Aleteia logoAleteia logo
Aleteia
poniedziałek 18/01/2021 |
Św. Małgorzaty Węgierskiej
home iconKultura
line break icon

Zanim zaśpiewasz „Bóg się rodzi”. Kilka słów o kolędzie

KILKA SŁÓW O KOLĘDZIE

Shutterstock

Magda Jakubiak - 20.12.18

Mało kto pamięta zapewne, że pełna liryzmu kolęda „Bóg się rodzi” tak naprawdę powstała w XVIII wieku jako pieśń „O narodzeniu Pańskim”, a Franciszek Karpiński chciał nią przypomnieć ludowi o prawdach teologicznych i patriotycznych.

Kolęda Bóg się rodzi ma dla mnie wyjątkowe znaczenie. Jest jedną z tych, które tak naprawdę rozpoczynają święta Bożego Narodzenia. Wcześniej mogę słuchać piosenek świątecznych, czasem nawet podśpiewywać Cichą noc. Ale dopiero kiedy w moich uszach rozbrzmiewa ten znajomy rytm poloneza, zdaję sobie sprawę, że oto, po raz kolejny, napełnia mnie ta niezwykła radość – że Wigilia już za chwilę, a Boże Narodzenie zaraz potem. I cały świat na chwilę zamiera w perfekcyjnej harmonii.

Bóg się rodzi

Karpiński napisał Bóg się rodzi na życzenie księżnej Izabeli Lubomirskiej z Czartoryskich, a wydał wraz z innymi pieśniami okolicznościowymi w zbiorze Pieśni nabożne z 1792 roku, w rok po ogłoszeniu Konstytucji. Stworzył je, goszcząc na dworze Branickich w Białymstoku, gdzie przebywał od 1785 roku. Co ciekawe, klamrę kompozycyjną tego niemalże liturgicznego zbioru tworzą pieśni „Poranna” i „Wieczorna”.

Poeta świadomie stworzył tekst tak silnie naładowany prawdą teologiczną, ale i o walorach edukacyjnych. Jak pisał do króla Stanisława Augusta, swoje pieśni religijne kierował do zwykłych ludzi, ludu polskiego. „Według możności pieśni moje składałem w myśli pokazania ludowi ich powinności względem Boga i bliźniego: jak mają być cierpliwymi w przypadkach, ulegającymi rządowi i powołaniu, jak kochać ojczyznę swoją”*. I to właśnie przekonanie uzasadnia obecność motywu patriotycznego w pieśni O narodzeniu Pańskim.

Niezwykłego przywiązania Karpińskiego do ojczyzny można się domyślić po przeczytaniu w jego pamiętniku reakcji na II rozbiór Polski: „Oni tam śpiewali i tańcowali, a ja to słysząc – płakałem…”.

„Bóg się rodzi” – kolęda niepompatyczna

Osobiście lubię ją za konkretność. Za tę podniosłość treści, ale surowość języka, bez upiększeń, choć z wybitnym, paradoksalnym przesłaniem, które wyrażają antynomie, oksymorony i antytezy. Nie pokazuje naiwnej, jasełkowej sytuacji, ale rysuje konkretną, szarą rzeczywistość z „bydłem, pasterzami i sianem”. A prośba o błogosławieństwo Boże nad „ojczyzną miłą” przypomina o wspólnocie narodowej i jedności ludu.

I do tej rzeczowości Karpiński dołącza esencjonalny cytat z Biblii w przekładzie Jakuba Wujka, fragment z ewangelii św. Jana: „A Słowo stało się ciałem i mieszkało między nami”. Cytat dziś już silnie zakorzeniony w kulturze, przypominał o dobroci Boga przepełnionego miłością względem ludzi.

Pieśń O narodzeniu Pańskim to niezwykłe połączenie wartości religijnych, patriotycznych i edukacyjnych, opakowanych w lirycznej formie. Ich kumulacja stworzyła mocny i dostojny przekaz, często uważany wręcz za kolędę-hymn.

*za: M. Klimowicz, Oświecenie, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1999


SILENT NIGHT CHAPEL,AUSTRIA

Czytaj także:
„Cicha noc”, kolęda wszech czasów, obchodzi 200. urodziny!


BING CROSBY, WHITE CHRISTMAS

Czytaj także:
„White Christmas” – ten kawałek dał początek świątecznym piosenkom


CHÓR PRAWOSŁAWNY

Czytaj także:
Muzyka na Adwent. Te utwory przygotują cię na Boże Narodzenie

Tags:
Boże Narodzeniekolędy
Wesprzyj Aleteię!

Jeśli czytasz ten artykuł, to właśnie dlatego, że tysiące takich jak Ty wsparło nas swoją modlitwą i ofiarą. Hojność naszych czytelników umożliwia stałe prowadzenie tego ewangelizacyjnego dzieła. Poniżej znajdziesz kilka ważnych danych:

  • 20 milionów czytelników korzysta z portalu Aleteia każdego miesiąca na całym świecie.
  • Aleteia jest aktualizowana codziennie i publikowana w ośmiu językach: po francusku, angielsku, arabsku, włosku, hiszpańsku, portugalsku, polsku i słoweńsku.
  • Każdego miesiąca nasi czytelnicy odwiedzają ponad 50 milionów stron Aletei.
  • Prawie 4 miliony użytkowników śledzą nasze serwisy w social mediach.
  • W każdym miesiącu publikujemy średnio 2 450 artykułów oraz około 40 wideo.
  • Cała ta praca jest wykonywana przez 60 osób pracujących w pełnym wymiarze czasu na kilku kontynentach, a około 400 osób to nasi współpracownicy (autorzy, dziennikarze, tłumacze, fotografowie).

Jak zapewne się domyślacie, za tymi cyframi stoi ogromny wysiłek wielu ludzi. Potrzebujemy Twojego wsparcia, byśmy mogli kontynuować tę służbę w dziele ewangelizacji wobec każdego, niezależnie od tego, gdzie mieszka, kim jest i w jaki sposób jest w stanie nas wspomóc.

Wesprzyj nas nawet drobną kwotą kilku złotych - zajmie to tylko chwilę. Dziękujemy!

Modlitwa dnia
Dziś wspominamy świętego...





Top 10
ZNANE OSOBY, KTÓRYCH DZIECI SĄ CHORE
Redakcja
12 znanych osób i ich dzieci z niepełnosprawn...
TUDO SOBRE MINHA MÃE
Jak rozbroić histerię dziecka za pomocą jedne...
Joanna Bątkiewicz-Brożek
Te zdjęcia wywołały burzę w internecie. Burzę...
Ks. Dominik Ambrosiewicz
Redakcja
„Dominik odszedł do Szefa”. Ksiądz z Gdyni mi...
WYROK WYKONANY, LISA MONTGOMERY
Aleksandra Gałka
Lisa Montgomery jednak stracona. Apele adwoka...
DUSZE CZYŚĆCOWE WEDŁUG MISTYCZEK
Roberta Sciamplicotti
Dusze czyśćcowe według 13 mistyczek: są smutn...
ŚRODA POPIELCOWA
Vaticannews.va
Zmiana w liturgii Środy Popielcowej. Kard. Sa...
Zobacz więcej
Newsletter
Aleteia codziennie w Twojej skrzynce e-mail