Aleteia logoAleteia logoAleteia
środa 08/02/2023 |
Św. Józefiny Bakhity
Aleteia logo
Kościół
separateurCreated with Sketch.

Wojtyła do księdza pedofila: „Każde przestępstwo winno być ukarane”

kardynał Karol Wojtyła

ASSOCIATED PRESS/East News

Katolicka Agencja Informacyjna - 02.12.22

„Zaniechanie wymiaru kary przez trybunał kościelny ani nie przekreśla przestępstwa, ani nie zmazuje winy” – pisał we wrześniu 1971 r. ówczesny metropolita krakowski kard. Karol Wojtyła do ks. Józefa Loranca, który po byciu skazanym za seksualne wykorzystanie kilku dziewczynek opuścił mury więzienia.

Nie przegap międzynarodowej mszy za potrzebujących uzdrowienia. Zaniesiemy Twoje intencje do ołtarza – całkowicie bezpłatnie.

Kliknij, by wysłać swoją intencję

List w archiwach IPN znaleźli dziennikarze „Rzeczpospolitej” – Tomasz Krzyżak i Piotr Litka. Wraz z innymi materiałami do jakich dotarli, rzuca on – jak twierdzą w dzisiejszym wydaniu gazety – światło na sposób postępowania przyszłego papieża z przestępcami seksualnymi w czasie, gdy pracował w Krakowie. „W opinii specjalistów od kościelnego prawa karnego – czytamy – działanie to znacząco odbiegało od powszechnych wtedy praktyk pobłażliwości dla sprawców”.

Wojtyła działał w zakresie swoich kompetencji

We wcześniejszym tekście „Kościelne peregrynacje seksualnego drapieżcy” [„Plus Minus” z 26–27 listopada], dziennikarze opisali historię ks. Eugeniusza Surgenta oraz decyzje kilku biskupów, którzy „wiedzieli lub mogli wiedzieć o jego przestępczych działaniach”. „I choć jakieś ograniczenia na niego nakładano, to jednak duchowny wędrował między diecezjami i wciąż krzywdził dzieci […]. Decyzje w sprawie ks. Surgenta podejmował też kard. Karol Wojtyła. Można się zastanawiać, czy były one wystarczające, ale wydaje się, że dość przekonująco udowodniliśmy, że działał w zakresie swoich kompetencji i ostateczne słowo w sprawie ewentualnej kary dla duchownego pozostawił jego ordynariuszowi, którym był biskup lubaczowski. Na to, że Surgent po wyjściu z więzienia pracował jeszcze w dwóch innych diecezjach, ówczesny metropolita krakowski nie miał żadnego wpływu” – przypominali Krzyżak z Litką.

Przypadek opisany dzisiaj dotyczy księdza Józefa Loranca (rocznik 1932), który od święceń kapłańskich (w 1958 roku) aż do śmierci w roku 1992 był duchownym archidiecezji krakowskiej. „Z materiałów archiwalnych, do których dotarliśmy, wynika, że w jego przypadku kard. Wojtyła podjął błyskawiczne, zgodne z Kodeksem prawa kanonicznego (KPK), decyzje. I choć potem stopniowo uchylał ciążące na nim kary kościelne i okazywał mu daleko idące miłosierdzie, to jednak zachowywał czujność” – zapewniają dziennikarze.

Sprawa ks. Józefa Loranca

Dziennikarze wymieniają kolejne parafie, w których pracował duchowny nauczając dzieci religii. Zbierał tam pozytywne recenzje, także Służby Bezpieczeństwa. Do czasu, gdy został przeniesiony w 1968 r. do parafii w Jeleśni. 5 marcu 1970 roku do Komendy Wojewódzkiej Milicji Obywatelskiej w Krakowie trafiła notatka z żywieckiej bezpieki, której konkluzja sprowadzała się do stwierdzenia, że „nauczający religii we wsi Mutne ks. wikary z par. Jeleśnia podczas nauki religii w tamtejszej kaplicy parafialnej deprawuje dzieci oraz wyżywa się lubieżnie z nieletnimi dziewczynkami”.

Dziennikarze przedstawiają szczegółowe relacje na ten temat: piszą o rozpoczętym 12 marca śledztwie Prokuratury Wojewódzkiej w Krakowie; aresztowaniu ks. Loranca w klasztorze cystersów w Mogile; jego przyznaniu się do winy „już na pierwszym przesłuchaniu”; obserwacji psychiatrycznej, z której wynikało, że w chwili popełniania przestępstw miał „pełną zdolność rozpoznania znaczenia tych czynów” oraz że cechuje go „wysoki poziom intelektualny”.

Dziewczynki uciekały przed nim do ostatnich ławek

„Akt oskarżenia do Wydziału IV Karnego Sądu Wojewódzkiego w Krakowie trafił 12 czerwca 1970 r. „Wyłania się z niego obraz bezwzględnego, dorosłego mężczyzny, który wykorzystując swoją pozycję i autorytet, krzywdził dzieci przez wiele miesięcy. Dziewczynki, które przed nim uciekały do ostatnich ławek, przesadzał z powrotem do ławki pierwszej, a gdy nie chciały się ‘bawić w chowanego’, karał obniżeniem stopnia z zachowania”. Podczas rozprawy, która „miała charakter niejawny” duchownego skazano 10 września 1970 r. na dwa lata pozbawienia wolności oraz grzywnę 500 złotych.

Dalej dziennikarze koncentrują uwagę na kościelnej ścieżce sprawy ks. Loranca. I tak pod koniec lutego 1970 r. matki molestowanych dziewczynek poinformowały o tym, co katecheta robi ich córkom, proboszcza Jeleśni ks. Feliksa Jurę. „Kobiety bardzo się wstydziły i dlatego szczegółów mi nie opowiadały, a ja domyślając się, o co chodzi, też je o te szczegóły nie wypytywałem” – relacjonował proboszcz, podkreślając, że relacje były niemal identyczne. Rozmawiał także „wypytując oczywiście bardzo ogólnie” dziewczynki i zyskał pewność, że „skargi ich matek są uzasadnione”.

Ks. Loranc „rozpłakał się – przy nim – i oświadczył: »rzeczywiście przekroczyłem granicę przyzwoitości«”. Następnego dnia ks. Jura pojechał do Łodygowic, gdzie całą sprawę przedstawił dziekanowi dekanatu Żywiec-Północ, ks. Janowi Marszałkowi. Ten „polecił nie zwlekać i natychmiast jechać do Krakowa, by przedstawić wszystko kardynałowi Karolowi Wojtyle”.

Pozbawienie ks. Loranca możliwości pełnienia funkcji kapłańskich

2 marca pierwszy do gabinetu metropolity wszedł proboszcz i zdał relację ze wszystkiego, co sam ustalił na temat ks. Loranca. „Kardynał Wojtyła był wstrząśnięty tym wszystkim, »nie dając wiary, aby ksiądz Loranc mógł posunąć się tak daleko«”. Następnie do pokoju poproszono winowajcę.

Proboszcz: „Kiedy kardynał zorientował się, że moja relacja polega na prawdzie, bo potwierdził ją sam ks. Loranc, stwierdził, że w takim razie ks. Loranc nie może pełnić swych obowiązków w parafii Jeleśnia i na jego miejsce ma przyjść inny ksiądz. Polecił ks. Lorancowi udać się do swojej matki w Łodygowicach i tu czekać na decyzję Kurii”. Kilka dni później proboszcz Jura dostał z kurii list. Wynikało z niego, że ks. Loranc „jest suspendowany, tzn. nie może wykonywać żadnych funkcji kapłańskich”, poza tym „będzie musiał jakiś czas przebywać w klasztorze i odbyć rekolekcje, a ponadto poddać się leczeniu”.

„Jak się wydaje – piszą Krzyżak z Litką – w tamtym momencie Wojtyła podjął wszystkie niezbędne decyzje: szybkie usunięcie księdza z parafii, zawieszenie i do czasu wyjaśnienia sprawy nakaz zamieszkania w klasztorze”. Loranc podporządkował się przełożonemu i przeniósł do opactwa cystersów w Mogile, gdzie został aresztowany.

List Wojtyły do wychodzącego na wolność ks. Loranca

Loranc wyszedł na wolność warunkowo po odbyciu połowy kary, najprawdopodobniej w połowie 1971 r. (brak na ten temat dokumentów). Jesienią 1971 r. duchowny osiadł w Zakopanem. 27 września tamtego roku kard. Karol Wojtyła wysłał do niego list (który przechwyciła i skopiowała bezpieka, dzięki czemu znamy jego treść). Metropolita krakowski wyraził zgodę na pobyt ks. Loranca „przy parafii Najśw. Rodziny w Zakopanem”. Ale oddał też jego sprawę pod osąd Trybunału Metropolitalnego w Krakowie (sprawy karne dotyczące przestępstw seksualnych zostały zarezerwowane dla Kongregacji Nauki Wiary dopiero w 2001 roku), a ten skorzystał z przysługującego mu prawa łaski i powstrzymał się od wymierzenia kary.

Wojtyła – czytamy w „Rz” – wyjaśniał to Lorancowi tak: „Zaniechanie wymiaru kary przez trybunał kościelny ani nie przekreśla przestępstwa, ani nie zmazuje winy. Każde przestępstwo winno być ukarane. Jeżeli więc w wypadku Księdza do wymiaru kary nie doszło, to ze względu na specjalne okoliczności, przewidziane przez Ustawodawcę kościelnego w kan. 2223 par. 3 n.2. Okolicznością specjalną, która skłoniła sędziów Trybunału Metropolitalnego w Krakowie do zaniechania kary, był wyrok trybunału państwowego, a więc ukaranie Księdza przez władzę świecką”.

Dalej podkreślił, że uwzględniając zachowanie się Loranca „świadczące o chęci naprawienia zła oraz szczerą poprawę”, będzie stopniowo przywracał duchownego do pracy. Uchylił ciążącą na nim od marca 1970 r. karę suspensy i zezwolił na odprawianie mszy. Decyzję o powierzaniu kolejnych funkcji kapłańskich zostawił do decyzji proboszcza zakopiańskiej parafii, ale nie przywrócił Lorancowi „misji kanonicznej do katechizacji dzieci i młodzieży” oraz jurysdykcji do spowiadania. Tę miał otrzymać „w terminie późniejszym”.

Ks. Loranc trafia do klasztoru albertynów

Ksiądz Loranc zamieszkał w Zakopanem. Ale nie razem z innymi księżmi parafii Najświętszej Rodziny, lecz w klasztorze albertynów przy ul. Kościeliskiej (kanon 2298 ówczesnego KPK wprost stanowił, że dla poprawy duchownego lub w celu naprawy zgorszenia ordynariusz mógł umieścić go w „domu zakonnym lub poprawczym”). Siedząc w klasztorze Loranc przepisywał dla wydziału duszpasterskiego kurii teksty liturgiczne. We wrześniu 1973 r. ks. Władysław Curzydło, proboszcz zakopiańskiej parafii, napisał list do kard. Wojtyły, w którym prosił o to, by „zajęty wyłącznie przepisywaniem” ks. Loranc mógł spełniać „wszystkie obowiązki duszpasterskie z wyjątkiem katechizacji”.

Prośbę wysłuchano, ale ks. Loranc nie został wikariuszem parafii – w listopadzie 1973 r. otrzymał w niej jedynie status rezydenta. W lipcu 1974 r. bezpieka spreparowała anonimowy donos. Autor, podający się za wiernego zakopiańskiej parafii, pisał do kard. Wojtyły „z zażenowaniem”, że „autorytet Kościoła Świętego nie jest godnie reprezentowany przez księży naszej parafii”. I „krążą coraz głośniejsze wypowiedzi na temat postawy księdza Loranca, który niedwuznacznie zachowuje się wobec dziewczynek wychodzących z religii, bądź przebywających czasami na wikarówce”.

„Nie można wykluczyć – uważają dziennikarze „Rz” – że ksiądz faktycznie »niedwuznacznie« zachowywał się wobec dziewczynek. Bardziej prawdopodobnym jest jednak, że była to prowokacja bezpieki”. „Nie wiadomo – czytamy dalej – czy ten anonim dotarł na biurko kard. Wojtyły ani czy kuria sprawdziła sygnał. Wiadomo za to, że w kolejnym roku ks. Loranc został przeniesiony do parafii Chrzanów-Kościelec, gdzie został kapelanem miejscowego szpitala. Czy były na niego jakieś skargi – nie wiemy (…).

Odpowiedź mógłby przynieść przegląd jego teczki personalnej, która znajduje się w Archiwum Kurii Metropolitalnej w Krakowie, ale do roku 2042 jest ona niedostępna”. W Chrzanowie duchowny mieszkał na plebanii, a posługę w szpitalu pełnił do roku 1983. Od tamtego czasu w spisach duchowieństwa występuje już jako rezydent chrzanowskiej parafii. Zmarł 1 października 1992 r.

Tags:
jan paweł IIkapłaństwokościółprzestępstwo
Wesprzyj Aleteię!

Jeśli czytasz ten artykuł, to właśnie dlatego, że tysiące takich jak Ty wsparło nas swoją modlitwą i ofiarą. Hojność naszych czytelników umożliwia stałe prowadzenie tego ewangelizacyjnego dzieła. Poniżej znajdziesz kilka ważnych danych:

  • 20 milionów czytelników korzysta z portalu Aleteia każdego miesiąca na całym świecie.
  • Aleteia ukazuje się w siedmiu językach: angielskim, francuskim, włoskim, hiszpańskim, portugalskim, polskim i słoweńskim.
  • Każdego miesiąca nasi czytelnicy odwiedzają ponad 50 milionów stron Aletei.
  • Prawie 4 miliony użytkowników śledzą nasze serwisy w social mediach.
  • W każdym miesiącu publikujemy średnio 2 450 artykułów oraz około 40 wideo.
  • Cała ta praca jest wykonywana przez 60 osób pracujących w pełnym wymiarze czasu na kilku kontynentach, a około 400 osób to nasi współpracownicy (autorzy, dziennikarze, tłumacze, fotografowie).

Jak zapewne się domyślacie, za tymi cyframi stoi ogromny wysiłek wielu ludzi. Potrzebujemy Twojego wsparcia, byśmy mogli kontynuować tę służbę w dziele ewangelizacji wobec każdego, niezależnie od tego, gdzie mieszka, kim jest i w jaki sposób jest w stanie nas wspomóc.

Wesprzyj nas nawet drobną kwotą kilku złotych - zajmie to tylko chwilę. Dziękujemy!

Modlitwa dnia
Dziś świętujemy...





Tu możesz poprosić zakonników o modlitwę. Wyślij swoją intencję!


Top 10
Zobacz więcej
Newsletter
Aleteia codziennie w Twojej skrzynce e-mail