Aleteia logoAleteia logo
Aleteia
wtorek 13/04/2021 |
Św. Marcina I
home iconKościół
line break icon

Duchowni, którzy ratowali Żydów

GETTO WARSZAWSKIE

EAST NEWS

Żydzi w Getcie Warszawskim.

Łukasz Kobeszko - 21.02.18

Tylko w Polsce groziła kara śmierci za udzielanie pomocy Żydom. Osoby duchowne ryzykowały nie tylko życiem, ale także losem bliskich i powierzonych sobie parafian. Zapisały w ten sposób piękną kartę w historii pomocy Żydom podczas II wojny światowej.

W ostatnim czasie odżyły dyskusje o stosunku Polaków do największej tragedii ludobójstwa doświadczonej przez ludzkość – Holocaustu. W debatach tych dość mało mówi się o roli duchownych różnych wyznań w ratowaniu ludności żydowskiej.


„House of Life”. Polski kościół wyróżniony przez międzynarodową fundację

Czytaj także:
Marceli Godlewski – ksiądz, który ratował Żydów

Pamięć o tych heroicznych dokonaniach próbuje przywrócić międzynarodowy projekt „Księża dla Żydów”. Kieruje nim rzymskokatolicki ksiądz Paweł Rytel-Andrianik, wnuk ocalonego z Zagłady więźnia obozu koncentracyjnego w Treblince. Szeroko zakrojone badania jego zespołu obejmują archiwa nie tylko w Polsce, ale także w krajach Europy Środkowo-Wschodniej, Niemczech, Wlk. Brytanii, USA oraz Izraelu. Prace przybliżające zaangażowanie polskich duchownych w pomoc Żydom prowadzą też inni naukowcy na świecie, na przykład Mark Paul z Toronto.

Śmierć za ukrywanie Żydów

Poruszając temat pomocy Żydom podczas wojny udzielaną ze strony polskich duchownych należy mieć na uwadze kilka zasadniczych wiadomości. Fakt, że ze wszystkich okupowanych przez hitlerowców lub znajdujących się w sojuszu z III Rzeszą krajów Europy tylko w Polsce groziła od 1941 roku bezwzględna kara śmierci za ukrywanie lub udzielanie pomocy Żydom jest już powszechnie znany.

Liczni historycy zwracają uwagę, iż wszelkie działania na rzecz pomocy Żydom podczas II wojny światowej wymagały dość skomplikowanych operacji logistycznych. Prof. Antony Polonsky i Teresa Prekerowa są zdania, że uratowanie jednej osoby narodowości żydowskiej nie było zazwyczaj dziełem jednego człowieka, ale wymagało aktywnego zaangażowania od 2 do 3 Polaków (zmiany kryjówek, wyrabianie dokumentów lub aktów chrztu, czasem konieczność przekupienia władz okupacyjnych lub policji granatowej itp.).

Przyjmuje się, iż w latach 1939-45 udało się uratować w okupowanej Polsce od 40 do 60 tys. Żydów. W chwili wybuchu wojny było w Polsce ponad 10 tys. rzymskokatolickich księży diecezjalnych, 8 tys. zakonników ze zgromadzeń męskich i 17 tys. zakonnic. Sumaryczna liczba duchownych greckokatolickich, prawosławnych, ewangelickich i starokatolickich była o mniej więcej połowę mniejsza.

Projekt „Księża dla Żydów”

W ramach projektu „Księża dla Żydów” udało się do tej zebrać materiały dotyczące ponad tysiąca duchownych zaangażowanych w pomoc ludności żydowskiej. Z tej liczby hitlerowcy zamordowali 150 osób. W 30 przypadkach jednoznacznie udowodniono, że śmierć nastąpiła na skutek kary za ratowanie Żydów. W wielu przypadkach śmierć duchownych, którzy pomagali osobom wyznania mojżeszowego była również wynikiem splotu kilku czynników (pomoc Państwu Podziemnemu, znalezienie się na liście inteligencji przeznaczonej do eksterminacji, uliczne łapanki i egzekucje itp.).


ŻYD POD ŚCIANĄ PŁACZU

Czytaj także:
Czy Jezus był i nadal jest Żydem?

Podczas wojny działały w Polsce 363 żeńskie domy zakonne. Biorąc pod uwagę średnią liczbę około 10 sióstr zamieszkujących każdy z nich, w pomoc Żydom mogło być zaangażowanych nawet 3600 zakonnic.

Duchowni pomagający Żydom musieli zazwyczaj działać w porozumieniu ze swoim biskupem lub przełożonymi zakonnymi. Dotychczasowe ustalenia wskazują, że na 20 biskupów rzymskokatolickich, którzy po Wrześniu 1939 roku pozostali w swoich diecezjach, 16 było w sposób pośredni lub bezpośredni zaangażowanych w taką pomoc – wśród nich m.in. ordynariusze Krakowa, Lwowa (łaciński i greckokatolicki), Lublina, Sandomierza i Przemyśla.

Czy ta liczba jest duża? Warto pamiętać, że same, twarde statystyki nie są w stanie oddać tragicznej rzeczywistości II wojny światowej na ziemiach polskich. Oto wybrane postacie osób duchownych różnych Kościołów chrześcijańskich, które zdały egzamin w czasach pogardy.

Duchowni, którzy ratowali Żydów [GALERIA]:




Czytaj także:
Rodzina Ulmów. Bohaterowie z Markowej


SZEWACH WEISS

Czytaj także:
Prof. Szewach Weiss: nadzieja i wytrwałość pozwoliły mi przeżyć


Aleksander Ładoś

Czytaj także:
Polak uratował setki Żydów, historia milczała. Świat po latach poznaje „drugiego Schindlera”




Czytaj także:
Jakim cudem udało się Żabińskim ocalić około 200 Żydów?




Czytaj także:
Uratował życie 53 Żydom. Rozmowa z „drugim Schindlerem”


Papież Pius XII przy mikrofonie radiowym

Czytaj także:
Papież Franciszek o Piusie XII: Ryzykował, by ratować Żydów

Tags:
HolocaustII wojna światowaksiądzżydzi
Wesprzyj Aleteię!

Jeśli czytasz ten artykuł, to właśnie dlatego, że tysiące takich jak Ty wsparło nas swoją modlitwą i ofiarą. Hojność naszych czytelników umożliwia stałe prowadzenie tego ewangelizacyjnego dzieła. Poniżej znajdziesz kilka ważnych danych:

  • 20 milionów czytelników korzysta z portalu Aleteia każdego miesiąca na całym świecie.
  • Aleteia ukazuje się w siedmiu językach: angielskim, francuskim, włoskim, hiszpańskim, portugalskim, polskim i słoweńskim.
  • Każdego miesiąca nasi czytelnicy odwiedzają ponad 50 milionów stron Aletei.
  • Prawie 4 miliony użytkowników śledzą nasze serwisy w social mediach.
  • W każdym miesiącu publikujemy średnio 2 450 artykułów oraz około 40 wideo.
  • Cała ta praca jest wykonywana przez 60 osób pracujących w pełnym wymiarze czasu na kilku kontynentach, a około 400 osób to nasi współpracownicy (autorzy, dziennikarze, tłumacze, fotografowie).

Jak zapewne się domyślacie, za tymi cyframi stoi ogromny wysiłek wielu ludzi. Potrzebujemy Twojego wsparcia, byśmy mogli kontynuować tę służbę w dziele ewangelizacji wobec każdego, niezależnie od tego, gdzie mieszka, kim jest i w jaki sposób jest w stanie nas wspomóc.

Wesprzyj nas nawet drobną kwotą kilku złotych - zajmie to tylko chwilę. Dziękujemy!

Modlitwa dnia
Dziś świętujemy...




Top 10
1
KSIĄDZ W KONFESJONALE
Ks. Mateusz Szerszeń CSMA
„Nigdy więcej!”. Ksiądz mówi, czego nie lubi w konfesjonale, gdy ...
2
Redakcja
Kilkudniowy chłopiec porzucony na lotnisku. Odnalazł swoją rodzin...
3
OKNO ŻYCIA, ŁÓDŹ
Redakcja
Dwoje dzieci w Oknach Życia. Kuria oferuje pomoc rodzicom Antosia
4
Antoine Mekary
Sparaliżowany chłopiec zaczął się ruszać. Cud za wstawiennictwem ...
5
Przemysław Radzyński
Co jest najważniejsze w Święcie Miłosierdzia?
6
St. Faustina
Dorota Szumotalska
Obietnice związane z Koronką do Bożego miłosierdzia
7
GAVIN MABES AND CARTER
Cerith Gardiner
Jak mały gest dobroci zmienił urodziny autystycznego chłopca
Zobacz więcej
Newsletter
Aleteia codziennie w Twojej skrzynce e-mail