Aleteia logoAleteia logoAleteia
czwartek 29/09/2022 |
Świętych Archaniołów Michała, Rafała i Gabriela
Aleteia logo
Duchowość
separateurCreated with Sketch.

Co Karol Wojtyła robił 1 września 1939 roku? Spadały bomby, ale to był pierwszy piątek miesiąca…

Karol Wojtyła we wrześniu 1939 r.

Fotografia z Archiwum Muzeum Archidiecezjalnego Kardynała Karola Wojtyły w Krakowie; Giovanni Love/Shutterstock

Agnieszka Bugała - 01.09.22

Rzadko wspomina się o tym, że II wojnę światową Niemcy rozpoczęli w piątek – pierwszy piątek miesiąca. 19-letni Karol Wojtyła mieszkał wtedy z ojcem w Krakowie. Naloty trwały od samego rana.

Pierwszy piątek miesiąca

Gdy pierwszego września 1939 r. nad ranem na Kraków spadły pierwsze bomby – Niemcy bombardowali miasto w sumie przez cztery dni – dziewiętnastoletni Karol Wojtyła, student polonistyki, nie ukrywał się w domu, ale z racji pierwszego piątku ruszył na mszę do wawelskiej katedry. Z domu przy Tynieckiej 10, gdzie mieszkał z ojcem, miał do świątyni niecałe dwa kilometry.

„Wybuch wojny zmienił w sposób dość zasadniczy sytuację w moim życiu. Urywa się okres studiów polonistycznych i rozpoczyna okres okupacji niemieckiej, w czasie której starałem się najpierw dużo czytać i pisać. Właśnie w tym okresie powstały moje pierwsze młodzieńcze utwory literackie. Aby uchronić się przed wywózką na przymusowe roboty do Niemiec, jesienią roku 1940 zacząłem pracę jako robotnik fizyczny w kamieniołomie, związanym z fabryką chemiczną Solvay” – napisze później.

Ale tego pierwszego dnia rozpoczynającej się sześcioletniej gehenny jeszcze nic nie wie, niczego nie przeczuwa. Idzie na mszę, robi to, co w każdy pierwszy piątek miesiąca.

Przeprowadzka do Krakowa

Na Dębnikach Wojtyłowie mieszkali już od roku. Przyjechali zaraz po wzorowo zdanej przez Karola maturze latem 1938 r., tak, żeby jesienią młody Wojtyła mógł rozpocząć studia polonistyczne na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Jagiellońskiego. Zamieszkali na Osiedlu Legionowym, w domu należącym do brata Emilii Wojtyłowej, Roberta Kaczorowskiego.

To był niewielki, dwupiętrowy budynek przy ul. Tynieckiej 10. Widoki z okien były piękne, ale ojciec z Karolem mieszkali w przyziemiu, w dwupokojowym mieszkaniu, dość ciemnym i wilgotnym. Znajomi Karola nazwali je później „katakumbami u Wojtyłów”.

Karol nosił się skromnie, a nawet biednie, i był bardzo niewyrobiony towarzysko. Koledzy ze studiów zapamiętali go jako skupionego, oczytanego i zawsze przygotowanego do zajęć. Do kwestii wiary podchodził bardzo poważnie, dbał o formację.

Młody Karol Wojtyła
Młody Karol Wojtyła – portret wykonany w 1938 r. przez fotografa Pawła Bielca

W lutym 1939 r. otrzymał legitymację Sodalicji Mariańskiej Akademików UJ. Należał w niej do dwóch sekcji: charytatywnej i eucharystycznej. W maju – ostatnim maju przed wybuchem wojny – pojechał na studencką pielgrzymkę na Jasną Górę.

Pierwsza wojenna msza

– Poranne naloty na Kraków wywołały popłoch wśród pracowników katedry tak, że nie miał mi kto posłużyć do mszy świętej. Nawinął się Karol, który przyszedł z Dębnik na Wawel do spowiedzi i Komunii Świętej – gdyż był to akurat pierwszy piątek miesiąca, przez młodego polonistę pod względem religijnym pilnie przestrzegany. Utkwiła mi w pamięci ta pierwsza wojenna msza przed ołtarzem Chrystusa Ukrzyżowanego – wśród wycia syren i huku eksplozji – wspominał ks. Figlewicz.

Sam Karol Wojtyła także nosił wspomnienie tego dnia przez resztę życia: – Szczególnie utkwił mi w pamięci dzień 1 września 1939 r. Był to pierwszy piątek miesiąca. Przyszedłem na Wawel, aby się wyspowiadać. Katedra była pusta. To był chyba ostatni raz, kiedy mogłem do niej swobodnie wejść. Została później zamknięta, a Zamek Królewski na Wawelu stał się siedzibą generalnego gubernatora Hansa Franka.

Ksiądz Figlewicz był jedynym kapłanem, który dwa razy w tygodniu mógł odprawić w zamkniętej Katedrze mszę świętą pod nadzorem niemieckich policjantów. W tych trudnych czasach stało się jeszcze bardziej jasne, czym dla ks. Figlewicza była katedra, groby królewskie, ołtarz św. Stanisława Biskupa i Męczennika. Do końca życia pozostał on wiernym stróżem tego szczególnego sanktuarium Kościoła i Narodu, a mnie nauczył wielkiej miłości do Katedry Wawelskiej, która miała stać się kiedyś moją katedrą biskupią – wspominał.

dom Karola Wojtyły w Krakowie
Dom przy ul. Tynieckiej 10 w Krakowie, w którym przed wojną zamieszkał z ojcem Karol Wojtyła

Życie wojenne

Tamtego pierwszego dnia wojny, po spowiedzi i mszy, Karol wrócił do domu. Okazało się, że lepiej opuścić miasto. Razem z dość słabym już ojcem wyruszył na wojenną tułaczkę. Pieszo doszli aż pod San. Nie wiedzieli, że trzeciego września zamilkł hejnał mariacki, a z Wawelu wywieziono arrasy i Szczerbiec, miecz koronacyjny.

Jednak po kilku dniach wrócili do Krakowa i zaczęli rozglądać się za pracą. O życiu krakowskim tamtych dni pisał Wojtyła w liście do Mieczysława Kotlarczyka, datowanym na połowę września 1939 r., że „upływa na staniu w ogonkach za chlebem, rzadkich ekspedycjach cukrowych i czarnej tęsknicy za węglem”.

Tags:
II wojna światowajan paweł IIKrakówspowiedź
Wesprzyj Aleteię!

Jeśli czytasz ten artykuł, to właśnie dlatego, że tysiące takich jak Ty wsparło nas swoją modlitwą i ofiarą. Hojność naszych czytelników umożliwia stałe prowadzenie tego ewangelizacyjnego dzieła. Poniżej znajdziesz kilka ważnych danych:

  • 20 milionów czytelników korzysta z portalu Aleteia każdego miesiąca na całym świecie.
  • Aleteia ukazuje się w siedmiu językach: angielskim, francuskim, włoskim, hiszpańskim, portugalskim, polskim i słoweńskim.
  • Każdego miesiąca nasi czytelnicy odwiedzają ponad 50 milionów stron Aletei.
  • Prawie 4 miliony użytkowników śledzą nasze serwisy w social mediach.
  • W każdym miesiącu publikujemy średnio 2 450 artykułów oraz około 40 wideo.
  • Cała ta praca jest wykonywana przez 60 osób pracujących w pełnym wymiarze czasu na kilku kontynentach, a około 400 osób to nasi współpracownicy (autorzy, dziennikarze, tłumacze, fotografowie).

Jak zapewne się domyślacie, za tymi cyframi stoi ogromny wysiłek wielu ludzi. Potrzebujemy Twojego wsparcia, byśmy mogli kontynuować tę służbę w dziele ewangelizacji wobec każdego, niezależnie od tego, gdzie mieszka, kim jest i w jaki sposób jest w stanie nas wspomóc.

Wesprzyj nas nawet drobną kwotą kilku złotych - zajmie to tylko chwilę. Dziękujemy!

Modlitwa dnia
Dziś świętujemy...





Tu możesz poprosić zakonników o modlitwę. Wyślij swoją intencję!


Top 10
Zobacz więcej
Newsletter
Aleteia codziennie w Twojej skrzynce e-mail