. gminy wyznaniowej w Bohonikach. Drugi muzułmański związek wyznaniowy, Liga Muzułmańska w RP, od 4 lat organizuje w maju w Katowicach Dzień Chrześcijaństwa wśród muzułmanów w Polsce, na który zapraszani są nie tylko katolicy, ale też chrześcijanie innych wyznań i przedstawiciele judaizmu.

Dzień Islamu w Kościele katolickim w Polsce jest realizacją soborowej deklaracji na temat muzułmanów i jej wezwania do wzajemnej pracy na rzecz porozumienia, pokoju i wolności. Pomaga katolikom lepiej poznać religię, która obecnie wzbudza tyle kontrowersji, a która w Polsce nie jest dobrze znana. Pokazuje na podstawie corocznych tematów przewodnich (były to np.: rodzina, zwalczanie przemocy, wychowanie młodzieży do życia w pokoju), jak wiele wyznawców obu religii łączy i że wspólnie mogą działać dla dobra ludzkości.

To właśnie ta inicjatywa, Dzień Islamu, zaowocowała gestami dialogowymi ze strony polskich muzułmanów, którzy pokazują, że idea wzajemnego poznania i porozumienia także im jest bliska.

Udostępnij
Komentuj
Newsletter
Aleteia codziennie w Twojej skrzynce e-mail