Aleteia
czwartek 22/10/2020 |
Św. Jana Pawła II
Sztuka i podróże

Nowosielski o niej marzył, mieszkańcy niekoniecznie. Cerkiew w Białym Borze

Wajszczak/REPORTER

Magda Jakubiak - publikacja 07.05.17

Dla jednych styl greckokatolickiej cerkwi Narodzenia Przenajświętszej Bogurodzicy to kicz, a dla innych namacalny ślad geniuszu Jerzego Nowosielskiego.

Chociaż cerkiew w Białym Borze długo czekała na aprobatę miejscowej społeczności, od początku podziwiają ją zarówno amatorzy, jak i znawcy sztuki. Mnie, laikowi, trudno oprzeć się wrażeniu, że cerkiew wygląda jak piękna kolorowa kura lub żaba, która przycupnęła pośrodku pola.

Dla jednych styl greckokatolickiej cerkwi Narodzenia Przenajświętszej Bogurodzicy w Białym Borze to zupełny kicz, bezguście sprzeczne z jakąkolwiek tradycją architektury sakralnej. Dla innych – to namacalny ślad geniuszu i nowatorstwa Jerzego Nowosielskiego, jego osobisty głos w dyskusji o wpływie architektury na przeżycia metafizyczne. To też swego rodzaju obalenie przekonania, że nad cerkwią musi wznosić się widoczna kopuła. W Białym Borze jej nie ma, co od razu zwraca uwagę podczas oglądania świątyni z zewnątrz.




Czytaj także:
Co łączy św. Jacka, królową Jadwigę i Andrzeja Wajdę? Sandomierz!

Cerkiew w Białym Borze

Niepowtarzalność cerkwi w Białym Borze zawiera się głównie w jej niespotykanej kolorystyce. Czarne kolumny podtrzymują ciemnozielone wnętrze poprzecinane białymi akcentami, aby na tej „wygaszonej” przestrzeni mogły odcinać się żywoczerwone, najważniejsze elementy świątyni. I tak w oczy rzucają się arkady carskie i diakońskie w ikonostasie, ołtarz oraz tetrapod, nad którym znajduje się kopuła z wizerunkiem Chrystusa Pantokratora (już na jasnym tle).

Symetryczne i utrzymane w intensywnych barwach wnętrze cerkwi powoduje, że wierni stają się istotną, bo zmienną i żywą częścią tej ascetycznej scenografii, gdzie gra światła rozgrywa się dzięki małym okienkom w ścianach. W tych niewielkich otworach należy też szukać nawiązania do sztuki starożytnej. Takie okienka były częścią świątyń bizantyjskich, a środkowy, obniżony fragment nawy głównej to odwołanie do patio w willach rzymskich.

Główny ikonostas ograniczony został do zaledwie dwóch wizerunków – Chrystusa i Matki Bożej. Warto zauważyć, że jest jeszcze drugi ikonostas, wpisany w białą fasadę budynku, wykorzystywany, gdy do cerkwi ściągają pielgrzymki czy większa liczba wiernych.

Dzieła Jerzego Nowosielskiego

Każdy element jest tu przemyślany, a projekt architektoniczny świadomie prowadzony. Sam Nowosielski deklarował, że w Białym Borze „spełniło się jego największe marzenie o stworzeniu całej świątyni”. Podjął się go w latach 1992-1997 z pomocą architekta Bogdana Kotarby, na prośbę księdza Józefa Ulickiego. Efekt okazał się tak wyjątkowy i nowatorski, że cerkiew Narodzenia Przenajświętszej Bogurodzicy trafiła na elitarną listę 20 budynków, powstałych po 1989 roku, które stały się „przełomowe dla polskiej architektury”. Stworzyły one ekspozycję wystawy „Polska. Ikony architektury” w warszawskim CSW w 2006 roku.

Dzieła Nowosielskiego są zachwycające i bardzo charakterystyczne. Kto raz miał sposobność zetknąć się z polichromiami, ikonami czy obrazami polskiego mistrza sztuki sakralnej, wątpliwe jest, aby w przyszłości nie rozpoznał stylu artysty. A dzieł można szukać i w Polsce, i poza jej granicami. Jego polichromie we francuskim Lourdes hipnotyzują kolorem niebieskim, a droga krzyżowa w kościele Zesłania Św. Ducha w Tychach onieśmiela wielkością postaci malowanych wprost na boazerii.




Czytaj także:
Haczów. Drewniany kościół bez ani jednego gwoździa

Wesprzyj Aleteię!

Jeśli czytasz ten artykuł, to właśnie dlatego, że tysiące takich jak Ty wsparło nas swoją modlitwą i ofiarą. Hojność naszych czytelników umożliwia stałe prowadzenie tego ewangelizacyjnego dzieła. Poniżej znajdziesz kilka ważnych danych:

  • 20 milionów czytelników korzysta z portalu Aleteia każdego miesiąca na całym świecie.
  • Aleteia jest aktualizowana codziennie i publikowana w ośmiu językach: po francusku, angielsku, arabsku, włosku, hiszpańsku, portugalsku, polsku i słoweńsku.
  • Każdego miesiąca nasi czytelnicy odwiedzają ponad 50 milionów stron Aletei.
  • Prawie 4 miliony użytkowników śledzą nasze serwisy w social mediach.
  • W każdym miesiącu publikujemy średnio 2 450 artykułów oraz około 40 wideo.
  • Cała ta praca jest wykonywana przez 60 osób pracujących w pełnym wymiarze czasu na kilku kontynentach, a około 400 osób to nasi współpracownicy (autorzy, dziennikarze, tłumacze, fotografowie).

Jak zapewne się domyślacie, za tymi cyframi stoi ogromny wysiłek wielu ludzi. Potrzebujemy Twojego wsparcia, byśmy mogli kontynuować tę służbę w dziele ewangelizacji wobec każdego, niezależnie od tego, gdzie mieszka, kim jest i w jaki sposób jest w stanie nas wspomóc.

Wesprzyj nas nawet drobną kwotą kilku złotych - zajmie to tylko chwilę. Dziękujemy!

Tags:
podróżePolska
Modlitwa dnia
Dziś wspominamy świętego...





Top 10
MASS,YOUNG CHILD
Anna O'Neil
List do rodziców, którzy zabierają na mszę sw...
RĄCZKA NIEMOWLAKA
Marta Brzezińska-Waleszczyk
Byłam świadkiem 45 minut życia. To była lekcj...
Bluźniercze graffiti na murze kościoła
Lucandrea Massaro
Wypisali proaborcyjne grafitti na kościele. R...
Aleteia
Oczy Matki Bożej z Guadalupe. Jedna z najwięk...
Redakcja
Cytat z Biblii dla ciebie na dziś [18 paździe...
BIBLE STUDY
Redakcja
Cytat z Biblii dla ciebie na dziś [20 paździe...
ANGEL,CHILD,STATUE
Philip Kosloski
Mamo, martwisz się o swoje dzieci? Módl się t...
Zobacz więcej
Newsletter
Aleteia codziennie w Twojej skrzynce e-mail