Aleteia
czwartek 22/10/2020 |
Św. Jana Pawła II
Sztuka i podróże

Wakacje 2017: Rzym. Zobacz 10 pięknych i mało znanych kościołów

Zabytkowe centrum Rzymu, Forum Romanum i Wzgórze Palatyńskie.

Zabytkowe centrum Rzymu, Forum Romanum i Wzgórze Palatyńskie. Fot. Patrice Hauser. Hemis.fr

Amy Cojac Andrews - Dorota Wąsik - publikacja 09.06.17

To będzie nieoczywisty spacer po Rzymie. Na przygotowanej przez nas trasie znalazło się 10 rzymskich kościołów, ważnych z artystycznego, architektonicznego i historycznego punktu widzenia. Także typowo włoskie kafejki z tradycyjną kuchnią.

Przed nami wakacje, czas odpoczynku i podróży. Co powiecie na Rzym? Zwiedzany od nieco innej strony? Turyści i pielgrzymi przybywający do Rzymu zwykle kierują swoje pierwsze kroki do czterech najważniejszych bazylik Wiecznego Miasta– bazyliki Świętego Jana na Lateranie, bazyliki Świętego Piotra, bazyliki Świętego Pawła za Murami i bazyliki Santa Maria Maggiore – (Matki Bożej Większej).

Te słynne nazwy to jednak dopiero początek długiej – bo liczącej ponad 900 pozycji – listy wartych odwiedzenia rzymskich kościołów. Proponujemy zejście z utartych turystycznych ścieżek i doświadczenie Rzymu od nieco innej strony. W tutejszych kościołach każdy znajdzie coś dla siebie, zarówno miłośnik bajecznie kolorowych fresków, jak i entuzjasta cudów architektury czy amator niezwykłych historii.

10 mniej znanych rzymskich kościołów, które warto zobaczyć

Wybraliśmy dziesięć mniej znanych, lecz pięknych rzymskich kościołów i ułożyliśmy trasę spacerową, która je łączy. Wszystkie dziesięć da się przy pewnej determinacji zwiedzić w ciągu jednego dnia – lecz ostrzegamy, może zakręcić się w głowach z nadmiaru wrażeń. Zwiedzanie najlepiej rozpocząć na Trastevere, czyli Zatybrzu na południe od rzeki Tybr i wyruszyć w kierunku Koloseum. Na koniec można zostawić trzy kościoły w przyjaznej turystom części miasta, w okolicach Panteonu i Piazza Navona.

Nie warto się jednak spieszyć, lepiej zwiedzać we własnym tempie, nie zapominając o krótkim odpoczynku i posileniu się. Podajemy adresy kilku kawiarni i naszej ulubionej restauracji po drodze, gdzie można nabrać sił przed dalszym zwiedzaniem.

Bazylika Najświętszej Marii Panny na Zatybrzu (Santa Maria in Trastevere)

Wnętrze bazyliki Santa Maria in Trastevere.
Wnętrze bazyliki Santa Maria in Trastevere. Kościół tytularny m.in. polskich prymasów: kard. Stefana Wyszyńskiego (1957-1981) i kard. Józefa Glempa (1983-2013). Fot. Jean-Pierre Lescourret/Getty Images

Santa Maria in Trastevere, jeden z najstarszych kościołów w Rzymie, to dobre miejsce, żeby rozpocząć naszą wycieczkę. Leży na południowym brzegu rzeki, w radosnej i pełnej życia dzielnicy Zatybrze. Mówi się, że kościół wybudowano w miejscu, gdzie wyrosło drzewko oliwne – dokładnie w tym samym czasie, w którym urodził się Jezus Chrystus.

Kościół przebudowywano w czwartym i w ósmym wieku, a swój dzisiejszy wygląd, w stylu romańskim, zawdzięcza odbudowie z 1140 roku, za papieża Innocentego II.

Szczególnie warte uwagi są pełne ekspresji kolorowe mozaiki Pietro Cavalliniego z 1291 roku przedstawiające sceny z życia Najświętszej Marii Panny, patronki kościoła. Znajdziemy tam także – obok przedstawienia Pokłonu Trzech Króli – scenę ukazującą moment fundacji kościoła.

Kościół jest pełen wspaniałych dzieł, wśród których wyróżnia się jeszcze pozłacane drewniane sklepienie z 1616 roku ze sceną Wniebowzięcia Matki Bożej autorstwa Domenichina.

Santa Maria Trastevere (Bazylika Najświętszej Marii Panny na Zatybrzu) Piazza S. Maria in Trastevere                                                                     Tel. +39-06-581-4802         Godziny otwarcia: codziennie 7:30 -21:00

Kościół św. Karola przy czterech fontannach (San Carlo alle Quattro Fontane)

Wnętrze kościoła San Carlo alle Quattro Fontane.
Wnętrze kościoła San Carlo alle Quattro Fontane. Fot. AA World Travel Library | Alamy

Barokowy kościół, będący pierwszym znaczącym dziełem Francesca Borrominiego należał niegdyś do niewielkiego klasztoru hiszpańskich Trynitarzy. Wybudowany został na niewielkiej, wręcz ciasnej działce – a jednak z wielkim, charakterystycznym dla dojrzałego baroku rozmachem. Ze względu na położenie i rozmiary świątyni, Rzymianie przezywają ją pieszczotliwie „kościołem świętego Karolka” (San Carlino). Dwa charakterystyczne, budzące podziw zwiedzających elementy kościoła to kopuła o skomplikowanej geometrycznej dekoracji oraz bogata, falista fasada.

San Carlo alle Quattro Fontane (Kościół św. Karola przy Czterech Fontannach)Via del Quirinale 23Tel. +39 06 488 3261Godziny otwarcia: pon.-pt. 10:00-13:00, 15:00-18:00; sob. 10:00-13:00; niedz. 12:00-13:00

Bazylika św. Mikołaja w Więzieniu (Basilica di San Nicola in Carcere)

San Nicola di Carcere
San Nicola di Carcere to bazylika tytularna w Rzymie, niedaleko Forum Boarium w rejonie Sant’Angelo, obecnie jest kościołem tytularnym kard. Zenona Grocholewskiego. Fot. Borisb17 | Shutterstock
Czas na przerwę: Na północnym brzegu Tybru znajdziemy smaczną rzymską pizzę sprzedawaną na kawałki – serwują ją w Antico Forno Roscioli, tuż obok bazyliki.

Następna na naszej trasie bazylika św. Mikołaja w Więzieniu to fascynująca budowla, gdyż oglądając ją, można prześledzić wielowiekową historię Rzymu. Pierwotnie było to miejsce trzech świątyń z czasów Republiki rzymskiej (509-27 p.n.e.) – kościoły chrześcijańskie wzniesiono dookoła już istniejących struktur. Do dziś wyraźnie widać zarysy starożytnych budowli, wtopionych w późniejsze mury. Za opłatą 3 euro można zejść do krypty, w której znajdziemy pozostałości trzech antycznych świątyń.

Antico Forno RoscioliVia dei Chiavari 34W niedzielę nieczynne.
San Nicola in Carcere (bazylika świętego Mikołaja w Więzieniu)46 Via del Teatro di Marcello / Via del Foro OlitorioTel. +39 349 395 4979Godziny otwarcia: 7:00 -12:30 i 16:00-19:00

Bazylika świętego Klemensa (Basilica San Clemente)

Wnętrze bazyliki św. Klemensa.
Wnętrze bazyliki św. Klemensa. Fot. Jane Sweeney | Getty Images

Kolejny żywy przykład tego, w jaki sposób przez wieki budowano Rzym i przebudowywano go z ruin to na pewno bazylika świętego Klemensa (San Clemente), która de facto składa się z kilku budowli wzniesionych jedna na drugiej. Im niżej, tym dalej w głąb dziejów miasta – pod bazyliką znajdziemy kościół z IV wieku, a pod nim pogańską świątynię z I wieku naszej ery. Różnica poziomów pomiędzy podłogą dzisiejszego kościoła a podłogą świątyni z I wieku wynosi aż 18 metrów!

W kopule można podziwiać XII-wieczną mozaikę przedstawiającą Zwycięstwo Krzyża, a w kaplicy świętej Katarzyny Aleksandryjskiej – średniowieczne freski Masolina i Masaccia. Za opłatą można zejść do podziemi, gdzie zwiedzimy antyczny dom rzymski z I wieku i świątynię ku czci boga Mitry pochodzącą z II wieku – w jej wnętrzu znajduje się posąg Mitry zabijającego byka.

Basilica San Clemente (bazylika św. Klemensa)Via Labicana 95Tel. +39-06-7740021Godziny otwarcia: pon.-sob. 9:00–12.30 i 15:00–18:00, niedz. 12:15–18:00

Bazylika świętego Piotra w Okowach (San Pietro in Vincoli)

Relikwiarz zawierający łańcuchy, w które miał być zakuty święty Piotr w bazylice Świętego Piotra w Okowach w Rzymie.
Relikwiarz zawierający łańcuchy, w które miał być zakuty święty Piotr w bazylice Świętego Piotra w Okowach w Rzymie. Fot. Stefano Ravera | Alamy

Najcenniejszy relikt przechowywany w bazylice Świętego Piotra w Okowach to – jak sama nazwa wskazuje – łańcuchy, w które miał być zakuty święty Piotr, pojmany w Jerozolimie za to, że głosił naukę Jezusa. Legenda mówi, że kiedy święty Piotr był więziony w Rzymie, nieopodal Forum Romanum, to położone obok siebie fragmenty łańcuchów w cudowny sposób połączyły się. Oprócz łańcucha, który zamknięto w szklanym relikwiarzu i umieszczono na podwyższeniu ołtarza, w kościele koniecznie trzeba zobaczyć imponujący posąg Mojżesza dłuta Michała Anioła, który jest częścią niedokończonego mauzoleum papieża Juliusza II.

St. Peter in Vincoli (bazylika św. Piotra w Okowach)Piazza di San Pietro in Vincoli 4aTel. +39 06 48 82 865Godziny otwarcia: w sezonie letnim 8:00-12.20 i 15:00-19:00, w sezonie zimowym do 18:00

Bazylika świętej Pudencjany (Santa Pudenziana)

Bazylika świętej Pudencjany w Rzymie.
Bazylika świętej Pudencjany w Rzymie. Fot. Jason Knott | Alamy

Bazylikę wzniesiono na ziemi należącej do wpływowego rzymskiego senatora Pudensa, który wraz z całą swoją rodziną przyjął chrzest z rąk świętego Piotra. Senator miał dwie córki – Pudencjanę i Praksedę – i każdej z nich poświęcono kościół. Bazylika świętej Pudencjany stoi u stóp wzgórza, zaś kościół świętej Praksedy na jego szczycie.

Budynek z IV wieku, wzniesiony na fundamentach wcześniejszej budowli mieszczącej w II wieku łaźnie rzymskie, dzisiejszy kościół świętej Pudencjany służył za rezydencję papieską do 313 roku, czyli do czasu, kiedy cesarz Konstantyn, przeszedłszy na chrześcijaństwo, przeznaczył na ten cel Pałac Laterański.

Kościół słynie z mozaiki w absydzie, jednego z najstarszych przykładów sztuki wczesnochrześcijańskiej w Rzymie. Przedstawia ona Chrystusa Pantokratora i Apostołów, a ponad nimi wyobrażenia apokaliptycznych istot żyjących: człowieka, lwa, wołu i orła. Widać też święte siostry, Pudencjanę i Praksedę, które dekorują wieńcami głowy świętego Piotra i świętego Pawła. Postaci przedstawione są w bardzo żywy, naturalny sposób: rozmawiają, gestykulują, mają zindywidualizowane rysy twarzy — ta bardzo „malarska” mozaika często wymieniana jest wśród najpiękniejszych w całym Rzymie.

Santa Pudenziana (Bazylika św. Pudencjany)
Via Urbana 160 Tel. +39 06 481 4622 Godziny otwarcia: Pon-nd 9.00-13.00.; 15.00-18.00.

Bazylika Najświętszej Marii Panny powyżej Minerwy (Basilica di Santa Maria sopra Minerva)

Bazylika Najświętszej Marii Panny powyżej Minerwy
Fot. Sylvain Sonnet | Hemis.fr

Jedyny gotycki kościół w Rzymie, Santa Maria Sopra Minerva, wzniesiono dokładnie w miejscu wcześniejszej, starożytnej świątyni Minerwy, bogini mądrości. Budowę bazyliki na planie krzyża rozpoczęto w 1280, a ukończono w 1370 roku.

Fasada jest stosunkowo prosta, piękno kryje się we wnętrzu kościoła. Zwraca uwagę bajeczny, kobaltowy błękit sklepienia, kontrastujący z gotyckimi kolumnami podtrzymującymi nawę główną. Nie sposób pominąć marmurową rzeźbę Chrystusa Odkupiciela niosącego krzyż, dłuta Michała Anioła, a także pomniki nagrobne papieży z rodziny Medyceuszy, Leona X i Klemensa VII.

Czas na przerwę: Zaledwie dwie minuty drogi od Santa Maria Sopra Minerva znajdziemy restaurację, która karmi mieszkańców Rzymu od ponad pięćdziesięciu lat. Armando al Pantheon znana jest z prostych dań na bazie makaronów, takich jak spaghetti alla gricia (pasta z wędzonym boczkiem, pieprzem i serem pecorino romano). To oaza w okolicy, która ogólnie rzecz biorąc raczej nie słynie z dobrego jedzenia, dlatego stolik trzeba wcześniej zarezerwować.

Santa Maria Sopra Minerva (Bazylika Najświętszej Marii Panny Powyżej Minerwy)
Piazza della Minerva 42 Tel. +39 06-6793926 Godziny otwarcia: pon.-pt. 7:30–21:00; sob. 7:30–12:30 i 15:30–19:00; niedz. 8:00–12:30 i 15:30–19:00

Armando al PantheonSalita dè Crescenzi 31Tel. +39 06 6880 3034

Kościół św. Andrzeja na Kwirynale (Sant’Andrea al Quirinale)

Barokowy kościół świętego Andrzeja na Kwirynale
Barokowy kościół świętego Andrzeja na Kwirynale w Rzymie, zaprojektowany przez Berniniego. Fot. Adam Eastland Rome | Alamy

Zaprojektowany przez mistrza baroku Giovanniego Berniniego – głównego architekta bazyliki Świętego Piotra, uważanego za najważniejszego twórcę barokowej rzeźby i architektury – kościół Sant’Andrea al Quirinale został wzniesiony na potrzeby zakonu jezuitów na wzgórzu Kwirynał.

Kościół zbudowany jest na planie elipsy – podobnie jak San Carlo alle Quattro Fontane, dzieło największego rywala Berniniego, Francesca Borrominiego. Sam Bernini uważał kościół świętego Andrzeja za swoje największe osiągnięcie. Odwiedzający go wierni i turyści mówią, że przebywając w jego wnętrzu mają wrażenie, jakby znaleźli się w środku olbrzymiej, bogato dekorowanej wielkanocnej pisanki.

Sant’Andrea al Quirinale (kościół świętego Andrzeja na Kwirynale)Via del Quirinale 29Tel. +39 06 47 44 801Godziny otwarcia 8:30-12:00 i 14:30-18:00 w sezonie zimowym; 9:00-12:00 i 15:00-18:00 w sezonie letnim.

Kościół świętego Ludwika Króla Francji (Chiesa San Luigi Dei Francesi)

Kaplica Contarelli z obrazami Caravaggia
Kaplica Contarelli z obrazami Caravaggia, w kościele św. Ludwika Króla Francji w Rzymie. Fot. Adam Eastland Rome | Alamy

Parę kroków od Piazza Navona kryje się perełka – kościół poświęcony Marii Dziewicy, świętemu Dionizemu i świętemu Ludwikowi IX, królowi Francji z dynastii Kapetyngów. Kościół św. Ludwika Króla Francji został ukończony w 1589 roku, dzięki wsparciu Katarzyny Medycejskiej.

Wpływy francuskie widać już na fasadzie kościoła – znajdziemy tam między innymi sceny z życia Karola Wielkiego. Lecz największym skarbem świątyni jest zespół trzech obrazów poświęconych świętemu Mateuszowi, pędzla genialnego mistrza Caravaggia.

Czas na przerwę: To chyba dobry moment, żeby odpocząć i napić się czegoś na urokliwym Piazza Navona albo pójść nieco dalej na południe do Supplizio, żeby spróbować supplì, rzymskiej wersji „street foodu”. Suppli to rodzaj krokieta zrobionego z risotto i sera mozzarella, stopionego podczas smażenia.

Chiesa San Luigi dei Francesi (kościół św. Ludwika Króla Francji)
Piazza di S. Luigi de’ Francesi Tel. +39 06 688271 Godziny otwarcia pon.–pt. 9:30–13:00; sob. 9:30–12:30; niedz. 11:30–13:00; codziennie popołudniu 14:30-18:30

Supplizio
Via dei Banchi Vecchi 143

Kościół Matki Bożej Królowej Pokoju (Santa Maria Della Pace)

Kościół Matki Bożej Królowej Pokoju w Rzymie
Kościół Matki Bożej Królowej Pokoju w Rzymie. Fot. Vito Arcomano | Alamy

Początki kościoła owiane są legendą. Opowieść mówi, że pijany żołnierz, przegrawszy znaczną sumę pieniędzy na ulicy przed tawerną, która stała obok wcześniejszego, istniejącego w tym miejscu kościoła, w złości rzucił sztyletem w figurę Matki Bożej, która zaczęła krwawić. O wydarzeniu dowiedział się papież Sykstus, który obiecał wznieść w tym miejscu nowy kościół na cześć Matki Bożej. Tym samym kościół Matki Bożej Królowej Pokoju stał się w pewnym sensie drugą kaplicą „sykstyńską” (ta najbardziej znana, w Pałacu Watykańskim, także została wybudowana właśnie z fundacji papieża Sykstusa IV – stąd nazwa „sykstyńska”). W kościele Santa Maria Della Pace, w kaplicy Chigi zaraz przy wejściu, koniecznie należy obejrzeć słynne freski Rafaela przedstawiające Sybille.

Czas na przerwę: Po intensywnym zwiedzaniu pora na deser. Z kościoła Santa Maria Della Pace warto skierować kroki do lodziarni za rogiem – Gelateria del Teatro.

Santa Maria della Pace (Kościół Matki Bożej Królowej Pokoju)Via Arco della Pace 5Tel. +39 06 686 1156Godziny otwarcia: pon.-pt. 10:00-12:00 i 16:00-18:00; niedz. 10:00-12:00

Gelateria del TeatroVia dei Coronari 65/66Tel. +39 06 4547 4880

Przed wyjściem w trasę warto sprawdzić godziny otwarcia – mogą one ulec zmianie.

Wesprzyj Aleteię!

Jeśli czytasz ten artykuł, to właśnie dlatego, że tysiące takich jak Ty wsparło nas swoją modlitwą i ofiarą. Hojność naszych czytelników umożliwia stałe prowadzenie tego ewangelizacyjnego dzieła. Poniżej znajdziesz kilka ważnych danych:

  • 20 milionów czytelników korzysta z portalu Aleteia każdego miesiąca na całym świecie.
  • Aleteia jest aktualizowana codziennie i publikowana w ośmiu językach: po francusku, angielsku, arabsku, włosku, hiszpańsku, portugalsku, polsku i słoweńsku.
  • Każdego miesiąca nasi czytelnicy odwiedzają ponad 50 milionów stron Aletei.
  • Prawie 4 miliony użytkowników śledzą nasze serwisy w social mediach.
  • W każdym miesiącu publikujemy średnio 2 450 artykułów oraz około 40 wideo.
  • Cała ta praca jest wykonywana przez 60 osób pracujących w pełnym wymiarze czasu na kilku kontynentach, a około 400 osób to nasi współpracownicy (autorzy, dziennikarze, tłumacze, fotografowie).

Jak zapewne się domyślacie, za tymi cyframi stoi ogromny wysiłek wielu ludzi. Potrzebujemy Twojego wsparcia, byśmy mogli kontynuować tę służbę w dziele ewangelizacji wobec każdego, niezależnie od tego, gdzie mieszka, kim jest i w jaki sposób jest w stanie nas wspomóc.

Wesprzyj nas nawet drobną kwotą kilku złotych - zajmie to tylko chwilę. Dziękujemy!

Tags:
podróżeRzymwakacje
Modlitwa dnia
Dziś wspominamy świętego...





Top 10
MASS,YOUNG CHILD
Anna O'Neil
List do rodziców, którzy zabierają na mszę sw...
RĄCZKA NIEMOWLAKA
Marta Brzezińska-Waleszczyk
Byłam świadkiem 45 minut życia. To była lekcj...
Bluźniercze graffiti na murze kościoła
Lucandrea Massaro
Wypisali proaborcyjne grafitti na kościele. R...
Aleteia
Oczy Matki Bożej z Guadalupe. Jedna z najwięk...
Redakcja
Cytat z Biblii dla ciebie na dziś [18 paździe...
BIBLE STUDY
Redakcja
Cytat z Biblii dla ciebie na dziś [20 paździe...
ANGEL,CHILD,STATUE
Philip Kosloski
Mamo, martwisz się o swoje dzieci? Módl się t...
Zobacz więcej
Newsletter
Aleteia codziennie w Twojej skrzynce e-mail