Aleteia logoAleteia logoAleteia
piątek 03/12/2021 |
Św. Franciszka Ksawerego
Aleteia logo
Styl życia
separateurCreated with Sketch.

Twoje dziecko, nim się urodzi, dobrze zna twój głos!

Valentina Razumova/Shutterstock

Paola Belletti - 14.11.21

Im bardziej nauka idzie do przodu, tym więcej wiemy na temat cudu życia w łonie matki. Lepiej poznajemy ten misterny mechanizm rozwoju płodowego i bogactwo relacji, jaka natychmiast nawiązuje się między dzieckiem a jego otoczeniem. Także tym poza ścianami macicy.

W Korei każdy z nas byłby starszy o rok. Nasz wiek liczony byłby, z pewnym zaokrągleniem, od momentu poczęcia. Może wydawać się to dziwne dla nas, którzy przyzwyczajeni jesteśmy do zachodniego stylu życia. Wszystko w nim zdaje się funkcjonować w oparciu wyłącznie o datę urodzenia i numer PESEL.

Tymczasem pojawia się coraz więcej szczegółowych danych, które wskazują na to, że nie tylko ogólnie pojęte życie, ale i osobista historia każdego z nas zaczyna się właśnie w łonie matki.

Na jeden z pierwszych artykułów na ten temat natrafiłam we włoskim magazynie „BenEssere”. I od razu pomyślałam o swojej pierwszej córce – uzdolnionej muzycznie i podśpiewującej od niepamiętnych czasów. Jeszcze zanim nauczyła się mówić, już śpiewała! I rzeczywiście, jako jedyna z czwórki naszych dzieci miała okazję słuchać muzyki specjalnie dla niej wybranej. Jeszcze w czasie życia płodowego!

Dziecko słyszy w łonie mamy. Jak to na nie wpływa?

To oczywiście niczego nie dowodzi, ale jest miłym wspomnieniem, które pokazuje, że my, rodzice, możemy zacząć karmić nasze dzieci dobrymi rzeczami, jeszcze zanim pojawią się na świecie.

W artykule, do którego się odnoszę, lekarka Alessandra Graziottin odpowiada czytelniczce na pytanie o to, w jakim stopniu i w jaki sposób wszystko to, co dzieje się w otoczeniu nienarodzonego dziecka, może w przyszłości wpłynąć na jego talenty. Innymi słowy, porusza zagadnienie natywizmu i koncepcji tabula rasa w świetle nowych odkryć w dziedzinie embriologii oraz z perspektywy relacji: dziecko a otoczenie.

Szczęśliwa mama, szczęśliwe dziecko?

Zwłaszcza w pierwszej ciąży – jeśli relacja z partnerem i warunki zewnętrzne temu sprzyjają – jesteśmy bardziej skłonni nawiązać kontakt z maluchem, który formuje się w ciepłej macicy. Wykorzystujemy do tego pozytywne bodźce, przede wszystkim dźwiękowe. A nauka potwierdza dobroczynny wpływ tego trendu.

Łagodne głosy, relaksująca muzyka to niewidzialne, bezcenne pieszczoty, które docierają do malucha. Jakość ciąży i bodźców, które dziecko wówczas odbiera, także tych dźwiękowych, warunkują jego zdrowie fizyczne i emocjonalne.

„BenEssere”, październik 2021, str. 38

Mózg nienarodzonego dziecka – siła napędowa

To właśnie słuchjest tym zmysłem, który pozwala nienarodzonemu dziecku nawiązać kontakt z tymi, którzy go wyczekują. Począwszy od 22. tygodnia ciąży, jest on już do tego stopnia wyostrzony, że pozwala maluchowi podążać za tym, co słyszy. A także zapamiętywać to i uczyć się na podstawie bodźców, które do niego docierają tym kanałem.

Badania nad procesem rozwoju człowieka potwierdzają kolejny wyjątkowo ciekawy trend: wzrost płodu od samego początku zależny jest od rozwoju neurologicznego.

To, co później przekształci się w mózg, jest siłą napędową całego procesu, który doprowadzi do narodzin dziecka i całego późniejszego życia dorosłego człowieka.

Cewa nerwowa, z której następnie wykształca się mózg i rdzeń kręgowy, zamyka się całkowicie po upływie trzech tygodni od poczęcia, następnego dnia po tym, jak zaczyna bić serce dziecka. Najpóźniej w czwartym tygodniu od poczęcia zaczynają formować się oczy i uszy, a także ich połączenia z tworzącym się właśnie mózgiem.

Katrina Furth, Neurobiologia rozwojowa

Słucham cię, mamo. Mów do mnie

To, że dzieci zaczynają uczyć się świata już w łonie matki, przede wszystkim przy pomocy dźwięków, widać również po sposobie, w jaki płaczą noworodki w różnych częściach świata.

Przełomowe badania wykazały, że np. chińskie noworodki wyrażają się przy pomocy płaczu, który przypomina melodię języka chińskiego, jakim posługują się ich mamy. Mali Francuzi płaczą, wydając tony wznoszące, z kolei Niemcy – tony opadające. Naśladują modalność dźwięków charakterystycznych dla języka, w którym komunikują się ich mamy. Nauka języka ojczystego (i charakterystycznych dla niego dźwięków), tego, którym posługujemy się z największą swobodą, który jest najbardziej „nasz”, z którym najbardziej się identyfikujemy i w którym się rozpoznajemy, rozpoczyna się już w piątym miesiącu ciąży.

„BenEssere”, październik 2021, str. 38

Język matczyny

Właśnie dlatego właściwe i jak najbardziej adekwatne jest nazywanie naszego języka „matczynym” [w językach romańskich język ojczysty, wł. lingua materna, to w dosłownym tłumaczeniu język matczyny – przyp. tłum.] Ponieważ taki właśnie jest język, którym się posługujemy, aż do samego rdzenia, w całej rozciągłości znaczenia słowa „matka”. Dzieje się tak od samego początku! Od chwili, gdy dochodzi do poczęcia, które rozpoczyna życie dziecka i życie kobiety jako matki.

Gdy się nad tym zastanowić, jest to doprawdy niezwykłe! Muszę tutaj odwołać się do religii. Wśród wielu scen z Ewangelii, które możemy rozważać np. w czasie modlitwy różańcowej, jedna zawsze szczególnie mnie zastanawiała. A zarazem dodawała otuchy. To spotkanie Maryi i jej kuzynki Elżbiety.

Bohaterowie drugiego planu

„W tym czasie Maryja wybrała się i poszła z pośpiechem w góry do pewnego miasta w [pokoleniu] Judy. Weszła do domu Zachariasza i pozdrowiła Elżbietę. Gdy Elżbieta usłyszała pozdrowienie Maryi, poruszyło się dzieciątko w jej łonie, a Duch Święty napełnił Elżbietę. Wydała ona okrzyk i powiedziała: «Błogosławiona jesteś między niewiastami i błogosławiony jest owoc Twojego łona!»”.

Łk 1,39-42

Oto przepiękny przykład tego, jak dziecko w łonie matki odbiera życie toczące się na zewnątrz i reaguje na nie. Staje siętym samym częścią historii nad historiami, częścią historii Zbawienia.

Jan Chrzciciel, po tym, jak jego mama usłyszała pozdrowienie Maryi będącej wówczas w ciąży z Jezusem, poruszył się w jej łonie.

Być może obecnie to wyrażenie wydaje się nieco poetyckie. Dla wszystkich jednak rodziców, włączając w to ojców, jasnym jest, co oznacza to „poruszenie się w łonie” dzieciątka liczącego sobie sześć miesięcy. Tak, chodzi właśnie o tego kopniaka, fikołek, dobrze wymierzoną piąstkę. Jakie to niezwykłe, że możemy wejść w interakcję z naszym dzieckiem, zanim jeszcze się urodzi. Nawet tata może doświadczyć prawdziwego, choć prostego i „analogowego”, dialogu.

Tym, co najbardziej ujmuje mnie w tej radosnej tajemnicy, jest to, że od początku jesteśmy w samym środku historii zbawienia, stanowimy jej część, i wszyscy czekają na to, co do niej wniesiemy, nawet jeśli będzie to tylko kuksaniec w maminy brzuch.

Nauka prenatalna

Ucho jest ważnym organem, który już w macicy służy temu, byśmy mogli połączyć się ze światem i zaczęli go zamieszkiwać.

W przypadku płodów ssaków, do których należymy, mama jest pierwszym domem. Łono matki jest pierwszą kołyską, pierwszym pokojem, pierwszą szkołą.

Powinniśmy dużo bardziej zwracać na to uwagę, mieć dużo większą świadomość tego, że życie emocjonalne, ale także potencjał do nauki naszych dzieci zaczyna się na długo przed ich narodzinami, jeszcze w macicy.

„BenEssere”, październik 2021, str. 38

Na pierwszy rzut oka wydawać się może, że ważne rzeczy wydarzają się na zewnątrz macicy, że to, co ważne, rozstrzyga się dopiero „po przyjściu dziecka na świat”. Tymczasem my przecież już jesteśmy na świecie, dzięki matczynemu łonu chronieni przed nim, ale nie wykluczeni, oddzieleni od świata, ale przynależący do niego. Jesteśmy jego częścią, żyjemy na nim i już wtedy wywieramy na niego jakiś wpływ, tak jak i świat wpływa na nas, przefiltrowany przez barierę ochronną, jaką stanowi nasza mama.

W tym ciemnym pomieszczeniu embrion, a następnie płód, prowadzi intensywne życie, zarówno pod względem fizycznym, jak i emocjonalnym, które rozwija się, w miarę jak ciąża postępuje. Dialog, który maluch nawiązuje z mamą, a poprzez nią z całym światem zewnętrznym, wykazuje się niezwykłą złożonością.

„BenEssere”, październik 2021, str. 38

Forma jest treścią

Czy nie powinniśmy więc zwracać uwagi na to, co mówimy, biorąc pod uwagę fakt, że nasze dziecko słyszy to i na swój sposób rozumie? Nawet kiedy jest jeszcze w brzuchu mamy.

Komunikacja międzyludzka dokonuje się przede wszystkim przy pomocy tego jednego głównego kanału, który pozostaje preferencyjny przez całe życie. Nawet jeśli zostaniemy managerami, doradcami finansowymi czy prezydentami. Jak inaczej wytłumaczyć nieustanne zapotrzebowanie na wszelkiej maści szkoleniowców i mówców, którzy uczą nas zasad publicznych wystąpień, wskazują, jakich błędów lepiej unikać, podpowiadają styl? Tym, co dociera do nas jeszcze przed znaczeniem słów, jest zawsze ton głosu, rytm, natężenie dźwięku, które wyrażają intencję.

Z jaką intencją mówisz do swojego dziecka?

Ważne jest, by zastanowić się nie tyle nad tym, co mówimy, ale jakiej jakości dźwięki wysyłamy do naszego bobasa.

Dziecko słucha. Słucha nas. Jakim tonem mówimy? Łagodnym, czułym czy wzburzonym? Jakie słowa i jakie melodie rozbrzmiewają w naszych domach? Jakie dźwięki czy hałasy otoczenia? Sygnały, również te dźwiękowe, które docierają do dziecka zza ściany jamy brzusznej, macicy i poprzez wody płodowe, wpływają na rozwój jego mózgu, rozwój fizyczny i emocjonalny, na całą tzw. neuroplastyczność.

„BenEssere”, październik 2021, str. 38

Nie popadajmy w poczucie winy

Zdaję sobie sprawę z tego, jak funkcjonujemy my, kobiety w ciąży. Wystarczy, by rozpętała się w nas zwykła burza hormonalna, a my czujemy, że to totalna katastrofa. W naszym organizmie rozgrywa się swego rodzaju armagedon estrogenów, progesteronu i innych hormonów proteinowych niezbędnych do prawidłowego przebiegu ciąży. Za plecami mamy całą tę biochemiczną armię, która doskonale zaopatrzona w amunicję i prowiant niesie ze sobą również niepokój, poczucie winy i nieadekwatności, niepewność.

Dlatego właśnie tak ważnym jest, by osoby, które towarzyszą nam w tym czasie, pomogły nam zachować pogodę ducha, abyśmy nie koncentrowały się tak bardzo na obawach, które w sposób nieunikniony ogarniają nasze myśli.

Nie powinnyśmy na przykład zadręczać się myślami o tym, że nieodwracalnie zaszkodziłyśmy trzeciemu z kolei bobasowi, ponieważ będąc z nim w ciąży, zdarzyło nam się wybuchnąć i krzyknąć na pozostałą dwójkę, by posprzątała swój pokój. Nasz ton głosu w tych okolicznościach bynajmniej nie był tak łagodny i opanowany, jak byśmy tego chciały.

Życie płodowe a szkoła przetrwania

W takim przypadku można mówić o zwyczajnie koniecznym treningu dla nowych domowników: noworodek, odpowiednio przygotowany do rodzinnej atmosfery, dzięki temu będzie mógł łatwiej zaaklimatyzować się w rodzinie już po porodzie i bez problemu wniesie do niej swój własny wkład wraz z powtarzającymi się punktualnie nocnymi pobudkami (swoimi własnymi i rodzeństwa – co oczywiście doprowadzi do tego, że wszyscy w końcu wylądują na łóżku rodziców, poza może tatą, który zostanie wyeksmitowany na podłogę z powodu zbytniego zagęszczenia).

To właśnie w czasie ciąży nasze dziecko przygotowuje się do życia na zewnątrz. „Dziecko odbywa próbę generalną w szkole przetrwania, w szkole strachu lub w szkole radości, gdy to pozytywne stymulacje aktywują jego układ nagrody i ośrodek przyjemności”.

Doświadcza przede wszystkim różnorodności życia rodzinnego, jego niedoskonałości, ale także tego, w jaki sposób osiąga się w tej rodzinie symfonię: w tempie largo, adagio, allegro, delikatnie…

Badania nad rozwojem płodowym i warunkowaniem środowiskowym po prostu dostarczają zdumiewających szczegółów na temat tego, co sami wiemy lub przynajmniej przeczuwamy, bazując na własnym doświadczeniu. Każdy bodziec wywołuje pewną reakcję. Środowisko zasadniczo pogodne, w którym oddycha się radością, nawet pośród niepewności i zmęczenia, stwarza najlepsze warunki na przyjęcie dziecka i będzie miało wpływ na jego życie w przyszłości.

Czy może matka zapomnieć o swoim dziecku?

Gdyby nawet jednak zdarzyło się dziecku dorastać w najgorszych możliwych warunkach, przez wiarę wiemy, że „nawet jeśliby matka zapomniała o swoim dziecku”, Bóg, który jest naszym Ojcem, nigdy o nas nie zapomina i nieustannie posyła do nas swoje słowa miłości.

Czyż może niewiasta zapomnieć o swym niemowlęciu,

ta, która kocha syna swego łona?

A nawet, gdyby ona zapomniała,

Ja nie zapomnę o tobie.

Iz 49,15
Tags:
ciążadzieckomacierzyństwonauka
Wesprzyj Aleteię!

Jeśli czytasz ten artykuł, to właśnie dlatego, że tysiące takich jak Ty wsparło nas swoją modlitwą i ofiarą. Hojność naszych czytelników umożliwia stałe prowadzenie tego ewangelizacyjnego dzieła. Poniżej znajdziesz kilka ważnych danych:

  • 20 milionów czytelników korzysta z portalu Aleteia każdego miesiąca na całym świecie.
  • Aleteia ukazuje się w siedmiu językach: angielskim, francuskim, włoskim, hiszpańskim, portugalskim, polskim i słoweńskim.
  • Każdego miesiąca nasi czytelnicy odwiedzają ponad 50 milionów stron Aletei.
  • Prawie 4 miliony użytkowników śledzą nasze serwisy w social mediach.
  • W każdym miesiącu publikujemy średnio 2 450 artykułów oraz około 40 wideo.
  • Cała ta praca jest wykonywana przez 60 osób pracujących w pełnym wymiarze czasu na kilku kontynentach, a około 400 osób to nasi współpracownicy (autorzy, dziennikarze, tłumacze, fotografowie).

Jak zapewne się domyślacie, za tymi cyframi stoi ogromny wysiłek wielu ludzi. Potrzebujemy Twojego wsparcia, byśmy mogli kontynuować tę służbę w dziele ewangelizacji wobec każdego, niezależnie od tego, gdzie mieszka, kim jest i w jaki sposób jest w stanie nas wspomóc.

Wesprzyj nas nawet drobną kwotą kilku złotych - zajmie to tylko chwilę. Dziękujemy!

Modlitwa dnia
Dziś świętujemy...




Top 10
Zobacz więcej
Newsletter
Aleteia codziennie w Twojej skrzynce e-mail