Aleteia logoAleteia logo
Aleteia
sobota 16/10/2021 |
Św. Jadwigi Śląskiej
Aleteia logo
home iconDuchowość
line break icon

Wizerunek Pani Jasnogórskiej jest tak bardzo „swój”, że czujemy się przy nim jak w domu. Poznaj symbolikę ikony

CZARNA MADONNA

Luminous Alex | Shutterstock

Jarosław Kumor - 26.08.20

Dlaczego tak właściwie Czarna Madonna jest czarna? Co na tej ikonie robi scena polowania psa i orła na zająca? I jaka jest symbolika tego niezwykłego obrazu?

„Swoja” Madonna

„Maryjo, Królowo Polski…” – słowa Apelu Jasnogórskiego rozbrzmiewają codziennie w domu mojej babci dzięki telewizyjnej transmisji. Ilekroć tam jestem, wpatruję się o 21.00 w tę częstochowską ikonę i zawsze mam to samo poczucie wielkiej bliskości z postacią, którą przedstawia. Ten wizerunek jest taki “swój”, kojarzy mi się z domem, z bezpieczeństwem.


SUKIENKI MATKI BOŻEJ CZĘSTOCHOWSKIEJ

Czytaj także:
Sukienki Maryi Jasnogórskiej. Te piękne stroje powstały z miłości do Bożej Matki

Początek tej relacji z Matką Bożą z Jasnej Góry to moja I Komunia Święta i zwyczajowa parafialna pielgrzymka z rówieśnikami po tym doniosłym wydarzeniu. Z mojej rodzinnej, podkieleckiej parafii zawsze jeździło się właśnie do Częstochowy. Już wtedy pieśń “Czarna Madonno” zapadła mi głęboko w pamięć i serce, i to właśnie od tamtej pory jasnogórska ikona stała się dla mnie swego rodzaju azymutem, pewnym punktem wyjścia dla rozwijającej się dziecięcej religijności.

Nigdy jednak nie zadałem sobie pytania: dlaczego tak właściwie Czarna Madonna jest czarna i jaką symbolikę kryje w sobie ten obraz? Aż do dziś…

Historia ikony Matki Bożej Częstochowskiej

Obraz Matki Bożej Częstochowskiej trafił na Jasną Górę w 1384 r., dwa lata po sprowadzeniu tam paulinów. W najstarszym historycznym opisie ikony, pochodzącym z XV w. znajduje się legenda, według której obraz miał namalować sam św. Łukasz Ewangelista na blacie stołu znajdującego się w domu Maryi w Jerozolimie.

Prócz tej legendy mamy opinie historyków sytuujące powstanie obrazu najwcześniej w VII w. Jest tu jednak wiele niezgodności i kontrowersji. W 1984 r. historycy sztuki Anna Różycka-Bryzek i Jerzy Gadomski po analizie jasnogórskiej ikony uznali, że była ona dwukrotnie przemalowywana, a jej najstarsza warstwa pochodzi z okolic XII-XIII wieku.

Skąd przemalowywania? Jak relacjonuje w swoich kronikach Jan Długosz, w 1430 r. miał miejsce napad husytów na Jasną Górę. Obraz Matki Bożej został przez nich wyrwany z ołtarza, wyniesiony przed kaplicę, a następnie porąbany szablami oraz przebity mieczem. Król Władysław Jagiełło zlecił jego odnowienie. Według opiekującego się obrazem po II wojnie światowej konserwatora Rudolfa Kozłowskiego, z pierwotnego malowidła pozostała jedynie deska podobrazia, natomiast sam wizerunek Matki Bożej jest wierną kopią tego pierwotnego sprzed husyckiego napadu. Obraz był także odnowiony w 1682 r. z okazji jubileuszu 300-lecia Jasnej Góry.


MATKA BOŻA CZĘSTOCHOWSKA

Czytaj także:
Wszystko, czego nie wiecie o Jasnej Górze i Czarnej Madonnie

Przebogata treść obrazu

Typ ikony, który widzimy w jasnogórskiej kaplicy to tzw. hodegetria czyli orędowniczka wstawiająca się za ludzkością u Syna. Najbardziej przejmującym elementem malowidła zdaje się być wzrok Matki Bożej, która patrzy wprost na oglądającego jej wizerunek. Znaczenie tego spojrzenia chyba dość dobrze oddają słowa pieśni: “Wzrok ma smutny, zatroskany, jakby chciała prosić Cię / byś w matczyną Jej opiekę oddał się”.

Uwagę mogą też zwrócić blizny na twarzy Matki Bożej, przypominające zniszczenie obrazu w XV w. i umieszczone tam prawdopodobnie przez ówczesnych rekonstruktorów. Niezwykłą treścią nasycone są ozdoby umieszczone też przez nich na wizerunku. Zwraca na nie uwagę w serii artykułów “Odkrywamy Jasną Górę” w tygodniku “Niedziela” paulin o. Jan Stanisław Rudziński. Są to srebrne i złote blachy, które pokrywają zarówno tło, jak i koliste nimby otaczające głowy Maryi i Jezusa.

Na blachach dojrzymy sceny zwiastowania, adoracji Dzieciątka, biczowania i wyśmiewania Jezusa. W scenie zwiastowania archaniołowi towarzyszy orzeł symbolizujący Kościół i samego Zbawiciela.

W scenie adoracji Dzieciątka poniżej klęczącej Maryi widoczne jest polowanie psa i orła na zająca. Symbolikę orła już znamy, zaś pies zdaje się symbolizować wierność i miłość przezwyciężające słabość, żądzę i grzech, symbolizowane przez zająca.

Z kolei w ramie ikony dostrzeżemy owiniętą wokół suchej gałązki wić akantu, która może symbolizować drzewo życia, krzyż, na którym umarł Zbawiciel.

Tej ukrytej na pierwszy rzut oka treści jest oczywiście jeszcze więcej i długo można by było o niej pisać. Wizerunek jasnogórski nie jest zatem jedynie bardzo starym malowidłem, ale też zobrazowaniem wielu wieków pobożnej czci, którą otaczano w paulińskim klasztorze Czarną Madonnę.

Świadczą o tym nie tylko ozdobne blachy, ale też niezliczone wota widoczne w kaplicy, będące świadectwem mnóstwa uzdrowień i nawróceń, które dokonały się za przyczyną Częstochowskiej Pani.

Dlaczego Maryja jest czarna?

Na koniec winny jestem jeszcze odpowiedź na frapujące pytanie, które wybrzmiało we wcześniejszej części tekstu: dlaczego właściwie Czarna Madonna jest czarna? Czy Maryja według autora obrazu była czarnoskóra? Niekoniecznie.

Czarny kolor skóry to jedynie wrażenie optyczne, które spotęgowane jest kontrastem z jasnymi ozdobami. Ikona Czarnej Madonny utrzymana jest po prostu w ciemnej tonacji. Dodatkowo, jak zwraca uwagę redakcja portalu Stacja7 w cyklu tekstów “Jasna Góra z bliska”, jasnogórski wizerunek Maryi ciemniał siłą rzeczy na przestrzeni wieków, a proces ten postępował jeszcze mocniej przez palące się przy nim świece.


APEL JASNOGÓRSKI

Czytaj także:
Najnowsza aranżacja Apelu Jasnogórskiego. Fantastyczna!

Tags:
IkonaJasna GóraMaryja
Wesprzyj Aleteię!

Jeśli czytasz ten artykuł, to właśnie dlatego, że tysiące takich jak Ty wsparło nas swoją modlitwą i ofiarą. Hojność naszych czytelników umożliwia stałe prowadzenie tego ewangelizacyjnego dzieła. Poniżej znajdziesz kilka ważnych danych:

  • 20 milionów czytelników korzysta z portalu Aleteia każdego miesiąca na całym świecie.
  • Aleteia ukazuje się w siedmiu językach: angielskim, francuskim, włoskim, hiszpańskim, portugalskim, polskim i słoweńskim.
  • Każdego miesiąca nasi czytelnicy odwiedzają ponad 50 milionów stron Aletei.
  • Prawie 4 miliony użytkowników śledzą nasze serwisy w social mediach.
  • W każdym miesiącu publikujemy średnio 2 450 artykułów oraz około 40 wideo.
  • Cała ta praca jest wykonywana przez 60 osób pracujących w pełnym wymiarze czasu na kilku kontynentach, a około 400 osób to nasi współpracownicy (autorzy, dziennikarze, tłumacze, fotografowie).

Jak zapewne się domyślacie, za tymi cyframi stoi ogromny wysiłek wielu ludzi. Potrzebujemy Twojego wsparcia, byśmy mogli kontynuować tę służbę w dziele ewangelizacji wobec każdego, niezależnie od tego, gdzie mieszka, kim jest i w jaki sposób jest w stanie nas wspomóc.

Wesprzyj nas nawet drobną kwotą kilku złotych - zajmie to tylko chwilę. Dziękujemy!

Modlitwa dnia
Dziś świętujemy...




Top 10
1
SNOWFLAKE
Joanna Operacz
Pokolenie płatków śniegu. Każdy jest wyjątkowy, wszyscy (zbyt) de...
2
NEWBORN BABY
Joanna Operacz
10 rzadko spotykanych imion dla dziewczynki
3
CARLO ACUTIS, CIAŁO
Redakcja
Czy ciało Carla Acutisa jest nietknięte? I czy został pochowany w...
4
FATIMA
Agnieszka Bugała
Fatima, rozmowy pastuszków z Maryją i jedno jej zdanie o czyśćcu,...
5
JERZY BIELECKI
Dominika Cicha-Drzyzga
Miłość za drutami. Uciekli z Auschwitz, spotkali się po 39 latach
6
MĘKA JEZUSA
Joanna Operacz
Jaka modlitwa podoba się Jezusowi? Św. Faustyna pisze o tym w „Dz...
7
Księżna Monako Charlene
Redakcja
7 kobiet, które mogą ubrać się na biało na audiencję u papieża. K...
Zobacz więcej
Newsletter
Aleteia codziennie w Twojej skrzynce e-mail