Aleteia logoAleteia logo
Aleteia
sobota 10/04/2021 |
Oktawa Wielkanocna
home iconPod lupą
line break icon

Choroba psychiczna. Dla medycyny wciąż tajemnica, dla nas wciąż tabu

CHOROBA PSYCHICZNA

Shutterstock

Błażej Kmieciak - 10.10.17

„Bardzo łatwo znaleźć się poza kręgiem ludzi normalnych” – mówił prof. Antoni Kępiński, jeden z najwybitniejszych polskich psychiatrów.

10 października obchodzony jest Światowy Dzień Zdrowia Psychicznego. W tym kontekście poniższe słowa nabierają szczególnego znaczenia:

Po wielu latach pracy psychiatra czasem nabiera przekonania, z którym się na ogół nie zgadza, że ci, którzy są jego pacjentami, są w jakimś sensie lepsi i głębsi od tych, którzy nie są uważani za innych. Wyraziła tę myśl (…) jedna z pielęgniarek: „Do nas trafiają ci, którzy więcej czują i widzą”.

Wypowiedziane zostały przez prof. Antoniego Kępińskiego, z całą pewnością jednego z najwybitniejszych polskich psychiatrów.

Choroba psychiczna to straszne doświadczenie

Kępiński był człowiekiem o niezwykłym życiorysie oraz osobowości. Podczas II wojny światowej trafił do obozu koncentracyjnego. Część źródeł wskazuje, iż pobyt ten mógł wiązać się dla niego z doświadczeniem stanów chorobowych, które następnie diagnozował u swoich pacjentów. Sam profesor po latach stwierdził:

Zarówno przebywanie w obozie koncentracyjnym, jak schizofrenia są przeżyciami przekraczającymi granice ludzkiej wytrzymałości i dlatego ślad, jaki po sobie zostawiają, może być podobny.

Wskazując na sytuację, jaką jest pobyt w obozie koncentracyjnym, jesteśmy w stanie wyobrazić sobie ogrom doświadczanego tam zła. W wypadku choroby psychicznej to przychodzi nam o wiele trudniej.

Film o chorobie psychicznej

Pewnego dnia poszedłem z żoną do kina. Nie sprawdziłem wcześniej dokładnie treści filmu – wiedziałem tylko, że miał dotyczyć małżeńskiej miłości, która pokonuje trudy. Była to historia geniusza, nauczyciela akademickiego, który zakochał się w pięknej studentce. W tym samym czasie jego talent odkryły tajne służby. Akcja rozwijała się dość wolno aż do momentu, gdy uświadamiamy sobie, że wiele z działań głównego bohatera to omamy wzrokowe oraz słuchowe, co próbuje mu uzmysłowić jego wierny przyjaciel. Jest to oczywiście krótki opis filmu „Piękny umysł”, który na stałe wszedł już do kanonu produkcji traktujących o chorobie psychicznej.

Film ten okazał się także doskonałym materiałem pomocnym w zrozumieniu, czym jest choroba psychiczna. Dzięki niemu widz może stać się „uczestnikiem choroby głównego bohatera”. Nie jest w stanie na początku odróżnić, co jest prawdą, a co jest fałszem. Nie wie, który człowiek jest prawdziwy, a który urojony. Może doświadczać lęków bliskich głównej postaci. Największy dramat głównego bohatera polega na tym, że tego wszystkiego, czego tak intensywnie doświadcza i co dla niego jest tak ważne, po prostu nie ma, ta rzeczywistość nie istnieje, a uznanie swojej choroby musi oznaczać jednocześnie zanegowanie tej wytworzonej przez chorobę rzeczywistości.

Definicja choroby psychicznej

Chcąc dowiedzieć się, czym choroba psychiczna jest, a czym nie jest, natrafić można na wiele pytań i wątpliwości. Prof. Stanisław Pużyński zwracał uwagę, że termin ten przez wieki zarezerwowany był dla wszelkiego rodzaju inności, odmienności, a nawet dla zachowań, które określić można mianem niemoralnych.

Wspomniany już Kępiński dodawał, że „bardzo łatwo znaleźć się poza kręgiem ludzi normalnych”. W innym miejscu stwierdził:

Gdy jakiś człowiek narusza swoim zachowaniem… hierarchię prawdopodobieństwa, gdy jego wyraz twarzy, modulacja głosu, treść wypowiedzi, czyny itd. są całkowicie niezgodne z naszym oczekiwaniem, wówczas zostaje on zakwalifikowany jako „dziwny”, „inny”, czyli nienormalny (polskie „wariat” od „varius”, francuskie „alien” od „alienus”).




Czytaj także:
Wyrzuć chore słowa. Włącz zdrowe myślenie

Objawy choroby psychicznej

Filozoficzne refleksje krakowskiego psychiatry znajdują swoje odzwierciedlenie w wiedzy klinicznej. Chcąc bowiem zdefiniować, czym jest choroba psychiczna, trzeba zwrócić uwagę na specyficzne zachowanie. Muszą towarzyszyć mu objawy pozytywne lub/i negatywne.

W pierwszym rzędzie będą nimi omamy (halucynacje) oraz urojenia (fałszywe sądy). Z drugiej strony mogą to być nagłe: zmiany w zachowaniu, doświadczenie silnego lęku, problemy w funkcjonowaniu społecznym oraz intelektualnym.

W mediach często spotkać się można z informacją sugerującą, że pacjenci szpitali psychiatrycznych są niejako z założenia niebezpieczni. Nie jest to jednak prawda. Agresja lub autoagresja pojawia się w tej grupie osób jedynie w wypadku doświadczania określonych objawów, np. urojeń nakazujących określone postępowanie. Czasem zachowania te wiążą się z pojawieniem się nieprawdziwych obrazów, np. wywołujących lęk.




Czytaj także:
Tajemnica Vivien Leigh. Gwiazda „Przeminęło z wiatrem” zmagała się z chorobą dwubiegunową

Chory psychicznie czy zaburzony psychicznie?

Przywołany już powyżej Stanisław Pużyński w ostatniej swojej książce pt. „Dylematy współczesnej psychiatrii” zwrócił uwagę, że zwrot „choroba psychiczna” w zasadzie nie jest już aktualny w medycynie. Używają go prawnicy, np. dla określenia, czy osoba podejrzana o przestępstwo rozumiała, co zrobiła. Lekarze nie dostrzegą jednak w żadnej klasyfikacji chorób tego terminu.

W Polsce zwraca się uwagę, że postawienie diagnozy sugerującej istnienie choroby psychicznej, wymaga dostrzeżenia, że w zachowaniu pacjenta pojawiają się charakterystyczne dla psychozy wspomniane objawy pozytywne lub negatywne. W grupie tej pojawi się zatem: schizofrenia, głęboka depresja oraz zaburzenia maniakalno-depresyjne. Chorą psychicznie nie jest już jednak osoba doświadczająca anoreksji, stanów lękowych lub nerwicy natręctw. Ma ona zaburzenia psychiczne.




Czytaj także:
Masz depresję? Zjedz czekoladę! 6 mitów o chorobach psychicznych

Skąd się bierze schizofrenia?

Podział ten jest ważny. Co jednak interesujące, nadal nie wyjaśnia, czym choroba psychiczna jest. Współcześni psychiatrzy nie znają jednej odpowiedzi na pytanie: Skąd się bierze np. schizofrenia? Pojawiają się coraz lepsze leki, nie są one jednak traktowane w terapii jako pewnik. Kępiński uczył swoich studentów, że doskonałym lekiem może być pastylka, ale i sam lekarz.

Doświadczyła tego pół wieku temu Marie Balter. W książce „Dziecko niczyje” opisała swój dwudziestoletni pobyt w szpitalu psychiatrycznym. W szokujących wspomnieniach opowiada o diagnozach, jakie były stawiane. Miała depresję, nerwicę lękową i zaburzenia psychotyczne. Okazało się, iż najgorsze stany wywołane były… błędnym dopasowaniem leków. Kobieta po opuszczeniu murów szpitala ukończyła psychologię na Uniwersytecie Harvarda. Powróciła następnie do szpitala, w którym przebywała przez dwie dekady, i została wicedyrektorem ds. relacji z pacjentami. Przez kolejne lata głośno upominała się o godność tych, którzy widzą i słyszą więcej, a przez to więcej cierpią.




Czytaj także:
Córka diakona popełniła samobójstwo. „Była pięknym dzieckiem Bożym”

Tags:
choroba psychicznacierpienie
Wesprzyj Aleteię!

Jeśli czytasz ten artykuł, to właśnie dlatego, że tysiące takich jak Ty wsparło nas swoją modlitwą i ofiarą. Hojność naszych czytelników umożliwia stałe prowadzenie tego ewangelizacyjnego dzieła. Poniżej znajdziesz kilka ważnych danych:

  • 20 milionów czytelników korzysta z portalu Aleteia każdego miesiąca na całym świecie.
  • Aleteia ukazuje się w siedmiu językach: angielskim, francuskim, włoskim, hiszpańskim, portugalskim, polskim i słoweńskim.
  • Każdego miesiąca nasi czytelnicy odwiedzają ponad 50 milionów stron Aletei.
  • Prawie 4 miliony użytkowników śledzą nasze serwisy w social mediach.
  • W każdym miesiącu publikujemy średnio 2 450 artykułów oraz około 40 wideo.
  • Cała ta praca jest wykonywana przez 60 osób pracujących w pełnym wymiarze czasu na kilku kontynentach, a około 400 osób to nasi współpracownicy (autorzy, dziennikarze, tłumacze, fotografowie).

Jak zapewne się domyślacie, za tymi cyframi stoi ogromny wysiłek wielu ludzi. Potrzebujemy Twojego wsparcia, byśmy mogli kontynuować tę służbę w dziele ewangelizacji wobec każdego, niezależnie od tego, gdzie mieszka, kim jest i w jaki sposób jest w stanie nas wspomóc.

Wesprzyj nas nawet drobną kwotą kilku złotych - zajmie to tylko chwilę. Dziękujemy!

Modlitwa dnia
Dziś świętujemy...




Top 10
1
DYLAN ASKIN,COMA,EASTER
Beata Zajączkowska
Wielkanocny cud. Lekarze odłączyli chłopca od aparatury, a on „zm...
2
EWA CHODAKOWSKA
Redakcja
Ewa Chodakowska w Wielki Piątek: Czekam na rok, kiedy krzyż przes...
3
SAN NICOLAS
Dorota Szumotalska
Nowe objawienia Matki Bożej Różańcowej. Biskup uznał ich nadprzyr...
4
NICOLA PERIN
Matthew Green
Znak krzyża był ostatnim gestem, jaki wykonał. Teraz inspiruje do...
5
Dawid Gospodarek
Spędziłem noc w Bazylice Grobu Bożego. Te zdjęcia pokazują jej in...
6
MADONNA DI ROSA
Maria Paola Daud
Matka Boża, która się… „zmaterializowała”, aby przestano bl...
7
JUREK HALSKI
Joanna Operacz
„Mały profesor miłości”. Jurek miał żyć najwyżej 4 lata. Dziś ma ...
Zobacz więcej
Newsletter
Aleteia codziennie w Twojej skrzynce e-mail