Aleteia logoAleteia logo
Aleteia
sobota 28/11/2020 |
Św. Stefana Młodszego
home iconPod lupą
line break icon

Ekologia i ruch ekologiczny w perspektywie Laudato si’

EKOLOGIA

Franck V./Unsplash | CC0

Stanisław Jaromi OFM Conv - 14.04.20

O świecie jako wspólnym domu napisał Franciszek w encyklice Laudato si’. Ta teza o wzajemnych współzależnościach i powiązaniach właśnie jest mocno weryfikowana przez epidemię koronawirusa. Jakie są zatem aspekty ekologii integralnej?

„Ponieważ wszystko jest ściśle ze sobą powiązane, a obecne problemy wymagają spojrzenia, które weźmie pod uwagę wszystkie aspekty globalnego kryzysu, proponuję, by obecnie zastanowić się nad różnymi aspektami ekologii integralnej, która obejmowałaby wyraźny wymiar ludzki i społeczny” – napisał Franciszek 5 lat temu w swej encyklice Laudato si’ – o świecie jako wspólnym domu.

Teza o wzajemnych współzależnościach i powiązaniach właśnie jest mocno weryfikowana przez epidemię koronawirusa. Spróbujmy się zatem zastanowić nad owymi różnymi aspektami ekologii integralnej. Ale też zobaczmy kontekst naszej rozmowy o ekologii i zaangażowaniu ekologicznym. Zapytajmy też, co w tym temacie jest zgodne z optyką chrześcijańską?

Problemy ekologiczne świata

Warto zacząć od stwierdzeń, że problemy ekologiczne świata to wiele wzajemnie powiązanych tematów dotyczących energetyki, rolnictwa i zdrowej żywności, klimatu oraz globalnych zmian klimatycznych i ich konsekwencji, sytuacji wielkich miast jako przykładu „przegęszczenia populacji na własne życzenia”, zagłady lasów tropikalnych i troski o różnorodność biologiczną, z relacją do zwierząt i współczesnym uzasadnieniem dla łowiectwa, z odpadami i skażeniem środowiska. Nie wolno pomijać też relacji do kultury, etyki i religii.


W tym świecie człowiek jest wezwany do współpracy z Bogiem po to, aby stan naszej planety odpowiadał planom Bożym i była ona upragnionym środowiskiem dla wszystkich form życia: roślin, zwierząt i przede wszystkim jego samego – człowieka.

Zatem po kolei…

Ekologia to nauka o relacjach w ekosystemie, bada oddziaływania pomiędzy organizmami a ich środowiskiem oraz wzajemnie między tymi organizmami. Ma ok. 150 lat.

Współczesny ruch ekologiczny ma lat ok. 50 i narodził się w wyniku protestu wobec sytuacji zdiagnozowanej w 1969 r. jako kryzys ekologiczny. Jednym z haseł owego kryzysu stał się termin „The Silent Spring” (Milcząca wiosna). To tytuł książki Rachel Carson z 1962 r., opisującej sytuację w rolnictwie po nadmiernym stosowaniu pestycydów. Opisywała świat, w którym pięćset nowych chemikaliów co roku wchodzi do użycia, a natura nie jest w stanie się do nich przystosować. Zatruciu ulegają gleby i wody, a główną ofiarą jest człowiek ponoszący duże konsekwencje zdrowotne.


Drugi filar ruchu zielonych

Drugim filarem współczesnego ruchu zielonych jest sprzeciw wobec energetyki jądrowej. Ruch antynuklearny powstał w reakcji na przerażające skutki użycia bomb atomowych i strach przed wojną nuklearną. Wyścig zbrojeń jądrowych przez całą zimną wojnę był symbolem militaryzmu. Zbrojenia jądrowe łączą się z energetyką jądrową, więc sprzeciw wobec broni jądrowej związał się z podejrzliwością wobec energetyki jądrowej.

Trzeci filar

Trzeci filar, jak się wydaje, ma źródła w „ekologii głębokiej”, wieloaspektowym sprzeciwie wobec niszczenia dzikiej przyrody, którego aktywiści głoszą bezkompromisową walkę w obronie naturalnego świata.

Wszystkie te nurty dojrzewały w latach siedemdziesiątych i osiemdziesiątych XX wieku, wsparte przez pacyfistyczne, kontrkulturowe, lewicujące nastroje. Określono je zatem ruchami „czerwono-zielonymi” i opisywano metaforą arbuza (z zewnątrz zielony, a wewnątrz – wiadomo…), tym bardziej, że często dominowali w nich rewolucjoniści z pokolenia 68.

Ruch ekologiczny w Polsce

Do nas dotarło to ze zdwojoną siłą w latach dziewięćdziesiątych i rozbiło ruch ekologiczny doby Solidarności, tworzony jako sprzeciw dla gospodarki PRL, w tym nasz nurt antyjądrowy powstały poprzez protest wobec elektrowni w Żarnowcu i katastrofę czarnobylską.

Obecnie wszystkie stare postulaty są na nowo pisane z uwzględnieniem kwestii klimatycznej, specyficznej i zasługującej na wyodrębnienie ekologii miasta.

Miejska ekologia

Zmiany klimatyczne będące przez lata tematem naukowych badań dostały się do debaty publicznej wskutek obserwowanych zjawisk klimatycznych oraz ruchów oskarżających dominujący model gospodarczy o odpowiedzialność za nie. Konsekwencją było domaganie się zmian w transporcie i energetyce (zwłaszcza odejście od paliw kopalnych) i przejęcia przez państwa odpowiedzialności klimatycznej.

Miejska ekologia to przede wszystkim styl życia zorientowany na kolejne trendy jak odrzucenie futer i skór zwierzęcych w modzie, zmiana transportu samochodowego na zbiorowy, redukcja plastiku i weganizm. I tu dominują współczesne idee lewicowe i obyczajowe.

Nurt chrześcijański

Choć chrześcijan można spotkać we wszystkich wyżej wymienionych nurtach, to warto podkreślić, że równolegle do nich rozwijały się dwa inne nurty: chrześcijański i konserwatywny, czasem inspirując się wzajemnie, czasem różnicując.

Chrześcijański nurt ma wielorakie inspiracje. Podejmując refleksję nad kondycją świata współczesnego, odpowiada na wezwanie wspólnot lokalnych Kościoła, głos naszej tradycji (tu szczególnie tradycji franciszkańskiej), dialog ekumeniczny i z kulturą współczesną, lekturę danych nauki oraz osobiste doświadczenie papieża i liderów kościelnych obecnych w terenie, wśród ludzi wszystkich narodów i kultur.

Od ruchów lewicowych różnią nas przynajmniej 3 ważne ujęcia…

1

Antropologia chrześcijańska mówiąca o godności osoby ludzkiej przypomina wytrwale, że życie ludzkie jest bezcenne od poczęcia aż do naturalnego kresu, a rodzina jest naturalnym miejscem dorastania i całego życia ludzkiego.

2

Opcja pro-life, z której wyrasta i nasz szacunek dla ludzkiego życia i cześć dla wszelkiego życia, szacunek dla całego stworzenia i zaangażowanie na rzecz ochrony przyrody, środowiska, klimatu i całej biosfery. To powiązanie ekologii ludzkiej i przyrodniczej przejawia się w zaangażowaniu na rzecz cywilizacji miłości i życia czy rozwijaniu solidarności jako odpowiedzi na współzależność w świecie.

3

Z opcji pro-life wynika nasz sprzeciw wobec cywilizacji śmierci: aborcji, eutanazji czy wojnie jako metodzie rozwiązywania konfliktów politycznych. Sprzeciw wywołują też propozycje antynatalistyczne w tym te motywowane zagrożeniami ekologicznymi i klimatycznymi…

Wspólnie natomiast działamy na rzecz sprawiedliwości społecznej, powszechności przeznaczenia dóbr ziemskich, ochronie przyrody i cennych ekosystemów. Wspólnie budujemy odpowiedzialność ekologiczną i klimatyczną oraz troskę o świata jako dobro wspólne – dom dla ludzi i całego stworzenia.

Tezy te mocno wyraża encyklika Laudato si’. Ale o niej (być może) następnym razem…


EKOLOGIA

Czytaj także:
Czy „zielony Kościół” jest możliwy? Konkretne zadania dla chrześcijańskiego ekologa


ROBOTY NA FARMIE

Czytaj także:
Burger z in vitro – czy etyczne jest rolnictwo bez rolnika i mięso bez mięsa?

Tags:
ekologia
Wesprzyj Aleteię!

Jeśli czytasz ten artykuł, to właśnie dlatego, że tysiące takich jak Ty wsparło nas swoją modlitwą i ofiarą. Hojność naszych czytelników umożliwia stałe prowadzenie tego ewangelizacyjnego dzieła. Poniżej znajdziesz kilka ważnych danych:

  • 20 milionów czytelników korzysta z portalu Aleteia każdego miesiąca na całym świecie.
  • Aleteia jest aktualizowana codziennie i publikowana w ośmiu językach: po francusku, angielsku, arabsku, włosku, hiszpańsku, portugalsku, polsku i słoweńsku.
  • Każdego miesiąca nasi czytelnicy odwiedzają ponad 50 milionów stron Aletei.
  • Prawie 4 miliony użytkowników śledzą nasze serwisy w social mediach.
  • W każdym miesiącu publikujemy średnio 2 450 artykułów oraz około 40 wideo.
  • Cała ta praca jest wykonywana przez 60 osób pracujących w pełnym wymiarze czasu na kilku kontynentach, a około 400 osób to nasi współpracownicy (autorzy, dziennikarze, tłumacze, fotografowie).

Jak zapewne się domyślacie, za tymi cyframi stoi ogromny wysiłek wielu ludzi. Potrzebujemy Twojego wsparcia, byśmy mogli kontynuować tę służbę w dziele ewangelizacji wobec każdego, niezależnie od tego, gdzie mieszka, kim jest i w jaki sposób jest w stanie nas wspomóc.

Wesprzyj nas nawet drobną kwotą kilku złotych - zajmie to tylko chwilę. Dziękujemy!

Modlitwa dnia
Dziś wspominamy świętego...





Top 10
WIGILIA W PANDEMII
Katolicka Agencja Informacyjna
Rząd: święta na nie więcej niż 5 osób. Jest p...
Theresa Aletheia Noble
Dobra spowiedź. 10 cennych rad od księży
Stojan Adašević
Anna Gębalska-Berekets
Wykonywał nawet 35 aborcji dziennie. I wtedy ...
Redakcja
Cytat z Biblii dla ciebie na dziś [26 listopa...
Redakcja
Modlitwa dla ciebie na dziś [24 listopada]
BIBLE
Redakcja
Cytat z Biblii dla ciebie na dziś [25 listopa...
JAN ZIEJA
Wydawnictwo ZNAK
Zabijali i przychodzili do niego do spowiedzi...
Zobacz więcej
Newsletter
Aleteia codziennie w Twojej skrzynce e-mail