Aleteia logoAleteia logoAleteia
poniedziałek 05/12/2022 |
Św. Saby Jerozolimskiego
Aleteia logo
Styl życia
separateurCreated with Sketch.

Trauma wczesnego odrzucenia kładzie się cieniem na późniejszym życiu. Jak uporać się z jej konsekwencjami?

dziewczynka czuje się samotna i siedzi na dywanie gdy jej mama rozmawia przez telefon

Africa Studio | Shutterstock

Małgorzata Rybak - 08.11.22

Czujesz się wybrakowany? Zupełnie jakbyś posiadał nienaprawialną, „fabryczną” wadę? Bardzo możliwe, że doświadczyłeś traumy wczesnego odrzucenia. Jak uporać się z jej negatywnymi konsekwencjami?

W dorosłym życiu przerabiamy odrzucenie pod różną postacią: zawiedzione pierwsze miłości, jednostronnie zerwane romantyczne relacje czy gwałtownie zakończone przyjaźnie, wyrzucenie z pracy albo odmowa w procesie rekrutacyjnym. Dla ludzi, którzy doświadczyli we wcześniejszym życiu bezpiecznych więzi, podobne sytuacje z reguły nie urastają do rangi końca świata. W tych jednak, którzy zaznali odrzucenia już na wczesnym etapie, mogą uruchamiać się stare historie i schematy.

Skutki wczesnego odrzucenia, czyli opowieść o byciu wybrakowanym

Odrzucenie to znaczenie, jakie nadajemy sytuacji, gdy ktoś mówi „nie” naszej obecności. Im młodszy jest człowiek, który słyszy to „nie”, tym bardziej utrwala się w nim zniekształcenie poznawcze. A polega to na tym, że ktoś wierzy w to, że to w nim tkwi faktyczna przyczyna odrzucenia. Jeśli na przykład mama całą sobą daje znać niemowlęciu (a potem kilkulatkowi), że nie cieszy się na jego widok, a wręcz jego obecność sprawia jej kłopot, dziecko nie rozumie jeszcze, że nie jest to informacja o nim, tylko o niej. Dziecko nie pojmuje, że to mama nie ma zasobów albo gotowości do pełnienia roli opiekuna. Myśli, że to z nim jest coś nie tak.

Ta narracja sprawia ogrom wewnętrznego cierpienia. To opowieść o byciu wybrakowanym, o posiadaniu jakiejś nienaprawialnej, „fabrycznej” wady, którą – prędzej czy później – odkryją też inni. Ponieważ dziecko chroni rodziców i chce wierzyć bezgranicznie w ich miłość i dobre intencje, bierze wszystko do siebie. Wierzy, że to jego wina, bo jest niegrzeczne, sprawia za dużo kłopotów, zbyt wiele chce, nie jest wystarczająco ładne i dobre.

Czy zasługuję na miłość?

Odrzucenie może mieć formę fizycznego porzucenia przez któregoś z rodziców. Ale może też być zbiorem wielu codziennych odrzuceń, takich jak: przemoc, nieustanna krytyka, brak zainteresowania, wieczne niezadowolenie rodzica z osiągnięć dziecka, ciągłe narzekanie na obecność dzieci w domu czy psychiczna nieobecność mamy albo taty.

Dla dzieci wszystkie te sytuacje są źródłem wiedzy o nich samych, jako o niezasługujących na miłość. Taka instynktowna (i jedynie dostępna) interpretacja zachowania rodziców dramatycznie chwieje poczuciem własnej wartości dziecka. Co więcej, może nawet całkowicie je zniszczyć, zamieniając w toksyczny wstyd (gdy ktoś wstydzi się sam siebie).

Lęk przed zdemaskowaniem

Wczesne odrzucenie staje się filtrem, przez które człowiek odbiera świat. Tak wyposażony wchodzi w dorosłe relacje. Może głęboko wierzyć, że o akceptację innych trzeba się bardzo starać i nie da się jej zaznać za darmo. Ponieważ uważa, że źródło problemu tkwi w nim, przeraża go myśl, że ktoś może się do niego zbliżyć. I im bardziej tego pragnie (mając niezaspokojoną potrzebę bezpiecznej, akceptującej więzi), tym większy również przeżywa lęk przed potencjalnym „zdemaskowaniem” (że nie da się go kochać ani lubić). Niektórym zresztą jest łatwiej uporać się z tym lękiem, gdy sami kończą relację. Wówczas wydaje się im, że wyprzedzając nieuchronne fakty, unikną ponownego odrzucenia.

By poradzić sobie z traumą odrzucenia, potrzeba wydobyć na światło dzienne narracje, jakie ona w nas zapisała. Te historie mają postać powracających lękowych myśli: „oni mnie nie lubią”, „nie ma tu dla mnie miejsca”, „on na pewno się na mnie obrazi”, „nie ma co jej robić kłopotu”. Ale też idących za nimi uczuć: wstydu, osamotnienia czy przerażenia doświadczeniem bliskości.

Udowodnię, że coś znaczę

Są także całym cielesnym zapisem – na przykład przesadnego ugrzecznienia (by zasłużyć na akceptację), czujności (by przewidzieć niezadowolenie innych) lub wycofania. Skutki tej traumy mogą mieć też formę nadkompensacji, czyli chęci udowadniania wszystkim dookoła, że „jednak coś znaczę”. Może to też objawiać się niedopuszczaniem do siebie nikogo, po to, by uniknąć przywiązania, a co z tym idzie – bólu powtórnego odrzucenia.

Jeśli nie zaczynamy wchodzić w dialog z tymi zafałszowanymi narracjami, sabotują one wszelkie szanse na bliskość. Gdy jednak obejrzymy z bliska naszą historię, zyskamy szansę, by zmierzyć się w końcu z bólem przeżytych doświadczeń i przepracować w sobie żal, złość i smutek. A wtedy, wraz z nimi pojawi się nowa perspektywa, że to nie z nami coś było nie tak, lecz bliscy ludzie nie potrafili nas kochać.

Ponieważ zapisane w człowieku odrzucenie ma początek w dysfunkcyjnej relacji, uleczenie tej traumy także potrzebuje relacji: fachowej i terapeutycznej (która przywróci zdolność przyjmowania miłości). Uzdrawiającą moc będą miały też mądre przyjaźnie i trwała, stabilna relacja z kimś, kto potrafi kochać.

Wiesz już, na co przeznaczysz adwentową jałmużnę?

Pomóż nam, tak jak inni Czytelnicy, szerzyć dobro i wiarę w Internecie. Wystarczy, że każdy wpłaci tylko 12 złotych, byśmy mogli dalej tworzyć darmowe treści, które podnoszą Cię na duchu.

Złóż adwentową jałmużnę
Tags:
dziecirelacjerodzice
Wesprzyj Aleteię!

Jeśli czytasz ten artykuł, to właśnie dlatego, że tysiące takich jak Ty wsparło nas swoją modlitwą i ofiarą. Hojność naszych czytelników umożliwia stałe prowadzenie tego ewangelizacyjnego dzieła. Poniżej znajdziesz kilka ważnych danych:

  • 20 milionów czytelników korzysta z portalu Aleteia każdego miesiąca na całym świecie.
  • Aleteia ukazuje się w siedmiu językach: angielskim, francuskim, włoskim, hiszpańskim, portugalskim, polskim i słoweńskim.
  • Każdego miesiąca nasi czytelnicy odwiedzają ponad 50 milionów stron Aletei.
  • Prawie 4 miliony użytkowników śledzą nasze serwisy w social mediach.
  • W każdym miesiącu publikujemy średnio 2 450 artykułów oraz około 40 wideo.
  • Cała ta praca jest wykonywana przez 60 osób pracujących w pełnym wymiarze czasu na kilku kontynentach, a około 400 osób to nasi współpracownicy (autorzy, dziennikarze, tłumacze, fotografowie).

Jak zapewne się domyślacie, za tymi cyframi stoi ogromny wysiłek wielu ludzi. Potrzebujemy Twojego wsparcia, byśmy mogli kontynuować tę służbę w dziele ewangelizacji wobec każdego, niezależnie od tego, gdzie mieszka, kim jest i w jaki sposób jest w stanie nas wspomóc.

Wesprzyj nas nawet drobną kwotą kilku złotych - zajmie to tylko chwilę. Dziękujemy!

Modlitwa dnia
Dziś świętujemy...





Tu możesz poprosić zakonników o modlitwę. Wyślij swoją intencję!


Top 10
Zobacz więcej
Newsletter
Aleteia codziennie w Twojej skrzynce e-mail