Aleteia logoAleteia logo
Aleteia
środa 20/10/2021 |
Św. Jana Kantego
Aleteia logo
home iconSztuka i podróże
line break icon

Śpiąca Królowa, Chrystus w centrum i człowiek bez rąk. Odkryj sekrety ikony Zaśnięcia Najświętszej Bogurodzicy

Teofan Grek/Wikipedia

Elżbieta Wiater - 15.08.17

No właśnie: co na ikonie Zaśnięcia robi malutki człowiek z obciętymi rękami?

Na ikonie Zaśnięcia Najświętszej Bogurodzicy (tak Kościoły prawosławne określają uroczystość Wniebowzięcia) jest tłoczno, ale w przedstawieniu tego tłumu jest metoda. I nawet malutki człowieczek z obciętymi rękami, obecny na niektórych wersjach tej ikony, znalazł się na niej nie bez powodu… Przyjrzyjmy się bliżej, jaka historia i teologia zostały zapisane w tym obrazie.

Chrystus w centrum

Temat ikony wydaje się maryjny, jednak tym, co przede wszystkim rzuca się na niej w oczy, jest dominująca nad całością postać Chrystusa w chwale, wyrażonej nimbem wokół Jego postaci.

Trzyma On w ręku figurkę człowieka. Może ona być skrzętnie owinięta w pieluszki przypominające jednocześnie całun, co wspaniale oddaje prawdę o śmierci jako naszych ponownych narodzinach, tym razem już do wieczności. Może też mieć na sobie sukienkę (zachodni wkład w ikonografię Wschodu), co ułatwia nam rozpoznanie w niej Maryi.

Śpiąca Królowa

Jej ciało leży niżej na łożu. Wygląda raczej na śpiącą niż martwą i zwykle jest przedstawiona w sposób, który nie pozwala nam na określenie jej wieku. W malarstwie zachodnim będzie przedstawiania naturalistycznie jako osoba starsza, Wschód pozostanie przy malowaniu Jej jako bez-wiecznej, bo należącej do wieczności.

Za łożem do jej ramienia pochyla się św. Jan Ewangelista, a na jego postarzałej już twarzy widać smutek. Posłuszny poleceniu Jezusa z krzyża, był opiekunem Jego Matki i najmocniej odczuwa Jej odejście. Do stóp Bogurodzicy przypada św. Paweł, zastępujący w gronie Dwunastu na ikonie św. Tomasza.

Zgodnie z legendą apostołowie zostali zawiadomieni o mającym nastąpić odejściu Matki Bożej w sposób cudowny. Niektórych z nich przynieśli na właściwe miejsce aniołowie, co też możemy zobaczyć na niektórych wersjach tej ikony.

Opowieść o zwycięstwie i chwale

W tle stoją biskupi z okolic Efezu, których możemy rozpoznać po paliuszach. Często też towarzyszy tej grupce tłum płaczek. Wszyscy wpatrują się w Maryję, przez co, jak i przez mocny poziomy akcent, jaki stanowi Jej ciało, ikona wydaje się bardzo mocno ciążyć w dół.

Ten efekt spadania ku podziemnej krainie zmarłych rozbija właśnie mocna, pionowa figura Chrystusa unoszącego swoją Matkę do raju. Przez to, że Jego postać dominuje na ikonie, wnoszony przez Jego sylwetkę ruch ku górze przezwycięża ciężar dolnej części kompozycji. Tak język obrazu mówi o zwycięstwie Jezusa nad śmiercią, w której ma udział także podnoszona ku niebu Jego Matka.

To, że Jej życie było ofiarą złożoną Bogu na chwałę, wyraża stojąca przy łożu dymiąca kadzielnica. Czasem jest ona poruszana przez jednego z apostołów. Przez to zaśnięcie nabiera charakteru liturgicznego, a mary Maryi stają się ołtarzem.

Moralitet

A człowieczek z obciętymi rękami? W jednym z apokryfów opisana jest postać żydowskiego kapłana Jefoniasza czy też Athoniosa, który postanowił znieważyć Bogurodzicę, wywracając łoże, na której leżało Jej ciało.

Kiedy jednak dotknął brzegu łóżka, nagle pojawił się Archanioł Michał i odciął mu obie dłonie, które przyrosły błyskawicznie do uchwyconej przez niego uprzednio krawędzi. Wtedy kapłan ten nawrócił się i rozpoczął pokutę, a kiedy ją zakończył, Matka Boża cudownie przywróciła mu obie dłonie.

Teofan Grek/Wikipedia
Tags:
ikonyMaryjawniebowzięcie
Wesprzyj Aleteię!

Jeśli czytasz ten artykuł, to właśnie dlatego, że tysiące takich jak Ty wsparło nas swoją modlitwą i ofiarą. Hojność naszych czytelników umożliwia stałe prowadzenie tego ewangelizacyjnego dzieła. Poniżej znajdziesz kilka ważnych danych:

  • 20 milionów czytelników korzysta z portalu Aleteia każdego miesiąca na całym świecie.
  • Aleteia ukazuje się w siedmiu językach: angielskim, francuskim, włoskim, hiszpańskim, portugalskim, polskim i słoweńskim.
  • Każdego miesiąca nasi czytelnicy odwiedzają ponad 50 milionów stron Aletei.
  • Prawie 4 miliony użytkowników śledzą nasze serwisy w social mediach.
  • W każdym miesiącu publikujemy średnio 2 450 artykułów oraz około 40 wideo.
  • Cała ta praca jest wykonywana przez 60 osób pracujących w pełnym wymiarze czasu na kilku kontynentach, a około 400 osób to nasi współpracownicy (autorzy, dziennikarze, tłumacze, fotografowie).

Jak zapewne się domyślacie, za tymi cyframi stoi ogromny wysiłek wielu ludzi. Potrzebujemy Twojego wsparcia, byśmy mogli kontynuować tę służbę w dziele ewangelizacji wobec każdego, niezależnie od tego, gdzie mieszka, kim jest i w jaki sposób jest w stanie nas wspomóc.

Wesprzyj nas nawet drobną kwotą kilku złotych - zajmie to tylko chwilę. Dziękujemy!

Modlitwa dnia
Dziś świętujemy...




Top 10
1
Łukasz Kobeszko
Na swoje wesele zaprosili… 160 ubogich! „Było tak, jak marzyliśmy...
2
MARIAN MARKIEWICZ
Anna Gębalska-Berekets
„Marianku, a ostrzygłbyś mnie, żebym jakoś na tym konklawe wygląd...
3
WEB2-MAYLINE-MIRACLE-EMMANUEL TRAN
Agnès Pinard Legry
„Trzymałem ją i poczułem, kiedy serce przestało bić”. Uzdrowienie...
4
KOMUNIA NA RĘKĘ
Michał Lubowicki
Spór o Komunię św. na rękę: to coś o wiele poważniejszego niż tyl...
5
SNOWFLAKE
Joanna Operacz
Pokolenie płatków śniegu. Każdy jest wyjątkowy, wszyscy (zbyt) de...
6
MARIANNA POPIEŁUSZKO
Agnieszka Huf
Marianna. Matka, która wychowała świętego
7
JAN PAWEŁ II, MODLITWA
Redakcja
„Dzień najczęściej zaczynał od leżenia krzyżem w kaplicy”. Osobis...
Zobacz więcej
Newsletter
Aleteia codziennie w Twojej skrzynce e-mail