1Jakim dyplomatą jest papież Franciszek?
Podczas wrześniowej wizyty w Kazachstanie papież Franciszek wezwał do budowania "nowego «ducha Helsinek», determinacji w umacnianiu multilateralizmu, budowania bardziej stabilnego i pokojowego świata z myślą o przyszłych pokoleniach".
Jak zauważa watykanista John Allen z serwisu Crux, watykańska dyplomacja pragnęłaby stworzenia modelu światowego porządku wzorowanego na tym nakreślonym w 1975 r. przez Porozumienia Helsińskie. Dokument ten był pierwszym porozumieniem dot. zasad postępowania w stosunkach międzynarodowych, podpisanym zarówno przez państwa zachodnie, jak i kraje bloku komunistycznego.
Zdaniem Allena nowy tego rodzaju układ dawałby szansę zakończenia trwającej na Ukrainie wojny. Temu zagadnieniu będzie zresztą poświęcona zaplanowana na jutro (13.12) konferencja pt. "Europa i wojna: od ducha Helsinek do perspektyw pokoju". W jej organizację prócz Stolicy Apostolskiej zaangażowała się m.in. ambasada Włoch przy Watykanie.
W opinii wspomnianego wyżej watykanisty, Porozumienia Helsińskie, choć wielokrotnie krytykowane, pomogły zapobiec eskalacji napięć pomiędzy stronami "zimnej wojny". Otworzyły one również drogę dla późniejszej Ostpolitik, reprezentowanej przez kard. Agostino Casaroliego.
Podobnie powściągliwą i otwartą na dialog z Rosją politykę próbuje prowadzić pół wieku później papież Franciszek. "Jest on gołębiem, a nie jastrzębiem" – stwierdza Allen. Jego zdaniem na styl pontyfikatu obecnego Ojca Świętego wpłynął nie tylko Sobór Watykański II, ale i Porozumienia Helsińskie właśnie.
2Kościół a wyzwania współczesności
Magazyn "The Atlantic" recenzuje najnowszą książkę historyka, prof. Johna T. McGreevy'ego pt. Katolicyzm: globalna historia od rewolucji francuskiej do papieża Franciszka.
W publikacji tej autor podważa tezę, jakoby przed Soborem Watykańskim II Kościół katolicki zamknięty był na dialog ze światem zewnętrznym. Zdaniem McGreevy'ego tego rodzaju otwarcie nastąpiło już po rewolucji francuskiej w roku 1789. Początkowo jednak komunikacja ta ze strony Kościoła sprowadzać się miała do "dogmatycznego sprzeciwiania się nowoczesności".
Wraz z Soborem Watykańskim II Kościół stał się zaś pielgrzymem "pełniącym pokorną służbę" wobec świata i jego problemów. Rezygnacja z koncepcji "wspólnego przeciwnika", w jakiej to roli Kościół obsadzał nowoczesność, wydobyła jednak na światło dzienne tłumione dotąd wewnętrzne spory i podziały.
Po soborze zadanie przedstawiania światu "oferty" Kościoła spadło, w opinii McGreevy'ego, przede wszystkim na następców św. Piotra. Zdaniem tego historyka trudno jednak dostrzec spójność w podejściu ostatnich papieży tak do kwestii moralnych, jak i zagadnień geopolitycznych. "Po raz kolejny trudno powiedzieć, za czym jest Kościół katolicki, ale wszyscy wiedzą, przeciwko czemu jest" – konkluduje autor najnowszej publikacji.
3Poza tym w przeglądzie prasy:
- Blog "Silere non possum" ujawnia domniemane nieprawidłowości w administrowaniu bazyliką św. Piotra. Zdaniem autorów ogromny problem stanowią tam m.in. nepotyzm oraz rozrzutność osób pozostających u steru ("Silere non possum", Włochy).
- Kard. Walter Kasper próbuje podsumować pontyfikat papieża Franciszka u progu 10. rocznicy jego wyboru na tron Piotrowy. Duchowny, postrzegany jako jeden z orędowników wyboru kard. Bergoglio w 2013 r., zastanawia się też, na ile następcy obecnego Ojca Świętego kontynuować będą przyjętą przez niego linię ("Il Messaggero", Włochy).
- Watykanista Andrea Gagliarducci analizuje styl sprawowania posługi przez papieża Franciszka. Jego zdaniem obecnego Ojca Świętego cechuje przede wszystkim zamiłowanie do osobistego kontaktu z ludźmi ("Monday Vatican", Włochy, jęz. angielski).
![Najdyskretniejsza dyplomacja świata. Jak działają nuncjusze apostolscy? [wywiad]](https://wp.pl.aleteia.org/wp-content/uploads/sites/9/2021/07/WEB3-Gods-Diplomats-Pope-Francis-Vatican-Diplomacy-and-Americas-Armageddon-COVER.jpg?resize=300,150&q=75)
