Aleteia logoAleteia logo
Aleteia
niedziela 01/11/2020 |
Uroczystość Wszystkich Świętych
home iconPod lupą
line break icon

Papieże kontra problemy świata. Krótki przegląd encyklik społecznych

SPOŁECZEŃSTWO

BABAROGA | Shutterstock

Katolicka Agencja Informacyjna - publikacja 03.10.20

W związku z nadchodzącą publikacją „Fratelli tutti”, społecznej encykliki papieża Franciszka, niemiecka agencja katolicka KNA przypomniała najważniejsze dokumenty papieskie na tematy społeczne.

Rewolucja przemysłowa XIX wieku w sposób radykalny odmieniła ludzkość i silnie zaakcentowała tzw. kwestie społeczne świata pracy. Jako odpowiedź Kościoła papież Leon XIII ogłosił w 1891 roku swoją encyklikę „Rerum novarum”. Od tego czasu papieże interpretowali nauczanie społeczne Kościoła w zależności od warunków ekonomicznych, politycznych i społecznych swoich czasów.

Prekursorem głoszenia nauki społecznej Kościoła był w 1848 roku biskup niemieckiej Moguncji Wilhelm Emmanuel von Ketteler (1811-1877). W swojej encyklice „Rerum novarum” z 1891 papież Leon XIII nazwał go „naszym wielkim poprzednikiem”.

Papieże, którzy podejmowali tematy społeczne w swoich encyklikach. Zobacz galerię:

„Rerum novarum” Leona XIII

„Rerum novarum” jest pierwszym dokumentem papieskim w kwestii robotniczej, a tym samym podstawowym dokumentem katolickiej nauki społecznej. Była to reakcja Kościoła katolickiego na rosnące wpływy ruchów socjalistycznych i komunistycznych wśród katolickich robotników. Ogłaszając 15 maja 1891 roku tę encyklikę papież Leon XIII zyskał sobie przydomek „papieża robotników”. Encyklika opowiedziała się za chrześcijańską polityką społeczną, przy jednoczesnym odrzuceniu socjalizmu w wydaniu marksistowskim i ślepego kapitalizmu.

Leon XIII ubolewa nad często niewolniczą sytuacją klasy pracującej, ale sprzeciwia się walce klas i opowiada się za współpracą między pracodawcami i pracownikami. Broni też własności prywatnej, przypominając jednocześnie o jej obowiązkach społecznych. Innym centralnym tematem są sprawiedliwe płace, ochrona państwowa dla robotników poprzez zapewnienie im m.in. niedzielnego odpoczynku, minimalnej płacy czy trwałości zatrudnienia.

„Quadragesimo anno” Piusa XI

40 lat później nauczanie Leona XIII uaktualnił Pius XI. W ogłoszonej w 1931 roku encyklice „Quadragesimo anno” wyraził troskę o los ludzi żyjących z pracy własnych rąk. Papież potwierdził, że socjalizmu nie można pogodzić z prawdziwym chrześcijaństwem, czyli wiarą katolicką, jako że socjalizm zakłada niesprawiedliwy podział owoców pracy. Również nadmierny liberalizm nie jest uczciwy, gdyż prowadzi jedynie do gromadzenia kapitału, bez dbałości o ludzi. Kwintesencją jest stwierdzenie, że „niemożliwe, aby dobry katolik był jednocześnie prawdziwym socjalistą”.

„Mater et magistra” Jana XXIII

Encyklika „Mater et magistra” papieża Jana XXIII z 1961 roku dotyczy współczesnych przemian społecznych w świetle nauki chrześcijańskiej. Jej ideą przewodnią jest uniwersalistyczny humanizm chrześcijański. Przyznaje robotnikom prawo do aktywnego udziału w ich miejscach pracy. Po raz pierwszy poruszone też zostały problemy krajów mniej rozwiniętych gospodarczo, a tym samym kwestia dobra wspólnego w perspektywie globalnej. Jej ideą przewodnią jest uniwersalistyczny humanizm chrześcijański.

„Populorum progressio” Pawła VI

W 1967 roku papież Paweł VI swój najważniejszy dokument społeczny „Populorum progressio” poświęcił tematyce pokoju i sprawiedliwości. Encyklikę nazwano traktatem na temat prawa do rozwoju narodów ubogich. Papież apeluje w niej o zapewnienie sprawiedliwej równowagi między krajami rozwiniętymi i słabo rozwiniętymi. Jako słowo kluczowe dla globalnej sprawiedliwości Paweł VI wprowadza do katolickiej nauki społecznej pojęcie „rozwoju”, co oznacza również większy udział w edukacji, życiu społecznym i politycznym. Papież odrzuca rewolucję jako środek do tego celu. Niemniej jednak przyznaje, że „w przypadku jasnej i długotrwałej tyranii” istnieje również możliwość prawomocnego jej obalenia.

„Laborem exercens” Jana Pawła II

„Laborem exercens” z 1981 roku jest pierwszą w kilku encyklik społecznych papieża Jana Pawła II. Odnosi się do wartości pracy ludzkiej i poszukuje „trzeciej drogi” między kapitalizmem i komunizmem. Papież analizuje w niej nieprawidłowości społeczne zarówno w łamiącym się już systemie komunistycznym, jak i w odnoszącym sukcesy gospodarcze kapitalizmie. W aspekcie coraz większego bezrobocia na Zachodzie Jan Paweł II podkreśla m.in. pierwszeństwo pracy przed kapitałem. Nawiązując do walk niezależnego związku „Solidarność” papieska encyklika stwierdza, że prawo do formowania związków zawodowych należy do nienaruszalnych praw podstawowych.

„Sollicitudo rei socialis” Jana Pawła II

W 20. rocznicę „Populorum progressio”, 15 grudnia 1987 roku, Jan Paweł II ogłasza encyklikę „Sollicitudo rei socialis”. Głównym jej przesłaniem jest apel papieża w sprawie solidarności międzyludzkiej. Ukazane jest dążenie do wolności, ale też ryzyko ograniczenia wolności przez systemy, które odbijają się na kondycji społeczeństwa lat osiemdziesiątych. Encyklika skierowana jest do każdego człowieka żyjącego w tamtych czasach, szczególnie zaś do ludzi rządzących państwami i kreujących tamtejszy obraz rzeczywistości. Po sprzecznościach między Wschodem i Zachodem Jan Paweł II odnosi się teraz do konfliktu Północ-Południe. Upomina bogatą Północ o skuteczną pomoc, a jednocześnie wzywa do fundamentalnych reform w krajach rozwijających się.

„Centesimus annus” Jana Pawła II

W „Centesimus annus”, w 100. rocznicę „Rerum novarum” i w dwa lata po upadku komunizmu w Europie Wschodniej i Środkowej, Jan Paweł II rozlicza się w 1991 roku nie tylko z upadkiem systemu, ale także z wypaczeniami nieokiełznanego kapitalizmu. Po raz pierwszy papież z Polski w tak wyraźny sposób ukazuje pozytywną rolę przedsiębiorczości dla dobrego funkcjonowania gospodarki. Zwolennicy klasycznej koncepcji społecznej gospodarki rynkowej odczytują ten dokument jako papieskie zobowiązanie do tej idei.

„Caritas in veritate” Benedykta XVI

Encyklika społeczna Benedykta XVI nosi tytuł „Caritas in veritate”. Zajmuje się konsekwencjami globalizacji oraz kryzysu gospodarczego i finansowego dla współżycia między ludźmi. Stwierdza, że miłość w prawdzie jest zasadniczą siłą napędową prawdziwego rozwoju człowieka i całej ludzkości, bez której nie są możliwe ani zapanowanie sprawiedliwości (która jest postawą miłości), ani też osiągnięcie wspólnego dobra. Okazją do ogłoszenia tego dokumentu miała być 40. rocznica „Populorum progressio”. Encyklika miała się ukazać w 2008, ostatecznie ukazała się 29 czerwca 2009 roku po wybuchu światowego kryzysu gospodarczego i finansowego.

„Laudato si’” papieża Franciszka

„Laudato si’” papieża Franciszka z 2015 roku określana jest wprawdzie jako pierwsza papieska „encyklika ekologiczna”, ale jest to także „zielona encyklika społeczna”, ponieważ papież przedstawia w niej „ekologię integralną” z punktu widzenia najuboższych. Według Franciszka nie można mówić o ochronie środowiska naturalnego bez uwzględnienia sprawiedliwości społecznej, globalnego systemu gospodarczego, problemu uchodźców i praw człowieka.

„Fratelli tutti” papieża Franciszka

W sobotę 3 października 2020 Franciszek podpisze w Asyżu swoją nową encyklikę społeczną „Fratelli tutti”. Obserwatorzy oczekują, że będzie to zasadniczy dokument na rzecz globalnej reorientacji po pandemii koronawirusa. Mówi się też, że ten dokument będzie dotoczyć zmiany sposobu myślenia społecznego i gospodarczego po kryzysie związanym z COVID-19. Papieski dokument promować też będzie międzynarodową solidarność z osobami znajdującymi się w niekorzystnej sytuacji oraz nawrócenie ekologiczne.


ASYŻleoks

Czytaj także:
Wirtualny przewodnik po Asyżu. Tu Franciszek podpisze encyklikę [zdjęcia]


PAPIEŻ FRANCISZEK

Czytaj także:
Papież wyda nową encyklikę i podpisze ją 3 października w Asyżu


NIEOMYLNOŚĆ PAPIEŻA

Czytaj także:
Czy nieomylność papieska dotyczy encyklik? I kiedy biskup Rzymu naucza „ex cathedra”?

Wesprzyj Aleteię!

Jeśli czytasz ten artykuł, to właśnie dlatego, że tysiące takich jak Ty wsparło nas swoją modlitwą i ofiarą. Hojność naszych czytelników umożliwia stałe prowadzenie tego ewangelizacyjnego dzieła. Poniżej znajdziesz kilka ważnych danych:

  • 20 milionów czytelników korzysta z portalu Aleteia każdego miesiąca na całym świecie.
  • Aleteia jest aktualizowana codziennie i publikowana w ośmiu językach: po francusku, angielsku, arabsku, włosku, hiszpańsku, portugalsku, polsku i słoweńsku.
  • Każdego miesiąca nasi czytelnicy odwiedzają ponad 50 milionów stron Aletei.
  • Prawie 4 miliony użytkowników śledzą nasze serwisy w social mediach.
  • W każdym miesiącu publikujemy średnio 2 450 artykułów oraz około 40 wideo.
  • Cała ta praca jest wykonywana przez 60 osób pracujących w pełnym wymiarze czasu na kilku kontynentach, a około 400 osób to nasi współpracownicy (autorzy, dziennikarze, tłumacze, fotografowie).

Jak zapewne się domyślacie, za tymi cyframi stoi ogromny wysiłek wielu ludzi. Potrzebujemy Twojego wsparcia, byśmy mogli kontynuować tę służbę w dziele ewangelizacji wobec każdego, niezależnie od tego, gdzie mieszka, kim jest i w jaki sposób jest w stanie nas wspomóc.

Wesprzyj nas nawet drobną kwotą kilku złotych - zajmie to tylko chwilę. Dziękujemy!

Tags:
encyklikafratelli tuttipapież Franciszekpoczet papieży
Modlitwa dnia
Dziś wspominamy świętego...





Top 10
Philip Kosloski
5 świętych, których ciała nie uległy rozkłado...
ABORCJA
Michał Lubowicki
Twoja wiara nie ma nic do rzeczy w kwestii ab...
Theresa Aletheia Noble
Dobra spowiedź. 10 cennych rad od księży
Mathilde de Robien
Imiona, które noszą w sobie pieczęć Boga. Moż...
PAPIEŻ PRZYTULA CHOREGO MĘŻCZYZNĘ
Marine Soreau
„Papież nie bał się mnie objąć”. Opowieść czł...
ST JOSEPH,THE WORKER CARPENTER, JESUS,CHILDHOOD OF CHRIST
Philip Kosloski
Ta starożytna modlitwa do św. Józefa podobno ...
Redakcja
Cytat z Biblii dla ciebie na dziś [28 paździe...
Zobacz więcej
Newsletter
Aleteia codziennie w Twojej skrzynce e-mail