Aleteia.pl - pozytywna strona Internetu w Twojej skrzynce e-mail

Nie możesz nas wesprzeć finansowo?

Możesz to zrobić na 5 innych sposobów:

  1. Módl się za nasz zespół i powodzenie naszej misji
  2. Opowiedz o Aletei w swojej parafii
  3. Udostępniaj nasze treści rodzinie i przyjaciołom
  4. Wyłącz AdBlocka, kiedy do nas zaglądasz
  5. Zapisz się do naszego newslettera i czytaj go codziennie

Dziękujemy!
Zespół Aletei

 

Aleteia

„Hokus-pokus” – czy to antykatolicka formuła?

Wróżka z kartami tarota
Shutterstock
Udostępnij

I czy warto bezwiednie powtarzać wszystko, co usłyszymy?

Hokus-pokus, czary-mary, abrakadabra. Chyba każdy z nas zna te formułki jeszcze z czasów dzieciństwa – bajek, wizyt w cyrku, szkolnych pokazów iluzjonistycznych. I mało kto raczej wiązałby je z prawdziwą czarną magią i związaną z nią „antyduchowością”. Tym niemniej przynajmniej pierwsze z wymienionych wyżej zawołań może w swej etymologii mieć charakter wybitnie antykatolicki.

Hokus-pokus jako pseudomagiczna formuła upowszechniło się w Europie na przełomie XVI i XVII wieku, równolegle z ekspansją ruchów protestanckich. I to właśnie protestantom przypisuje się dziś autorstwo tych słów. Hokus-pokus miało bowiem stanowić w ich ustach prześmiewcze zniekształcenie wypowiadanych przez kapłana w trakcie przeistoczenia słów: Hoc est enim Corpus Meum („To jest bowiem ciało moje”). Teoria ta wydaje się sensowna również z tego względu, że negacja realności przeistoczenia była jednym z fundamentów teologii reformackiej. W Holandii zresztą formuła „hokus-pokus” wypowiadana jest po dziś dzień jako „Hocus pocus pilatus pas”, co jest już oczywistym nawiązaniem do słów Symbolu Apostolskiego („umęczon pod Ponckim Piłatem”).

Na obronę protestantów wspomnieć trzeba jednak również o innej rozważanej przez językoznawców genezie zwrotu „hokus-pokus” (choć obie teorie, po prawdzie, nie wykluczają się wzajemnie). „Hocus pocus” był to również pseudonim żyjącego na przełomie XVI i XVII wieku angielskiego komika i kuglarza – Williama Vincenta, który używać miał nonsensownych pseudołacińskich formułek dla odwrócenia uwagi publiczności od istoty wykonywanych przez siebie sztuczek.

Newsletter
Aleteia codziennie w Twojej skrzynce e-mail