Aleteia logoAleteia logoAleteia
piątek 03/02/2023 |
Św. Błażeja
Aleteia logo
Styl życia
separateurCreated with Sketch.

Oto zapomniana starożytna cnota, która pomoże ci osiągnąć szczęście

poszukiwanie rady u osób starszych

Drazen Zigic | Shutterstock

Michał Krajski - 04.12.22

Wbrew pozorom pouczalność (łac. docilitas) nie polega na pouczaniu innych. Wręcz przeciwnie – to umiejętność słuchania i postępowania zgodnie z czyimiś radami.

Rzymski pisarz Makrobiusz z przełomu IV i V w. zwracał uwagę, że w życiu bardzo przydaje się cnota tzw. pouczalności (łac. docilitas). Wbrew pozorom nie chodzi jednak o to, by kogokolwiek pouczać. Wręcz przeciwnie – jest to umiejętność słuchania innych i postępowania za ich radami.

Cecha dobrego ucznia

Tomasz z Akwinu nazwał pouczalność „cechą uczniowską”, która jest konieczna do nabycia jakiejkolwiek „cnoty poznawczej”. Im jesteśmy starsi, tym mamy silniejszą tendencję do tego, by podążać za własnym sądem, a nie za opinią kogoś innego. Jest to naturalne, bo z biegiem lat nabywamy doświadczenia, które nam podpowiada właściwe rozwiązania.

Starożytni i średniowieczni pisarze zwracali jednak uwagę, że nasze możliwości poznawcze są ograniczone. W związku z tym potrzebujemy ludzi, których będziemy słuchać dlatego, że uważamy ich za mądrzejszych. Arystoteles nauczał: „Należy cenić nie tylko prawdy udowodnione, ale nawet przekonania ludzi starych, doświadczonych i roztropnych, ponieważ dzięki doświadczeniu jasno widzą zasady”.

Nasuwa się więc pytanie: czy obecnie, kiedy jesteśmy w stanie korzystać z niesprawdzonych informacji w internecie, jednocześnie nie padamy ofiarą myślenia, że: „co oni (starsi) mają nam wartościowego do powiedzenia?”?

Nauka czyni mistrza

Już Tomasz z Akwinu podkreślał, że tego trzeba się nauczyć. Co prawda uważał też, że podstawy pouczalności są wrodzone. Dzieci ufają swoim rodzicom, a ich słowa przyjmują za prawdę. Z biegiem czasu jednak albo wyzbywają się zupełnie zaufania do innych, albo są zbyt naiwni i przyjmują wszystko bez krytycyzmu.

Tymczasem Akwinata nauczał, że tylko drogą wysiłku jesteśmy w stanie rozpoznać mądrych ludzi, rozróżnić, co warto od nich przejąć, a co nie, a potem pójść właściwą drogą. Średniowieczny myśliciel sądził, że z jednej strony zagraża nam lenistwo, a z drugiej pycha. Oba te czynniki sprawiają, że nie szukamy wiedzy u mądrych osób, ale polegamy wyłącznie na sobie bądź na niewiarygodnych ludziach i źródłach.

A pouczalność kieruje naszą uwagę w stronę naszych przodków, mądrości poprzednich pokoleń – dziedzictwa, które przejęliśmy. Wiąże się z szacunkiem do nich, ale też do starości. Niestety, we współczesnym świecie to, co stare, archaiczne, wiekowe jest często uznawane za przebrzmiałe i nieważne. Wpływ ma na to kultura techniczna, w której faktycznie poprzednie generacje sprzętu są często niewarte uwagi. Wszystko podyktowane jest postępem. Taki proces nie zachodzi jednak u ludzi. Wręcz przeciwnie: to z wiekiem nabywamy pewnego dystansu do świata i oceniamy właściwiej pewne zjawiska.

Z czego składa się roztropność?

Dla Tomasza z Akwinu pouczalność jest składnikiem cnoty roztropności, a więc jednej z czterech cnót kardynalnych. To dzięki niej dobieramy właściwe środki do celu, jakim jest osiągnięcie szczęścia. Roztropność wskazuje, jakie wybory powinniśmy podejmować. Opiera się jednak na szeregu zdolności, do których należy właśnie m.in. umiejętność postępowania za radą innych.

Dawniej przed podjęciem ważnej decyzji np. o zmianie pracy, ślubie, przeprowadzce zasięgano rady wybranych ludzi, których uznawano za autorytety. Dzisiaj wydaje się to coraz rzadsze, co z kolei sprawia, że popełniamy błędy, których moglibyśmy uniknąć. Bardzo często nie potrafimy podjąć właściwej decyzji, gdy jesteśmy pod wpływem silnych emocji. Osoba z zewnątrz, która w dodatku ma życiowe doświadczenie i kieruje się rozsądkiem, potrafi w takim wypadku ocenić rzecz „na chłodno”.

Nie bójmy pytać się innych o radę, szukać życiowych przewodników i doradców. Pamiętajmy jednak, że to my sami ponosimy odpowiedzialność za nasze życie i ostatecznie to zawsze do nas należy podjęcie ostatecznej decyzji. Głos doradczy nigdy nie powinien zwalniać nas z wysiłku poszukiwania najlepszego rozwiązania. Może nam jednak pomóc, by ten trud mógł być chociaż owocny.

Tags:
rozwój
Wesprzyj Aleteię!

Jeśli czytasz ten artykuł, to właśnie dlatego, że tysiące takich jak Ty wsparło nas swoją modlitwą i ofiarą. Hojność naszych czytelników umożliwia stałe prowadzenie tego ewangelizacyjnego dzieła. Poniżej znajdziesz kilka ważnych danych:

  • 20 milionów czytelników korzysta z portalu Aleteia każdego miesiąca na całym świecie.
  • Aleteia ukazuje się w siedmiu językach: angielskim, francuskim, włoskim, hiszpańskim, portugalskim, polskim i słoweńskim.
  • Każdego miesiąca nasi czytelnicy odwiedzają ponad 50 milionów stron Aletei.
  • Prawie 4 miliony użytkowników śledzą nasze serwisy w social mediach.
  • W każdym miesiącu publikujemy średnio 2 450 artykułów oraz około 40 wideo.
  • Cała ta praca jest wykonywana przez 60 osób pracujących w pełnym wymiarze czasu na kilku kontynentach, a około 400 osób to nasi współpracownicy (autorzy, dziennikarze, tłumacze, fotografowie).

Jak zapewne się domyślacie, za tymi cyframi stoi ogromny wysiłek wielu ludzi. Potrzebujemy Twojego wsparcia, byśmy mogli kontynuować tę służbę w dziele ewangelizacji wobec każdego, niezależnie od tego, gdzie mieszka, kim jest i w jaki sposób jest w stanie nas wspomóc.

Wesprzyj nas nawet drobną kwotą kilku złotych - zajmie to tylko chwilę. Dziękujemy!

Modlitwa dnia
Dziś świętujemy...





Tu możesz poprosić zakonników o modlitwę. Wyślij swoją intencję!


Top 10
Zobacz więcej
Newsletter
Aleteia codziennie w Twojej skrzynce e-mail