Aleteia logoAleteia logo
Aleteia
piątek 26/02/2021 |
Św. Aleksandra
home iconFor Her
line break icon

O tym, co Susan Sontag przypomniała mi na temat Boga

SUSAN SONTAG, JOLA SZYMAŃSKA

Jola Szymańska - 06.12.18

Wątpliwości - braki czy dowód na to, że nie przestałam myśleć? I czy warto skupiać się na interpretowaniu Boga?

„Dla mnie samej jednak najgorsze byłoby uświadomić sobie, że zgadzam się z tezami, które kiedyś wygłosiłam i napisałam. Czułabym się z tym bardzo niekomfortowo, ponieważ znaczyłoby to, że przestałam myśleć” – powiedziała Jonathanowi Cottowi Susan Sontag.

Dawno nic tak bardzo nie podniosło mnie na duchu.

Często obserwuję pochwałę konsekwencji, rozumianej jako brnięcie obraną raz ścieżką. Niemal bez względu na okoliczności, chęci, rodzące się pytania – tak, jakby były przeszkadzajkami, które powinno się zignorować. O ile jesteś wystarczająco „konsekwentny” właśnie. Konsekwentny, czyli silny. Zdecydowany. Wyprzedzający fakty. Wiedzący od początku, co i jak.

„Od małego chciał być lekarzem”, „zawsze dążyła do pracy w telewizji” – osoby w ten sposób „konsekwentne” często przedstawiane są jako wzory. Albo wręcz autorytety. Aż chce się wierzyć, że posiadły tajemniczą wiedzę o sensie i celu swojego życia. Że wiedzą więcej, lepiej. Że odczytali coś, czego inni nie są w stanie rozszyfrować. Od podstawówki mają plan. W wieku 25 lat osiągają sukces. Przed trzydziestką czują się spełnieni.

O czym świadczy taka konsekwencja

Niektórzy idą dalej i łączą taką konsekwencję („wiem, do czego dążę”) z pewnością siebie („wiem, kim jestem, więc wiem, do czego dążę”). Ci, którzy nie wiedzą, z gruntu są więc na straconej pozycji. Tracą czas, wypatrując na horyzoncie wskazówek. Stają się coraz bardziej zniecierpliwieni, rozżaleni, zawiedzeni.

Ona wie, on wie, oni wiedzą – i bezlitośnie prą naprzód. A ja nie jestem pewna. Widzę różne możliwości. Boję się wybrać. Wybierając jedno, stracę drugie. Nie wiem, co powinnam. A już na pewno nie wiem, czego chcę. O czym to świadczy?

Nie zdążyłam

Łapię się na poczuciu, że nie zdążyłam. Za wolno dorastałam, za późno zaczęłam rozumieć, zbyt mało wiedziałam. Nie raz się ośmieszyłam. Popełniałam błędy. Mój umysł chce mi wmówić, że można było tego uniknąć. Że inni radzą sobie lepiej. Co jakiś czas na nowo muszę zaakceptować mój start, moje życie. To, na co nie było mnie stać. To, co myślałam. To, jak reagowałam. To, jak nie potrafiłam się odnaleźć. To, jak wiele zmieniałam.

A może to nie moje braki? Może to dowód na to, że nie przestałam myśleć?

Interpretacja vs otwartość na tajemnicę

W innym fragmencie rozmowy Cott cytuje eseje Sontag: „Skuteczne dzieło sztuki zostawia po sobie ciszę” (esej „Estetyka ciszy”). I dalej: „Zinterpretować to zubożyć i wyczerpać rzeczywistość, powołując do istnienia widmowy świat «sensów»; to zmienić świat w ten świat” (esej „Przeciw interpretacji”). Sontag przyznaje, że dystans wobec jasnych odpowiedzi jest motywem wielu jej tekstów.

Odpowiedzi można szukać w sztuce, w autorytetach, w zasadach. Zadziwiające jest to, jak bardzo wierzymy w ich uchwytność. W to, co poeta miał na myśli, ale też w to, jaki styl życia jest najbardziej satysfakcjonujący i jak go osiągnąć.

Tymczasem niepewność, otwartość na zmiany w sobie, na własną intuicję, niezliczone próby, rozczarowania i ciekawość następnego kroku wytyczają trudną drogę, której głównym założeniem jest tajemnica. Można zamknąć ją w sejfie i otoczyć „pewnikami”. Ale czy to nas do niej zbliży?

Czy lepiej interpretować sztukę, czy pozwolić sobie na zachwyt tajemnicą?

Brak rozwoju

„Jeżeli jesteś przekonany, że wiesz jaki jest Bóg, to znaczy, że nie masz o Nim pojęcia” – powiedział kiedyś ktoś mądry. Przypomniałam sobie to zdanie, czytając odpowiedzi Susan Sontag na pytania Johnathana Cotta. Mówili o sztuce, o fotografii. O tym, że brak zmian myślenia to oznaka braku rozwoju.

Dawno nic tak bardzo nie podniosło mnie na duchu.

Wyjątkowo celnie odnosi się to do tajemnicy istnienia i działania chrześcijańskiego Boga.


TERAPIA

Czytaj także:
Czy wiara i terapia się wykluczają?


JOLA SZYMAŃSKA SELFIE

Czytaj także:
Jola Szymańska: Dlaczego czasem warto przespać rekolekcje


Uśmiechnięta Jola Szymańska

Czytaj także:
Jola Szymańska: Dlaczego warto być brzydką, jak Meryl Streep

Wesprzyj Aleteię!

Jeśli czytasz ten artykuł, to właśnie dlatego, że tysiące takich jak Ty wsparło nas swoją modlitwą i ofiarą. Hojność naszych czytelników umożliwia stałe prowadzenie tego ewangelizacyjnego dzieła. Poniżej znajdziesz kilka ważnych danych:

  • 20 milionów czytelników korzysta z portalu Aleteia każdego miesiąca na całym świecie.
  • Aleteia ukazuje się w siedmiu językach: angielskim, francuskim, włoskim, hiszpańskim, portugalskim, polskim i słoweńskim.
  • Każdego miesiąca nasi czytelnicy odwiedzają ponad 50 milionów stron Aletei.
  • Prawie 4 miliony użytkowników śledzą nasze serwisy w social mediach.
  • W każdym miesiącu publikujemy średnio 2 450 artykułów oraz około 40 wideo.
  • Cała ta praca jest wykonywana przez 60 osób pracujących w pełnym wymiarze czasu na kilku kontynentach, a około 400 osób to nasi współpracownicy (autorzy, dziennikarze, tłumacze, fotografowie).

Jak zapewne się domyślacie, za tymi cyframi stoi ogromny wysiłek wielu ludzi. Potrzebujemy Twojego wsparcia, byśmy mogli kontynuować tę służbę w dziele ewangelizacji wobec każdego, niezależnie od tego, gdzie mieszka, kim jest i w jaki sposób jest w stanie nas wspomóc.

Wesprzyj nas nawet drobną kwotą kilku złotych - zajmie to tylko chwilę. Dziękujemy!

Modlitwa dnia
Dziś świętujemy...




Top 10
1
ANMOL RODRIGUEZ
Ewa Rejman
„W środku jesteśmy tacy sami. Powinniśmy żyć szczęśliwie”. Siła t...
2
RECONSTRUCTED CHRIST
Lucandrea Massaro
Mężczyzna z Całunu zrekonstruowany w 3D. Ewangelia mówi prawdę
3
JAN TWARDOWSKI
Katarzyna Szkarpetowska
Kiedy wreszcie ksiądz powie: Idźcie, ofiary, do domu? Anegdoty z ...
4
KAMILA KAMIŃSKA
Marta Brzezińska-Waleszczyk
Kamila Kamińska, odtwórczyni św. Faustyny: Ta rola mnie karmiła [...
5
Redakcja
Cytat z Biblii dla ciebie na dziś 23 lutego
6
ŚWIĘTA FAUSTYNA
Małgorzata Bilska
22 lutego: Dzień, w którym Jezus objawił Faustynie obraz „Jezu uf...
7
Isabelle Cousturié
Prawdziwy krzyż Chrystusa. Co się z nim stało? [zdjęcia]
Zobacz więcej
Newsletter
Aleteia codziennie w Twojej skrzynce e-mail