Aleteia logoAleteia logo
Aleteia
piątek 25/06/2021 |
Bł. Doroty z Mątowów
home iconSztuka i podróże
line break icon

Nowosielski o niej marzył, mieszkańcy niekoniecznie. Cerkiew w Białym Borze

Wajszczak/REPORTER

Magda Jakubiak - 07.05.17

Dla jednych styl greckokatolickiej cerkwi Narodzenia Przenajświętszej Bogurodzicy to kicz, a dla innych namacalny ślad geniuszu Jerzego Nowosielskiego.

Chociaż cerkiew w Białym Borze długo czekała na aprobatę miejscowej społeczności, od początku podziwiają ją zarówno amatorzy, jak i znawcy sztuki. Mnie, laikowi, trudno oprzeć się wrażeniu, że cerkiew wygląda jak piękna kolorowa kura lub żaba, która przycupnęła pośrodku pola.

Dla jednych styl greckokatolickiej cerkwi Narodzenia Przenajświętszej Bogurodzicy w Białym Borze to zupełny kicz, bezguście sprzeczne z jakąkolwiek tradycją architektury sakralnej. Dla innych – to namacalny ślad geniuszu i nowatorstwa Jerzego Nowosielskiego, jego osobisty głos w dyskusji o wpływie architektury na przeżycia metafizyczne. To też swego rodzaju obalenie przekonania, że nad cerkwią musi wznosić się widoczna kopuła. W Białym Borze jej nie ma, co od razu zwraca uwagę podczas oglądania świątyni z zewnątrz.




Czytaj także:
Co łączy św. Jacka, królową Jadwigę i Andrzeja Wajdę? Sandomierz!

Cerkiew w Białym Borze

Niepowtarzalność cerkwi w Białym Borze zawiera się głównie w jej niespotykanej kolorystyce. Czarne kolumny podtrzymują ciemnozielone wnętrze poprzecinane białymi akcentami, aby na tej „wygaszonej” przestrzeni mogły odcinać się żywoczerwone, najważniejsze elementy świątyni. I tak w oczy rzucają się arkady carskie i diakońskie w ikonostasie, ołtarz oraz tetrapod, nad którym znajduje się kopuła z wizerunkiem Chrystusa Pantokratora (już na jasnym tle).

Symetryczne i utrzymane w intensywnych barwach wnętrze cerkwi powoduje, że wierni stają się istotną, bo zmienną i żywą częścią tej ascetycznej scenografii, gdzie gra światła rozgrywa się dzięki małym okienkom w ścianach. W tych niewielkich otworach należy też szukać nawiązania do sztuki starożytnej. Takie okienka były częścią świątyń bizantyjskich, a środkowy, obniżony fragment nawy głównej to odwołanie do patio w willach rzymskich.

Główny ikonostas ograniczony został do zaledwie dwóch wizerunków – Chrystusa i Matki Bożej. Warto zauważyć, że jest jeszcze drugi ikonostas, wpisany w białą fasadę budynku, wykorzystywany, gdy do cerkwi ściągają pielgrzymki czy większa liczba wiernych.

Dzieła Jerzego Nowosielskiego

Każdy element jest tu przemyślany, a projekt architektoniczny świadomie prowadzony. Sam Nowosielski deklarował, że w Białym Borze „spełniło się jego największe marzenie o stworzeniu całej świątyni”. Podjął się go w latach 1992-1997 z pomocą architekta Bogdana Kotarby, na prośbę księdza Józefa Ulickiego. Efekt okazał się tak wyjątkowy i nowatorski, że cerkiew Narodzenia Przenajświętszej Bogurodzicy trafiła na elitarną listę 20 budynków, powstałych po 1989 roku, które stały się „przełomowe dla polskiej architektury”. Stworzyły one ekspozycję wystawy „Polska. Ikony architektury” w warszawskim CSW w 2006 roku.

Dzieła Nowosielskiego są zachwycające i bardzo charakterystyczne. Kto raz miał sposobność zetknąć się z polichromiami, ikonami czy obrazami polskiego mistrza sztuki sakralnej, wątpliwe jest, aby w przyszłości nie rozpoznał stylu artysty. A dzieł można szukać i w Polsce, i poza jej granicami. Jego polichromie we francuskim Lourdes hipnotyzują kolorem niebieskim, a droga krzyżowa w kościele Zesłania Św. Ducha w Tychach onieśmiela wielkością postaci malowanych wprost na boazerii.




Czytaj także:
Haczów. Drewniany kościół bez ani jednego gwoździa [zdjęcia]

Tags:
podróżePolska
Wesprzyj Aleteię!

Jeśli czytasz ten artykuł, to właśnie dlatego, że tysiące takich jak Ty wsparło nas swoją modlitwą i ofiarą. Hojność naszych czytelników umożliwia stałe prowadzenie tego ewangelizacyjnego dzieła. Poniżej znajdziesz kilka ważnych danych:

  • 20 milionów czytelników korzysta z portalu Aleteia każdego miesiąca na całym świecie.
  • Aleteia ukazuje się w siedmiu językach: angielskim, francuskim, włoskim, hiszpańskim, portugalskim, polskim i słoweńskim.
  • Każdego miesiąca nasi czytelnicy odwiedzają ponad 50 milionów stron Aletei.
  • Prawie 4 miliony użytkowników śledzą nasze serwisy w social mediach.
  • W każdym miesiącu publikujemy średnio 2 450 artykułów oraz około 40 wideo.
  • Cała ta praca jest wykonywana przez 60 osób pracujących w pełnym wymiarze czasu na kilku kontynentach, a około 400 osób to nasi współpracownicy (autorzy, dziennikarze, tłumacze, fotografowie).

Jak zapewne się domyślacie, za tymi cyframi stoi ogromny wysiłek wielu ludzi. Potrzebujemy Twojego wsparcia, byśmy mogli kontynuować tę służbę w dziele ewangelizacji wobec każdego, niezależnie od tego, gdzie mieszka, kim jest i w jaki sposób jest w stanie nas wspomóc.

Wesprzyj nas nawet drobną kwotą kilku złotych - zajmie to tylko chwilę. Dziękujemy!

Modlitwa dnia
Dziś świętujemy...




Top 10
1
EGZORCYZM
Karol Wojteczek
Co zrobić, by szatan nie miał do mnie dostępu? Rozmowa z egzorcys...
2
JESUS ST. PETER HEAVEN ROSARY
Redakcja
Przychodzi św. Piotr do Jezusa: Chyba mamy jakieś lewe wejście do...
3
MONASTYCZNE WSPÓLNOTY JEROZOLIMSKIE
Kamil Szumotalski
Monastyczne Wspólnoty Jerozolimskie: dzień z życia braci i sióstr...
4
KOSZMAR
Michał Lubowicki
Kiedy śnią się zmarli. Jak to interpretować? Przejmować się czy n...
5
SUTANNA
Ks. Mateusz Szerszeń CSMA
Ks. Mateusz: Nie chcę, żeby ludzie się mnie bali. Nie zależy mi n...
6
Redakcja
Cytat z Biblii dla ciebie na dziś 21 czerwca
7
BABY
Annalisa Teggi
Aborcja się nie powiodła, mój syn urodził się żywy. I przez godzi...
Zobacz więcej
Newsletter
Aleteia codziennie w Twojej skrzynce e-mail