Aleteia
niedziela 25/10/2020 |
Św. Chryzanta i św. Darii
Kultura

„Ona mnie nie przekonywała, ja jej nie nawracałem”. O. Majewski o wywiadzie z Fallaci

ORIANA FALLACI

EAST NEWS

Joanna Bórkowska - publikacja 01.01.18

Jednego z ostatnich wywiadów Oriana Fallaci udzieliła polskiemu jezuicie. Jak dała się namówić na rozmowę? Czego ona dotyczyła? Aletei opowiada o. Andrzej Majewski.

W lipcu 2005 roku Oriana Fallaci, schowana przed światem w swoim nowojorskim mieszkaniu, bardzo już wyniszczona chorobą nowotworową, udzieliła jednego z ostatnich wywiadów przed swoją śmiercią. Zrobiła ten wyjątek dla polskiego jezuity – o. Andrzeja Majewskiego… i na tym wcale się nie zakończyło… O niecodziennych rozmowach telefonicznych z Fallaci opowiada o. Majewski.

Joanna Bórkowska: Zacznijmy od początku… W wywiadzie z samą sobą, a także w liście do Ojca, który możemy odnaleźć w książceStrach jest grzechem. Listy z niezwykłego życia, Oriana zarzekała się, że nie udziela już wywiadów.  Dla Ojca zrobiła jednak wyjątek. Dlaczego?

Andrzej Majewski: Pracowałem wtedy w redakcji Programów Katolickich Telewizji Polskiej i po zamachach terrorystycznych w Londynie zastanawialiśmy się, co by można zaproponować naszym widzom. Ktoś wpadł na pomysł, by skontaktować się z Orianą Fallaci i nagrać z nią króciutka rozmowę, ale oczywiście nikt z nas nie wiedział, gdzie i jak jej szukać. O ile pamiętam, zadzwoniłem najpierw do redakcji włoskiego dziennika „Corriere della Sera” z pytaniem o możliwość skontaktowania się z Orianą. Powiedzieli mi: „Absolutnie nie. Nie ma mowy! To jest niemożliwe!”. Prosiłem: „Może jednak spróbujemy?”. Zostawiłem swój numer i na tym się skończyło. Przynajmniej tak sądziłem. Dzień później, a może dwa dni później, gdy spacerowałem po parku w Wilanowie, zadzwonił telefon. Odezwała się właśnie… Fallaci. Sama mi powiedziała to, co później napisała w liście: „Nie udzielam żadnych wywiadów. Nie wiem, co mi się stało, ale czuję, że jakoś powinnam zareagować na to, co się stało”.


Zamyślona Oriana Fallaci

Czytaj także:
Oriana Fallaci prywatnie. Nieznane listy pisarki

Wyjątkowy wywiad z Orianą Fallaci

I zareagowała obszernym wywodem, niemal wykładem na temat islamu i Europy. Wywiad, który Ojciec wtedy przeprowadził, żyje chyba do dziś własnym życiem. To tekst wielokrotnie przytaczany, i to w różnym duchu, przy okazji przeróżnych dyskusji internetowych. 

Chyba tak jest. Należy jednak pamiętać, że robiliśmy ten wywiad tuż po zamachach w Londynie, wiele lat temu, w kontekście tamtejszych wydarzeń. Kiedy wywiad z Fallaci się już ukazał, to ja sprawę zamknąłem, bo, jak się pracuje w mediach, to tych wydarzeń jest tak wiele, że nie sposób się nad nimi na dłużej zatrzymywać. Tymczasem… Fallaci zaczęła do mnie dzwonić, mniej więcej raz na miesiąc, i trwało to przez dobre siedem, może osiem miesięcy.

Oriana Fallaci dzwoniła do Ojca tak „po prostu”?

Tak po prostu. Myśmy do tego naszego wywiadu już nie wracali. Nasze rozmowy przeszły na zupełnie inne tematy. Było to dla mnie dość niezwykłe, że ona dzwoniła do mnie jak do jakiegoś starego znajomego.  To były długie rozmowy, ale nie jakieś wielkie zwierzenia. Ot, po prostu rozmawialiśmy o wszystkim…i trochę o niczym, choćby o pogodzie, jaka jest dziś w Warszawie czy w Nowym Jorku.

Ona mnie nie przekonywała, ja jej nie nawracałem

Ale rozmawialiście nie tylko o pogodzie?

Nie (śmiech). Mówiła też dużo o swojej chorobie, o tym, że prawie już nie widzi, dlatego właśnie wywiad do „Przeglądu Powszechnego” bardzo dużo ją kosztował. Ona mnie do niczego nie przekonywała, a ja jej nie „nawracałem”.

Nie myślał wtedy Ojciec o tym, żeby się spotkać z Fallaci?

Dla mnie podróż do Stanów tylko w tym celu była niemożliwa. Kto by się zgodził na to, w telewizji czy w zakonie? Ale do dzisiaj pytam sam siebie, o to, co nas jakoś wtedy połączyło. Myślę, że w wywiadzie dotknąłem tematów, które były jej bliskie – sprawy islamskie, fundamentalizm, ona przecież ciągle tym żyła. Ale często, gdy z nią rozmawiałem, mówiłem: „Nie zgadzam się z tym, co mówisz.  Nie można wszystkich muzułmanów traktować jak terrorystów. Twoje oceny są jednak bardzo jednostronne i niesprawiedliwe”. A ona przechodziła ponad tymi moimi uwagami i ich nie podejmowała.


Od lewej Oriana Fallaci, Katarzyna Grochola, Astrid Lindgren

Czytaj także:
Królowe literatury. Sześć fantastycznych pisarek

Benedykt XVI, Rino Fisichella i Oriana Fallaci

Czy Oriana opowiadała Ojcu o swoim prywatnym spotkaniu z Benedyktem XVI? Czy kogoś szczególnie wspominała?

Nie. Mówiła, że Benedykt XVI jest dla niej bardzo ważny. Była nim zafascynowana. Drugą osobą, o której często mi mówiła, był abp Rino Fisichella. W ostatnich latach rozmawiałem z nim nie raz, ale o niej nigdy. Prawie za każdym razem coś mi o nim wspominała. Musieli mieć dość bliski i regularny kontakt. Kiedyś jej powiedziałem: „Słuchaj, jestem księdzem, to ja Ci, przynajmniej na koniec, jako ksiądz, powiem, że o Tobie pamiętam”. Nawet nie użyłem słowa „modlę się”, ale właśnie – „pamiętam o Tobie”. Ona mi odpowiedziała: „A… To samo mi cały czas mówi Fisichella”. I zbywała to kilkoma słowami: „Tak, tak, dobrze, dobrze”. Ale Fallaci była też zafascynowana chrześcijaństwem. Było to chrześcijaństwo, powiedziałbym, ideologiczne, traktowane jako mur oddzielający nas od świata terroryzmu i zła. I jeśli broniła chrześcijaństwa, to broniła go właśnie jako systemu pewnych wartości i kultury, którą trzeba za wszelka cenę ocalić. Nigdy natomiast w naszych rozmowach nie pojawił się wątek wprost nawiązujący do jej przeżywania wiary. Ja też nie chciałem wchodzić z butami do jej życia. Wiedziałem, że temat doświadczenia Boga, spotkania z Jezusem, temat modlitwy, to nie są jej tematy. Ciekaw jestem, czy Fisichella z nią o tym rozmawiał.

Ojcze, przejdźmy teraz na chwilę do tematu dotyczącego opublikowanych w maju 2017 w książce Strach jest grzechem. Listy z niezwykłego życia wybranych listów Oriany Fallaci. Czytamy w nich na przykład takie zdania o Ojcu: „Nie przypomina dziennikarza”, „Jest jezuitą. Z czego można wywnioskować, że nie jest głupcem”, „Wydaje mi się, że jest dobry”. Na jakiej podstawie Oriana wysnuła te opinie? Przecież ona Ojca dobrze nie znała.

(Śmiech) Myśmy sobie tak gaworzyli, żartowali i tylko czasem pojawiał się jakiś poważniejszy temat. Nie myślałem nawet, że te nasze żarty zapamięta. Na przykład kiedyś powiedziała: „O, Ojciec jest jezuitą, a więc już samo to coś mówi”! A ja na to: „Spokojnie, u nas też są ornitologiczne nieloty, do których i siebie zaliczam”. Po włosku na takie żarty  mówi się „battuty” –  ona coś zażartowała, ja żartem odpowiedziałem, ona mnie podpuściła, ja to podjąłem. Zebrała jakieś strzępy z kilku naszych rozmów i na tej podstawie wyrobiła sobie opinię o mnie. Pewnie, że ja nie jestem zawodowym dziennikarzem i ona na pewno to czuła: nie starałem się jej dociskać, nie byłem dostatecznie wnikliwy, nie chciałem jej na niczym przyłapać. Fallaci musiała się chyba ze mną związać przez to, że myśmy po prostu normalnie rozmawiali. Ona potrzebowała rozmów – miała kontakt z wieloma ludźmi, ale wszyscy pewnie czegoś od niej chcieli. A ja, właściwie, poza tą planowaną krótką wypowiedzią czy króciutkim wywiadem, niczego on niej nie chciałem.

Jak skomentuje Ojciec potwierdzającą się wielokrotne opinię, płynącą także od najbliższych, choćby od siostrzeńca Fallaci i jej jedynego spadkobiercy – Edoarda Perazziego – na temat egocentryzmu Fallaci?  

Nikt w Kościele nie stara się Oriany kanonizować. Była mądrą i odważną kobietą, ale miała też „swoje za uszami”. Czy bardziej odnosiła wszystko do siebie niż inni ludzie? Nie sądzę. W naszych rozmowach nie było tylko: „ja, ja, ja”. Fallaci słuchała, żywiołowo reagując na to, o czym rozmawialiśmy. Na pewno natomiast była to kobieta wulkan – pod każdym względem.




Czytaj także:
7 pisarek i podróżniczek XX wieku, które powinniście znać

Jeśli nie widzisz wideo, kliknij TUTAJ

Wesprzyj Aleteię!

Jeśli czytasz ten artykuł, to właśnie dlatego, że tysiące takich jak Ty wsparło nas swoją modlitwą i ofiarą. Hojność naszych czytelników umożliwia stałe prowadzenie tego ewangelizacyjnego dzieła. Poniżej znajdziesz kilka ważnych danych:

  • 20 milionów czytelników korzysta z portalu Aleteia każdego miesiąca na całym świecie.
  • Aleteia jest aktualizowana codziennie i publikowana w ośmiu językach: po francusku, angielsku, arabsku, włosku, hiszpańsku, portugalsku, polsku i słoweńsku.
  • Każdego miesiąca nasi czytelnicy odwiedzają ponad 50 milionów stron Aletei.
  • Prawie 4 miliony użytkowników śledzą nasze serwisy w social mediach.
  • W każdym miesiącu publikujemy średnio 2 450 artykułów oraz około 40 wideo.
  • Cała ta praca jest wykonywana przez 60 osób pracujących w pełnym wymiarze czasu na kilku kontynentach, a około 400 osób to nasi współpracownicy (autorzy, dziennikarze, tłumacze, fotografowie).

Jak zapewne się domyślacie, za tymi cyframi stoi ogromny wysiłek wielu ludzi. Potrzebujemy Twojego wsparcia, byśmy mogli kontynuować tę służbę w dziele ewangelizacji wobec każdego, niezależnie od tego, gdzie mieszka, kim jest i w jaki sposób jest w stanie nas wspomóc.

Wesprzyj nas nawet drobną kwotą kilku złotych - zajmie to tylko chwilę. Dziękujemy!

Tags:
książkaliteratura
Modlitwa dnia
Dziś wspominamy świętego...





Top 10
Katolicka Agencja Informacyjna
Papież: „To najgorsza zniewaga, jaką można wy...
BEZDOMNY JEZUS
Katolicka Agencja Informacyjna
Wezwali policję do bezdomnego, a tam Jezus
Philip Kosloski
5 świętych, których ciała nie uległy rozkłado...
OJCIEC SERAFIM
Łukasz Kobeszko
Przepięknie śpiewa i modli się w języku Jezus...
RĄCZKA NIEMOWLAKA
Marta Brzezińska-Waleszczyk
Byłam świadkiem 45 minut życia. To była lekcj...
GIULIA MICHELINI
Silvia Lucchetti
Świadectwo włoskiej aktorki, która urodziła j...
Mathilde de Robien
Imiona, które noszą w sobie pieczęć Boga. Moż...
Zobacz więcej
Newsletter
Aleteia codziennie w Twojej skrzynce e-mail