Zdrowie i choroba. Św. Hildegarda von Bingen podpowiada, jak zachować równowagę

Dawniej ważnym źródłem wiedzy o zdrowiu i chorobie byli mnisi, którzy stosowali holistyczne podejście, skupiając się na całym organizmie – nie tylko na ciele, ale też na umyśle i duszy. Prym wiodła ziołoterapia, ufano mocy drzemiącej w roślinach, które powstały dzięki nieustannie czuwającemu nad ludźmi Stwórcy.

Współcześnie widzimy powrót do przekonania, że to właśnie natura jest boską apteką, dlatego na nowo kierujemy uwagę na zioła i rośliny jako najlepsze lekarstwo. Święta Hildegarda, która miała na ten temat szeroką wiedzę, pozostawiła po sobie wiele wartościowych ksiąg, które pisała pod wpływem Bożego natchnienia.

Święta Hildegarda nie była zwykłą mniszką. Ma na swoim koncie liczne tytuły, popełniła wiele prac, m.in. z zakresu medycyny, ziołolecznictwa, teologii. Według niej leczenie musi obejmować całego człowieka – nie tylko jego ciało ale i duszę. O zdrowiu można mówić wyłącznie w przypadku homeostazy wynikającej z równowagi. Ważna jest przede wszystkim profilaktyka.

Święta Hildegarda uczyła, że troska o zdrowie zaczyna się od właściwego stylu życia. Jej wskazania były proste, ale niezwykle spójne. Podstawą miała być dieta oparta na naturalnych składnikach – szczególne miejsce zajmował orkisz, uznawany za zboże o wyjątkowych właściwościach wzmacniających. Obok niego w codziennym jadłospisie powinny pojawiać się warzywa, owoce, mięso oraz przyprawy ziołowe. Tak skomponowana dieta, jak podkreślała Hildegarda, miała służyć utrzymaniu równowagi i sił witalnych.

Równie istotne było regularne oczyszczanie organizmu. Święta polecała okresowe posty, napary ziołowe oraz kuracje wspierające układ trawienny. Podkreślała także wartość umiaru – jedzenie ani zbyt obfite, ani zbyt skąpe nie służy zdrowiu. W jej naukach pojawia się wyraźne wezwanie, by unikać skrajności: ani przejadanie się, ani drastyczne głodówki nie sprzyjają harmonii człowieka.

Hildegarda zwracała też uwagę na odpoczynek i regenerację. Odpowiednia ilość snu, chwile ciszy i wytchnienia były dla niej niezbędne, aby ciało mogło prawidłowo funkcjonować. To jednak nie wszystko – w jej wizji zdrowia kluczowe było połączenie ciała i ducha. Modlitwa, refleksja oraz pielęgnowanie cnót, takich jak cierpliwość, spokój czy uczciwość, miały bezpośredni wpływ na kondycję fizyczną. W ten sposób harmonia między duszą a ciałem stawała się fundamentem życia w pełni.

Na tle ogólnych zasad, Hildegarda wyróżniała także konkretne rośliny, które szczególnie polecała dla zdrowia. Wśród nich ważne miejsce zajmował bertram, wspierający trawienie, odporność i przyswajanie składników odżywczych. Polecała dodawanie go w małych ilościach do posiłków lub herbat ziołowych, najczęściej w formie sproszkowanego korzenia. Równie ceniła galgant, który działa przeciwzapalnie i rozkurczowo, dlatego zalecała stosowanie go przy osłabieniu organizmu, w potrawach, naparach i kuracjach oczyszczających.

Święta polecała też wszewłogę górską, uznawaną za jedną z najskuteczniejszych roślin oczyszczających. Zalecała stosowanie jej przy problemach trawiennych, bólach głowy czy ogólnym osłabieniu, najczęściej w mieszankach ziołowych, musach lub naparach. Kolejną rośliną szczególnie cenioną przez Hildegardę był kasztan jadalny, o którym mówiła, że jest „dobry przeciw każdej słabości”. Pieczony kasztan zalecała spożywać na ciepło, zwłaszcza na pusty żołądek, aby wspierały serce i trzustkę.

W jej zielniku znajdziemy także dobrze znane nam dziś zioła: koper, szałwię, tymianek i hyzop. Hildegarda podkreślała ich rolę w usprawnianiu trawienia, wzmacnianiu odporności i łagodzeniu dolegliwości. Mogły być używane w postaci świeżej lub suszonej – jako przyprawy, napary, herbatki czy dodatki do potraw. Dzięki takim prostym środkom, jak mówiła, człowiek może korzystać z darów natury, które Bóg sam złożył w roślinach. Załączamy też dwa konkretne przepisy do wykorzystania.

Składniki:

Instrukcja:

Uwaga! Mimo gotowania płyn nadal zawiera alkohol, a zatem należy go unikać w ciąży.

Składniki:

Instrukcja: