Aleteia
wtorek 20/10/2020 |
Św. Jana Kantego
Duchowość

Mędrzec, mag czy anioł? Kim jest Gandalf?

GANDALF

Kadr z filmu

Wojciech Teister - publikacja 07.01.18

Postać popularnego czarodzieja z Tolkienowskiej opowieści nosi wyraźne cechy chrześcijańskiego mędrca, ale i anioła. I ma w sobie coś z trzech Mędrców ze Wschodu…

Gandalf to bez wątpienia jeden z najbardziej znanych czarodziejów w historii literatury. Ten starzec z siwą brodą, wspierający się na kosturze jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych bohaterów Tolkienowskich opowieści. Znają go i cenią zarówno elfowie, ludzie, hobbici i krasnoludy. Niewielu jednak wie skąd i w jakim celu przybył. Kim tak naprawdę jest ten starzec w szarym płaszczu?




Czytaj także:
Utwór Tolkiena wydany po 100 latach! Znasz go?

Czarodziej, anioł czy Odyn?

Odziany w szary płaszcz i szpiczasty kapelusz starzec nie jest postacią stworzoną od podstaw przez Tolkiena. Powołując do literackiego życia Gandalfa, pisarz inspirował się wieloma źródłami. Nietrudno dostrzec w nim wizualne podobieństwa do nordyckiego Odyna czy Vainamoinena – bohatera fińskiego eposu Kalevali. Ale jeśli przyjrzymy się czarodziejowi bliżej, zobaczymy w nim wiele cech chrześcijańskiego mędrca, a nawet anioła.

Gandalf był członkiem tajemniczego bractwa Istriach, znanych szerzej jako czarodzieje lub mędrcy. Do Śródziemna trafili zza morza, z Błogosławionego Królestwa Amanu, a ich zadaniem było wspieranie elfów i ludzi w walce z Sauronem. Wysłali ich tam Valarowie – potężne duchy wierne Stwórcy Ardy.

W jednym z listów napisanych przez Tolkiena do jezuity – ojca Roberta Murraya, autor „Władcy Pierścieni” określa Gandalfa greckim terminem Ἄγγελος, czyli posłaniec, anioł. Istari są więc niczym biblijni aniołowie posłani, by służyć mieszkańcom ziemi radą i mądrością – Stwórca nie zostawia swoich dzieci osamotnionych.

Ale stwierdzenie, że Gandalf jest Tolkienowską metaforą anioła byłoby zbyt proste. Choć jego misja rzeczywiście jest zbliżona do roli biblijnych aniołów (prowadzi hobbitów w ich przygodach tak, jak archanioł Rafał Tobiasza), to jednak czarodziej jest istotą duchową obleczoną w ciało, co więcej doświadczającą tego, co fizyczne i psychiczne – na przykład bólu czy strachu. Ponadto ciała Istriach są ciałami podlegającymi śmierci. Są też poddani wszelkiego rodzaju (śród)ziemskim pokusom.




Czytaj także:
Uwielbiasz Tolkiena i seriale? Amazon szykuje Ci niespodziankę…

Może jednak mag lub mędrzec?

„Wyposażeni” w ciała czarodzieje zostają wysłani do Śródziemna z misją. Mają wspierać ludzi, elfów, krasnoludów i hobbitów w walce z Sauronem. Władca ciemności jednak próbuje przeciągnąć ich na swoją stronę. Z pięciu Istarich, którzy trafiają do Śródziemia, jedni dają się złapać w sauronowe sidła, inni oddalają na margines wydarzeń i nie realizują swojej misji.

Tylko Gandalf zwycięsko przechodzi wszystkie próby, którym jest poddany. Wykazuje się ogromną pokorą i odwagą poświęcając swoje życie w obronie Drużyny Pierścienia w Morii, w walce z Balrogiem.

Jak pisze Tolkien do ojca Murraya, ofiara Gandalfa pod pewnymi względami jest ofiarą większą niż ofiara zwykłego śmiertelnika, bo „było to upokorzenie się i wyrzeczenie siebie zgodnie z Zasadami”. Gandalf oddał w ten sposób sprawy bezpośrednio w ręce Stwórcy, który przywraca go do życia i pozwala zakończyć misję walki z Sauronem sukcesem.

Ale jego zwycięstwo nie wynika z magicznych zdolności. Siłą Gandalfa jest pokora i mądrość oraz znajomość praw, jakie rządzą światem. Nie daje ludziom potężnej broni, nie uczy zabójczych zaklęć. Służy im radą i mądrością. Rozbudza dobrym słowem to, co najpiękniejsze – ducha miłości, odwagi i męstwa, pragnienie wolności – trochę jak mędrcy-pustelnicy z pierwszych wieków chrześcijaństwa. Zdolności nadprzyrodzone wykorzystuje niezwykle rzadko, tylko w sytuacji nadzwyczajnej konieczności. Jest mędrcem, który doskonale rozumie mechanizmy, według których funkcjonuje świat. Potrafi je odczytywać i interpretować – dokładnie tak jak Trzej Królowie ze Wschodu, którzy obserwując gwiazdy, odkryli narodziny Jezusa.

Gandalf nie jest więc zwykłym czarodziejem – jak Merlin czy Dumbledore. To osobliwa synteza istot anielskich i archetypu Starego Mędrca. Tolkien daje w ten sposób swoim czytelnikom jasny komunikat – siłą człowieka nie jest magia, lecz mądrość, znajomość praw natury, ale też dobroć, poświęcenie i męstwo.




Czytaj także:
Posłuchaj, jak Tolkien czyta „Władcę Pierścieni”

Wesprzyj Aleteię!

Jeśli czytasz ten artykuł, to właśnie dlatego, że tysiące takich jak Ty wsparło nas swoją modlitwą i ofiarą. Hojność naszych czytelników umożliwia stałe prowadzenie tego ewangelizacyjnego dzieła. Poniżej znajdziesz kilka ważnych danych:

  • 20 milionów czytelników korzysta z portalu Aleteia każdego miesiąca na całym świecie.
  • Aleteia jest aktualizowana codziennie i publikowana w ośmiu językach: po francusku, angielsku, arabsku, włosku, hiszpańsku, portugalsku, polsku i słoweńsku.
  • Każdego miesiąca nasi czytelnicy odwiedzają ponad 50 milionów stron Aletei.
  • Prawie 4 miliony użytkowników śledzą nasze serwisy w social mediach.
  • W każdym miesiącu publikujemy średnio 2 450 artykułów oraz około 40 wideo.
  • Cała ta praca jest wykonywana przez 60 osób pracujących w pełnym wymiarze czasu na kilku kontynentach, a około 400 osób to nasi współpracownicy (autorzy, dziennikarze, tłumacze, fotografowie).

Jak zapewne się domyślacie, za tymi cyframi stoi ogromny wysiłek wielu ludzi. Potrzebujemy Twojego wsparcia, byśmy mogli kontynuować tę służbę w dziele ewangelizacji wobec każdego, niezależnie od tego, gdzie mieszka, kim jest i w jaki sposób jest w stanie nas wspomóc.

Wesprzyj nas nawet drobną kwotą kilku złotych - zajmie to tylko chwilę. Dziękujemy!

Tags:
aniołyksiążkimądrośćTrzej Królowie
Modlitwa dnia
Dziś wspominamy świętego...





Top 10
Aleteia
Oczy Matki Bożej z Guadalupe. Jedna z najwięk...
MASS,YOUNG CHILD
Anna O'Neil
List do rodziców, którzy zabierają na mszę sw...
Bluźniercze graffiti na murze kościoła
Lucandrea Massaro
Wypisali proaborcyjne grafitti na kościele. R...
ANGEL,CHILD,STATUE
Philip Kosloski
Mamo, martwisz się o swoje dzieci? Módl się t...
Redakcja
Cytat z Biblii dla ciebie na dziś [18 paździe...
MODLITWA
Christine Stoddard
Żyjesz w ciągłym napięciu? Poznaj 5 modlitewn...
CARLO ACUTIS
Domitille Farret D'Astiès
Perełki Carla Acutisa: 10 zaskakujących wypow...
Zobacz więcej
Newsletter
Aleteia codziennie w Twojej skrzynce e-mail