Aleteia
sobota 24/10/2020 |
Św. Antoniego Marii Clareta
Styl życia

Jak Laurenty stał się Wawrzyńcem, czyli imion historie przedziwne

Jeremy McKnight/Unsplash

Joanna Operacz - publikacja 18.07.20

Niektóre imiona przypominają efekt dziecięcej zabawy w głuchy telefon. Jak to się stało, że Laurenty stał się Wawrzyńcem, Hedwig – Jadwigą, a Ignacy – Żegotą?

Bobki wawrzynu

Najciekawsza jest historia Wawrzyńca, który przywędrował do nas przez Czechy. Łacińska nazwa wawrzynu – „laurus”, zapisywana jako: „lavrvs”, przeszła w czeskim w „lavr”, a potem w „lavřin”. Już na gruncie polszczyzny powstał z tego „ławrzyn”, a potem „wawrzyn”. Stąd wziął się Wawrzyniec, który w innych językach brzmi nie mniej zaskakująco, np. po rosyjsku: Ławrientij, a w językach skandynawskich: Lars.

Na marginesie: na liście laurowe mówi się niekiedy również: „bobkowe”. To również przyszło do nas z łaciny przez język naszych południowych sąsiadów. „Bacca laurea” to owoce wawrzynu, po czesku „bobki”. Uczeni, którzy w XIII wieku otrzymali najniższy stopień naukowy, dostawali wieniec z liści i owoców lauru i byli odtąd „bacca larea coronatus”, stąd wyrazy: „bakaraureat” i pochodzący od niego „bakałarz”.

Helga, czyli Olga

Nie mniej zdumiewającą wędrówkę odbyło imię Izabela, które powstało w średniowieczu, zapewne w Prowansji, a upowszechniło się w Hiszpanii, jako przekształcenie imienia Elżbieta. Szczepan to staropolska wersja greckiego Stephanosa (później pod wpływem kontaktów z Węgrami upowszechniło się również druga wersja – Stefan). Jak to się stało, że to imię tak daleko odeszło od pierwowzoru? W średniowiecznej polszczyźnie zbitka głosek „st” przechodziła w zbitkę „szcz”, która dla naszych przodków była łatwiejsza do wymówienia. A ponieważ mało kto umiał wtedy pisać, upowszechniła się wersja „Szczepan”.

Luiza to francuska Ludwika, Żaneta – francuska Janina, a Ilona – węgierska Helena (imię popularnej polskiej piosenkarki greckiego pochodzenia: Eleni to także polski zapis greckiej wymowy z niemym „h”). Jacek był dawniej łacińskim Hiacyntem. Ciekawe, że pierwsza spolszczona forma Hiacynta to Jacenty, dzisiaj kojarzona jedynie jako żartobliwa (łacińska końcówka „-us” przechodziła w wielu imionach w „-y”, np. Ignatius – Ignacy). Natomiast takie arcysłowiańskie – jak by się mogło wydawać – imiona jak Olga i Jadwiga to pamiątka… podbojów wikingów w Europie wschodniej. Olga była dawniej Helgą, a Jadwiga – Hedwigą. Np. królowa Jadwiga Andegaweńska była w dokumentach formalnie nazywana „Hedvigis Dei gracia regina Polonie” („Hedwiga, z Bożej łaski królowa Polski”).

Ignacy zażega ogień

Niektóre imiona to dowód erudycji i pomysłowości ich twórców, bo powstały jako tłumaczenia imion obcojęzycznych. Np. przykład Sylwester został Lasotą (łac. „silva” – las), Feliks – Szczęsnym (łac. „felix” – szczęśliwy), Ignacy – Żegotą (łac. „ignis” – ogień, a „żgać” znaczyło dawniej palić), Angela – Anielą (łac. „Angelus” – anioł), a Zuzanna – Lilianną (hebrajskie „szoszana” oznacza lilię).

Mamy też w kalendarzu imiona, które były dawniej zdrobnieniami, a dzisiaj funkcjonują jako osobne imiona, np. Anita i Aneta – od Anny, Kinga – od Kunegundy, Julita od Julii, Martyna od Marty, czy Ewelina od Ewy, a Nadia od Nadzieżdy. Od Jadwigi powstały: Jaga, Jagoda i Iga. Natomiast Leszek, wbrew pozorom, nie jest zdrobnieniem od Lecha. Pokrewieństwo jest odwrotne – Leszek, który jeszcze do XIII wieku zapisywany był jako Lestek (co Gall Anonim wywodził od wyrazu „sprytny), stał się źródłem imienia Lech. W XIX wieku dodatkowo wymyślono na wzór imion słowiańskich imię Lesław.

Mieszko czy Mieczysław?

Imię Mieczysław powstało na skutek nieporozumienia. Jan Długosz próbował wyprowadzić imię księcia Polan Mieszka I (w kronikach zapisywanego po łacinie jako „Mesco”) od formy „Miećsław” (w łacińskiej kronice: „Myeczslav”), co miało oznaczać: „mający posiadać sławę”. Formę „Mieczysław” („Miecislao”) zaproponował w XVI wieku historyk Marcin Kromer, podając wyjaśnienie: „ten, co sobie mieczem sławę zdobędzie”. Forma Kromera zyskała taką popularność, że w XIX wieku pierwszego historycznego władcę Polski nazywano w literaturze Mieczysławem, a w XX wieku imiona Mieczysław i Mieczysława chętnie nadawano dzieciom.

Kilka ciekawych nieporozumień jest związanych w imieniem Magdalena. Maria Magdalena, wspominana w Ewangelii, była w istocie Marią z miejscowości Magdala nad Jeziorem Tyberiadzkim (obecnie Migdal – od czego pochodzi nazwa „migdał”). XX-wieczna piosenkarka i aktorka Marlena Dietrich miała na imię Maria Magdalena i stworzyła swój sceniczny pseudonim z połączenia tych dwu imion. Co ciekawe, w ZSRR imię Marlena błędnie uważano za pochodzące od nazwisk Marksa i Lenina.




Czytaj także:
Regina, Sabina, Honorata – 11 zapomnianych imion dla dziewczynki


NIEMOWLAK

Czytaj także:
Imiona męskie, które noszą w sobie pieczęć Boga. Może nazwiesz tak swojego syna?

Wesprzyj Aleteię!

Jeśli czytasz ten artykuł, to właśnie dlatego, że tysiące takich jak Ty wsparło nas swoją modlitwą i ofiarą. Hojność naszych czytelników umożliwia stałe prowadzenie tego ewangelizacyjnego dzieła. Poniżej znajdziesz kilka ważnych danych:

  • 20 milionów czytelników korzysta z portalu Aleteia każdego miesiąca na całym świecie.
  • Aleteia jest aktualizowana codziennie i publikowana w ośmiu językach: po francusku, angielsku, arabsku, włosku, hiszpańsku, portugalsku, polsku i słoweńsku.
  • Każdego miesiąca nasi czytelnicy odwiedzają ponad 50 milionów stron Aletei.
  • Prawie 4 miliony użytkowników śledzą nasze serwisy w social mediach.
  • W każdym miesiącu publikujemy średnio 2 450 artykułów oraz około 40 wideo.
  • Cała ta praca jest wykonywana przez 60 osób pracujących w pełnym wymiarze czasu na kilku kontynentach, a około 400 osób to nasi współpracownicy (autorzy, dziennikarze, tłumacze, fotografowie).

Jak zapewne się domyślacie, za tymi cyframi stoi ogromny wysiłek wielu ludzi. Potrzebujemy Twojego wsparcia, byśmy mogli kontynuować tę służbę w dziele ewangelizacji wobec każdego, niezależnie od tego, gdzie mieszka, kim jest i w jaki sposób jest w stanie nas wspomóc.

Wesprzyj nas nawet drobną kwotą kilku złotych - zajmie to tylko chwilę. Dziękujemy!

Tags:
imiona
Modlitwa dnia
Dziś wspominamy świętego...





Top 10
RĄCZKA NIEMOWLAKA
Marta Brzezińska-Waleszczyk
Byłam świadkiem 45 minut życia. To była lekcj...
Katolicka Agencja Informacyjna
Papież: „To najgorsza zniewaga, jaką można wy...
MASS,YOUNG CHILD
Anna O'Neil
List do rodziców, którzy zabierają na mszę sw...
Philip Kosloski
5 świętych, których ciała nie uległy rozkłado...
OJCIEC SERAFIM
Łukasz Kobeszko
Przepięknie śpiewa i modli się w języku Jezus...
Bluźniercze graffiti na murze kościoła
Lucandrea Massaro
Wypisali proaborcyjne grafitti na kościele. R...
BEZDOMNY JEZUS
Katolicka Agencja Informacyjna
Wezwali policję do bezdomnego, a tam Jezus
Zobacz więcej
Newsletter
Aleteia codziennie w Twojej skrzynce e-mail