Aleteia logoAleteia logo
Aleteia
niedziela 24/10/2021 |
Św. Antoniego Marii Clareta
Aleteia logo
home iconWiedziałeś o tym?
line break icon

Czy najstarsze przedstawienie ukrzyżowania jest karykaturą?

Juliusz Gałkowski - 15.03.17

Rysunek na ścianie Pałacu Cezarów przedstawia ukrzyżowaną postać z głową... osła.

Na ścianie odkopanego przez archeologów Pałacu Cezarów na wzgórzu Palatyn archeologowie odnaleźli dosyć niewyraźną inskrypcje wyrytą na ścianie. Słowo „inskrypcja”, w swym dostojeństwie, nie oddaje, czym jest naprawdę ów niezdarnie wydrapany na murze rysunek. W literaturze przyjęło się używać określenia „grafitti”, co bardziej odpowiada naszemu potocznemu językowi.

Ukrzyżowany z głową… osła!

Ów rysunek przedstawia od tyłu człowieka rozciągniętego na krzyżu, poniżej krzyża stoi zaś człowiek z uniesioną w geście religijnej czci ręką. Podpis w języku greckim głosi Αλεξαμενος ϲεβετε θεον (Aleksamenos sebete theon), co oznacza: Aleksamenos oddaje cześć bogu. W sumie na tym rysunku nie byłoby nic dziwnego dla współczesnego odbiorcy, gdyby nie pewien istotny szczegół – ukrzyżowana postać ma głowę… osła.

Należy zwrócić uwagę na dwa elementy. Pierwszym jest niewątpliwie prymitywny charakter owego rysunku, co każe nam ustawić go w bardzo długim szeregu prześmiewczych bazgrołów na ścianach. Odkrycia archeologiczne wyraźnie wskazują, że ten rodzaj ekspresji był bardzo popularny w starożytnym Rzymie. Złośliwe, a czasami bardzo wulgarne rysunki dotykały nie tylko polityków, ale także ówczesnych celebrytów, na przykład aktorów czy gladiatorów, ale także zwykłych ludzi. W tym przypadku z całą pewnością chodziło o wyśmianie niejakiego (i gdyby nie owo grafitti, całkowicie zapomnianego) Aleksamenosa.

Antychrześcijańska satyra?

Drugim zagadnieniem jest ukazanie oślogłowej postaci. Właściwie powinniśmy mieć pewność, że mamy do czynienia z antychrześcijańską satyrą. Tak zwana onolatria, czyli kult osła, była przypisywana Żydom jeszcze w czasach przedchrześcijańskich. Chrześcijanie, w pierwszych wiekach traktowani jako judaistyczna sekta, bardzo szybko „odziedziczyli” po Żydach ową szyderczą etykietkę.

Najbardziej znanym współcześnie dziełem, mówiącym o zarzucie onolatrii, był tekst Apiona – greckiego gramatyka z Aleksandrii. Jednak paszkwil jest znany chyba przede wszystkim dzięki polemice Józefa Flawiusza – Contra Apionem. Grecki autor utrzymywał, że w świątyni jerozolimskiej przechowywana była głowa osła, której wyznawcy Boga Jahwe mieliby oddawać boską cześć.

Najstarsze przedstawienie ukrzyżowania

Dowodem na to miałby być fakt, spisany przez kilku antycznych paszkwilantów, że po zdobyciu świątyni jerozolimskiej przez Antiocha Epifanesa rzekomo odnaleziono tam oślą głowę ze złota, o ogromnej wartości materialnej. Warto wskazać, że był to zarzut bardzo częsty w hellenistycznej literaturze greckiej.

O takich samych zarzutach wobec chrześcijan możemy wyczytać w tekstach Tertuliana czy dialogu Minucjusza Feliksa. Dlatego też możemy przyjąć niemalże jako pewnik, że najstarsze zachowane przedstawienie ukrzyżowania jest szyderczą karykaturą.

Tags:
krzyż
Wesprzyj Aleteię!

Jeśli czytasz ten artykuł, to właśnie dlatego, że tysiące takich jak Ty wsparło nas swoją modlitwą i ofiarą. Hojność naszych czytelników umożliwia stałe prowadzenie tego ewangelizacyjnego dzieła. Poniżej znajdziesz kilka ważnych danych:

  • 20 milionów czytelników korzysta z portalu Aleteia każdego miesiąca na całym świecie.
  • Aleteia ukazuje się w siedmiu językach: angielskim, francuskim, włoskim, hiszpańskim, portugalskim, polskim i słoweńskim.
  • Każdego miesiąca nasi czytelnicy odwiedzają ponad 50 milionów stron Aletei.
  • Prawie 4 miliony użytkowników śledzą nasze serwisy w social mediach.
  • W każdym miesiącu publikujemy średnio 2 450 artykułów oraz około 40 wideo.
  • Cała ta praca jest wykonywana przez 60 osób pracujących w pełnym wymiarze czasu na kilku kontynentach, a około 400 osób to nasi współpracownicy (autorzy, dziennikarze, tłumacze, fotografowie).

Jak zapewne się domyślacie, za tymi cyframi stoi ogromny wysiłek wielu ludzi. Potrzebujemy Twojego wsparcia, byśmy mogli kontynuować tę służbę w dziele ewangelizacji wobec każdego, niezależnie od tego, gdzie mieszka, kim jest i w jaki sposób jest w stanie nas wspomóc.

Wesprzyj nas nawet drobną kwotą kilku złotych - zajmie to tylko chwilę. Dziękujemy!

Modlitwa dnia
Dziś świętujemy...




Top 10
1
Karol Wojteczek
„Dziękuję temu dziecku za lekcję, jakiej nam udzieliło”. Chłopiec...
2
JAN PAWEŁ II
Agnieszka Bugała
Tajne eskapady Jana Pawła II. „Stanął przede mną, zdjął czapkę, b...
3
OJCIEC TAŃCZY Z CÓRKĄ
Karolina Sarniewicz
Mała baletnica zaczyna płakać na scenie. Wtedy jej tata kradnie c...
4
WEB2-MAYLINE-MIRACLE-EMMANUEL TRAN
Agnès Pinard Legry
„Trzymałem ją i poczułem, kiedy serce przestało bić”. Uzdrowienie...
5
MATKA CHRZESTNA
Michał Lubowicki
Czy można odmówić, gdy ktoś prosi, żebym został rodzicem chrzestn...
6
SNOWFLAKE
Joanna Operacz
Pokolenie płatków śniegu. Każdy jest wyjątkowy, wszyscy (zbyt) de...
7
WIĘZIEŃ
Katolicka Agencja Informacyjna
Uwolniony ksiądz: nogi miałem skute kajdanami...
Zobacz więcej
Newsletter
Aleteia codziennie w Twojej skrzynce e-mail