Aleteia logoAleteia logo
Aleteia
niedziela 01/11/2020 |
Uroczystość Wszystkich Świętych
home iconStyl życia
line break icon

„Od świętej Urszuli chodź w ciepłej koszuli”. Przysłowia o pogodzie na jesień i zimę

JESIEŃ

Pikoso.kz | Shutterstock

Joanna Operacz - publikacja 15.10.20

„Późna zima długo trzyma” - ta ludowa mądrość doskonale się sprawdzała w ostatnich latach. A jak jest z innymi przysłowiami dotyczącymi jesiennej i zimowej pogody?

1 września

Znacie porzekadło „Jaki pierwszy wrzesień, taka będzie jesień”? W tym roku chyba w całej Polsce pierwszy dzień roku szkolnego był bardzo ciepły (choć nie upalny) i bezdeszczowy (choć z niewielkim zachmurzeniem). I taka właśnie jest – jak do tej pory – tegoroczna jesień: ciepła, na ogół pogodna, ale z przelotnymi opadami. Choć od kilku lat mamy w Polsce katastrofalną suszę, to akurat we wrześniu i październiku czasem popadało, a nawet lokalnie wystąpiły ulewy.

Temperatura do tej pory nas rozpieszczała, ale wygląda na to, że teraz już definitywnie się ochłodzi – zgodnie z przysłowiami dotyczącymi świętych wspominanych w październiku: „Na Emila babie lato się przesila” (11 października), „Na Edwarda to już jesień przytwarda” (13 października) i „Od świętej Urszuli chodź w ciepłej koszuli” (21 października). Z tą ostatnią świętą związane jest powiedzenie, które warto zapamiętać na dłużej: „Urszula jaka, cała zima będzie taka”. Inne zapowiedzi to: „Gdy październik mokro trzyma, wtedy będzie ostra zima”. Jeśli wierzyć przysłowiu „Gdy jesień zamglona, zima zaśnieżona”, raczej nie nacieszymy się tej zimy sankami i nartami.

Zima i robaki

Najważniejsze jesienne święto – uroczystość Wszystkich Świętych – również doczekało się przysłów, np. „Na Wszystkich Świętych słota, cały miesiąc błota” i „We Wszystkich Świętych jeśli ziemia skrzepła, cała zima będzie ciepła; a jak deszcz, trzeba będzie w piec wleźć”. Może zanotujecie sobie w tym roku, czy 1 listopada zmarzliście albo zmokliście na cmentarzu, i potem sprawdzicie, czy te przysłowia mówią prawdę?

Dla najbardziej zapalonych obserwatorów przyrody, gotowych do poświęceń w imię nauki, jest jeszcze jedna interesująca wskazówka: „Im głębiej w jesień grzebią się robaki, tym bardziej zima da się we znaki”.

Śnieg w grudniu

Kiedy jako dziecko w latach 80. chodziłam w Adwencie na roraty, często szłam do kościoła po skrzypiącym, błyszczącym śniegu. Moim dzieciom roraty kojarzą się zupełnie inaczej – z deszczem, wiatrem i szarugą. Przez ostatnie 16 lat jesień była co roku długa i ciepła, a zima zaczynała się dopiero w styczniu i trwała do marca albo nawet kwietnia. Moje nastolatki częściej widywały więc śnieg na Wielkanoc niż na Boże Narodzenie.

To się z grubsza zgadza z tym, co mówią na ten temat przysłowia, np. „Późna zima długo trzyma”, „Jeśli w grudniu z nieba ciecze, wiosną długo mróz dopiecze”, „Gdy woda zimą w rzekach huczy, to na wiosnę mróz dokuczy”, oraz – moje ulubione – „Kiedy ptaki w zimę śpiewają, to w maju im dzioby pozamarzają”. Nasi przodkowie ukuli także smutne powiedzenie: „Zima bez śniegu – lato bez chleba”. Pewno chodzi o to, że jeśli zimą spadło mało śniegu, latem było większe ryzyko suszy, która oznaczała gorsze zbiory.

Co na to nauka?

Czy w tym roku również powinniśmy się spodziewać później, suchej zimy oraz później wiosny? Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej opublikował pod koniec września prognozę pogody na listopad, grudzień i styczeń. Przewidywania IMGW nie są oczywiście tak kategoryczne i jednoznaczne jak ludowe przysłowia.

Meteorolodzy piszą o „średniej miesięcznej temperaturze powietrza” i „miesięcznej sumie opadów”, które mogą być „powyżej normy” (to znaczy, że będzie cieplej/bardziej mokro niż w co najmniej 20 obserwowanych tych samych miesiącach w latach 1981-2010), „poniżej normy” (chłodniej/bardziej sucho niż w najmniej 20 miesiącach) albo „w normie” (podobnie jak w średnich 10 miesiącach w latach 1981-2010). Trzeba pamiętać, że zimy pod koniec XX wieku były zupełnie inne niż kilkanaście ostatnich, więc „norma” to nie do końca to, do czego się przyzwyczailiśmy w XXI wieku. Modele prognostyczne nie precyzują, czy opady oznaczają deszcz, czy śnieg.

Zgodnie z przewidywaniami IMGW listopad i grudzień mają być ciepłe (średnia temperatura powyżej normy), a w styczniu ma się ochłodzić (temperatura w normie, tylko w niektórych rejonach nieco powyżej normy). Opady w listopadzie – poniżej normy, w grudniu – w normie, a w styczniu – zróżnicowane z różnych rejonach Polski (powyżej normy – na wschód od linii Gdańsk- Poznań-Wrocław, poniżej normy – w północno-zachodniej części kraju, w normie – w rejonie Wrocławia, Poznania, Gdańska i Kielc). Jeśli przewidywania meteorologów się sprawdzą, zima będzie późna, ale po Nowym Roku możemy liczyć na śnieg.




Czytaj także:
„Lepiej człowiekowi spotkać niedźwiedzicę niż…”. 7 inspirujących przysłów biblijnych


Wedding engagement ring - Woman

Czytaj także:
Wasze małżeństwo wygląda inaczej, niż się spodziewaliście? Tym lepiej!

Wesprzyj Aleteię!

Jeśli czytasz ten artykuł, to właśnie dlatego, że tysiące takich jak Ty wsparło nas swoją modlitwą i ofiarą. Hojność naszych czytelników umożliwia stałe prowadzenie tego ewangelizacyjnego dzieła. Poniżej znajdziesz kilka ważnych danych:

  • 20 milionów czytelników korzysta z portalu Aleteia każdego miesiąca na całym świecie.
  • Aleteia jest aktualizowana codziennie i publikowana w ośmiu językach: po francusku, angielsku, arabsku, włosku, hiszpańsku, portugalsku, polsku i słoweńsku.
  • Każdego miesiąca nasi czytelnicy odwiedzają ponad 50 milionów stron Aletei.
  • Prawie 4 miliony użytkowników śledzą nasze serwisy w social mediach.
  • W każdym miesiącu publikujemy średnio 2 450 artykułów oraz około 40 wideo.
  • Cała ta praca jest wykonywana przez 60 osób pracujących w pełnym wymiarze czasu na kilku kontynentach, a około 400 osób to nasi współpracownicy (autorzy, dziennikarze, tłumacze, fotografowie).

Jak zapewne się domyślacie, za tymi cyframi stoi ogromny wysiłek wielu ludzi. Potrzebujemy Twojego wsparcia, byśmy mogli kontynuować tę służbę w dziele ewangelizacji wobec każdego, niezależnie od tego, gdzie mieszka, kim jest i w jaki sposób jest w stanie nas wspomóc.

Wesprzyj nas nawet drobną kwotą kilku złotych - zajmie to tylko chwilę. Dziękujemy!

Tags:
jesieńzimazwyczaje
Modlitwa dnia
Dziś wspominamy świętego...





Top 10
Philip Kosloski
5 świętych, których ciała nie uległy rozkłado...
ABORCJA
Michał Lubowicki
Twoja wiara nie ma nic do rzeczy w kwestii ab...
Theresa Aletheia Noble
Dobra spowiedź. 10 cennych rad od księży
Mathilde de Robien
Imiona, które noszą w sobie pieczęć Boga. Moż...
PAPIEŻ PRZYTULA CHOREGO MĘŻCZYZNĘ
Marine Soreau
„Papież nie bał się mnie objąć”. Opowieść czł...
ST JOSEPH,THE WORKER CARPENTER, JESUS,CHILDHOOD OF CHRIST
Philip Kosloski
Ta starożytna modlitwa do św. Józefa podobno ...
Redakcja
Cytat z Biblii dla ciebie na dziś [28 paździe...
Zobacz więcej
Newsletter
Aleteia codziennie w Twojej skrzynce e-mail