Aleteia logoAleteia logoAleteia
poniedziałek 24/01/2022 |
Św. Franciszka Salezego
Aleteia logo
Styl życia
separateurCreated with Sketch.

Psychowzroczność, czyli o sztuce stawania się dla siebie mądrym opiekunem

PSYCHOLOGIA

G-Stock Studio | Shutterstock

Małgorzata Rybak - 07.12.21

Bez zdolności stwierdzania, co myślę i jak się czuję, nie jestem w stanie zbudować znaczącej relacji z sobą samym.

Psychowzroczność to umiejętność zauważania życia psychicznego – własnego i innych ludzi. Terminu tego używa Daniel Siegel, autor książek, w których na język codzienności przekłada temat regulacji emocjonalnej i budowania bliskich więzi. Bez psychowzroczności stajemy się analfabetami emocji i relacji. Prowadzimy bardzo powierzchowne, bardzo samotne i zarazem trudne do zniesienia życie.

O dwóch kierowcach, którym zabrakło psychowzroczności

Niedawno byłam świadkiem zdarzenia na środku zakorkowanego skrzyżowania w mieście. Padał deszcz. W pękających w szwach arteriach tłoczyły się auta oczekujące na krótkie chwile przesuwania się do przodu, gdy światła zmieniały się na zielone. Spieszyłam się do lekarza. Podejrzewam, że podminowany był też kierowca z pasa obok, którego mijałam. Zatarasował mu drogę samochód, który wjechał na skrzyżowanie z prostopadłej ulicy, ale nie miał dokąd przesunąć się dalej.

Kierowca na pasie obok włączył klakson. Właściwie to włączył syrenę ogłaszającą drugą wojnę światową. Mógł to blokujące drogę auto objechać spokojnie z lewej strony, jednak pozostał na swoim miejscu i trąbił tak, że było go słychać nawet na 6th Avenue w Nowym Jorku. Człowiek, który stał się jego adwersarzem, nie pozostawał mu dłużny. Gdy zrobiło się przed nim tyle miejsca, że mógł ruszyć – stał nieruchomo w poprzek drogi. I również trąbił, by połączone klaksony mogły dotrzeć dalej, aż do Chicago i wschodniego wybrzeża USA.

To tylko myśli – nie prawda objawiona

Co tam się stało? Dwa ośrodki nerwowe zostały zalane trudnymi emocjami. Zatopione w złości, wstydzie, lęku i znowu złości do tego stopnia, że zdrowy rozsądek zniknął. Zniknęła też taka część, którą fascynujący mnie nurt ACT (terapia akceptacji i zaangażowania) nazywa „obserwującym ja”. To ta część nas, która potrafi zauważać, co się w nas dzieje. Która potrafi obserwować sygnały płynące z ciała (jak przyspieszony puls czy pocenie rąk), myśli, które pojawiają się w naszej głowie (jak np. „nigdy nie wyjadę z tego korka”, „co za głupi kierowca”) i uczucia, które przychodzą za tymi myślami (rozpacz, złość itd.).

Kiedy zauważamy z tego miejsca spokojnej, obiektywnej obserwacji, że ulegamy pobudzeniu, albo że przychodzą nam do głowy nieżyczliwe myśli, umiemy stwierdzić, że to tylko myśli, a nie prawda objawiona. Możemy pomyśleć rzeczy odwrotne od tych z pierwszego impulsu – że w tym korku wszystkim jest ciężko, że ktoś się zagapił, że nawet jeśli się gdzieś spóźnimy, to trudno, bo po pierwsze potrzebujemy dojechać na miejsce bezpiecznie.

Złość zaakceptowana

I podobnie – gdy dostrzegamy nasze uczucia, możemy je zaakceptować, zrozumieć, przeżyć i wyregulować. Przyjąć falę złości i znaleźć jej przyczynę (np. że tak bardzo zależało nam na tym, by być gdzieś na czas, a na to już nie ma nadziei). Zauważmy złość na siebie samych, złość na deszcz, złość na kierowcę, który stoi przed nami jak barykada. Z każdym z tych uczuć mogę się przywitać, uznać i je pożegnać. Zakląć pod nosem, złapać się za głowę – ale nie muszę wysiadać z łomem i rozbijać szyb mokrego od deszczu opla kombi przed maską mojego samochodu.

Psychowzroczność to umiejętność ogromnie potrzebna nie tylko w tak błahych interakcjach społecznych. Bez zdolności stwierdzania, co myślę i jak się czuję, nie jestem w stanie zbudować znaczącej relacji z sobą samym. Co znaczy, że zamiast niej będzie mi często towarzyszyć w życiu pustka wynikająca z braku kontaktu ze swoim wewnętrznym światem. Będę także systematycznie doświadczać zalania przez intensywne emocje, które pozostawią po sobie wyczerpanie i poszarpane kontakty z innymi.

W relacji z drugim człowiekiem to psychowzroczność pozwala mi dostrzec, że ktoś jest smutny, zmartwiony albo zawstydzony. Dzięki niej mam dostęp do empatii. Mogę także budować głębokie więzi, w których spadają powierzchowne maski, że „wszystko OK”. Takie relacje, w których jest miejsce na to, że drugi człowiek powie: „Przybiło mnie dokumentnie, że nie dostałem tej pracy”. I posiedzimy razem z tym uczuciem.

Można tę umiejętność rozwijać, ucząc się kierowania uwagi na własne ciało, uczucia, myśli. Stając się coraz bardziej życzliwym gospodarzem w tym coraz bardziej oswojonym świecie.

O tym, dlaczego psychowzroczność jest absolutnie niezbędna, gdy jesteśmy rodzicami, napiszę już za tydzień.

Tags:
psychologiarelacje
Wesprzyj Aleteię!

Jeśli czytasz ten artykuł, to właśnie dlatego, że tysiące takich jak Ty wsparło nas swoją modlitwą i ofiarą. Hojność naszych czytelników umożliwia stałe prowadzenie tego ewangelizacyjnego dzieła. Poniżej znajdziesz kilka ważnych danych:

  • 20 milionów czytelników korzysta z portalu Aleteia każdego miesiąca na całym świecie.
  • Aleteia ukazuje się w siedmiu językach: angielskim, francuskim, włoskim, hiszpańskim, portugalskim, polskim i słoweńskim.
  • Każdego miesiąca nasi czytelnicy odwiedzają ponad 50 milionów stron Aletei.
  • Prawie 4 miliony użytkowników śledzą nasze serwisy w social mediach.
  • W każdym miesiącu publikujemy średnio 2 450 artykułów oraz około 40 wideo.
  • Cała ta praca jest wykonywana przez 60 osób pracujących w pełnym wymiarze czasu na kilku kontynentach, a około 400 osób to nasi współpracownicy (autorzy, dziennikarze, tłumacze, fotografowie).

Jak zapewne się domyślacie, za tymi cyframi stoi ogromny wysiłek wielu ludzi. Potrzebujemy Twojego wsparcia, byśmy mogli kontynuować tę służbę w dziele ewangelizacji wobec każdego, niezależnie od tego, gdzie mieszka, kim jest i w jaki sposób jest w stanie nas wspomóc.

Wesprzyj nas nawet drobną kwotą kilku złotych - zajmie to tylko chwilę. Dziękujemy!

Modlitwa dnia
Dziś świętujemy...




Top 10
Zobacz więcej
Newsletter
Aleteia codziennie w Twojej skrzynce e-mail