Aleteia logoAleteia logoAleteia
środa 01/02/2023 |
Św. Rajmunda z Fitero
Aleteia logo
Kultura
separateurCreated with Sketch.

Wiesz, że szampana wynalazł… benedyktyński mnich?! I nazywał się Dom Perignon!

Dom Pierre Perignon

Leemage via AFP

Jolanta Tokarczyk - 30.12.22

Kiedy spróbował trunku krzyknął do braci: „Chodźcie prędko, ja piję gwiazdy!”. Zaś Churchill miał wołać: „Walczymy nie tylko o Francję, ale i o szampana!”. Skąd zwyczaj noworocznego toastu?

Dlaczego w sylwestra pijemy szampana? Tradycja – powiedzą jedni. Wyjątkowy smak, bąbelki – zachwycą się inni. Tak naprawdę chyba nikomu nie udało się wyczerpująco zgłębić tematu. Poza tym, że szampan to trunek ekskluzywny, na nadzwyczajne okazje.

Ale zawsze tak było, zwłaszcza że już z ustaleniem daty noworocznego przełomu pojawiały się trudności. W niektórych krajach Europy początek roku wiązano z Bożym Narodzeniem. We Francji różne regiony ustalały własne daty. Nic więc dziwnego, że obyczaje domagały się pilnego uregulowania. Dokonał tego król Karol IX, edyktem z 1563 r. Ustanowił dzień 1 stycznia oficjalnym początkiem nowego roku.

Skoczne wejście w Nowy Rok

Nie od razu pomysł spodobał się Europie. Rosja pozostawała oporna aż do 1700 roku. Anglia jeszcze pięć dekad później. Oficjalna data 1 stycznia miała charakter administracyjny. Zwyczaj żegnania starego i witania nowego roku rozpowszechnił się dopiero na przełomie XIX i XX wieku. Sylwester był obchodzony w bogatych domach. Ale z czasem zaczęły go kultywować też uboższe warstwy społeczeństwa.

Póki co tradycja nie wiązała się jeszcze z szampanem. Ale już było blisko. W Hiszpanii o północy z każdym uderzeniem zegara zjadano jedno winogrono. W Danii zeskakiwano z krzesła, by „skacząco” wejść w nowy rok. Można to również powiązać ze strzelającymi korkami szampana. Bo huk był, jak można się domyślać, o zbliżonym natężeniu. Zwłaszcza gdy nieszczęśnik upadał niefortunnie pociągając za sobą krzesło. Póki co jednak o upadkach nie myślmy, wróćmy do szampana.

Kto wynalazł szampana?

Ponad cztery stulecia temu szampan za nadzwyczajny wynalazek uznał pewien mnich. Bo to właśnie – tak, tak! – benedyktyński mnich, Dom Perignon, wynalazł szampana… Stało się to w… Szampanii, francuskiej prowincji w północno-wschodniej części kraju.

Zakonnik, obserwując proces fermentacji wina musującego dowiódł, że trunek w zamkniętych butelkach wiosną powtórnie fermentował. Czasami butelki pękały z hukiem. Mnich skoncentrował się więc na wzmocnieniu i butelki, i korka. Wieloletnie starania zostały uwieńczone sukcesem. Jak głosi legenda, zafascynowany smakiem napoju Dom Pérignon, miał krzyknąć do współbraci: „Chodźcie prędko, ja piję gwiazdy!”.

Churchill walczy o szampana

Smak doceniono już przed wiekami. Bo przecież zgodnie z tradycją winogrona zrywa się ręcznie. D szlachetnego napoju nie dodaje dwutlenku węgla, jak do tańszych win musujących. Proces fermentacji przebiega dwuetapowo. Najpierw napój fermentuje w specjalnych beczkach. Po dwóch tygodniach przelewany jest do butelek z dodatkiem cukru i drożdży. To wtedy powstają słynne bąbelki. Wino przechowuje się pochylone korkiem do dołu. I od ponad 100 lat nie zezwala się używania oficjalnie zastrzeżonej nazwy „szampan” dla napojów pomniejszej klasy.

Kolejny etap popularności zawdzięcza szampan specom od marketingu. Zwłaszcza niejakiemu Eugene’ a Mercierowi. To on ustawił 20 tonową beczkę z bąbelkami na Wystawie Światowej w Paryżu. Churchill przed laty miał krzyknąć: „Walczymy nie tylko o Francję, ale i o szampana!”.

Kąpiel w bąbelkach

Z czasem wielbicieli napoju przybywało. Byli w tym gronie i Napoleon, i Churchill, i Goethe. Powstała plotka, że najpiękniejsze artystki kąpią się w szampanie. A do napełnienia wanny zużywają… 350 butelek.

I u nas, nad Wisłą, w okresie smutnego PRL-u w dobrym tonie nowobogackich było wyróżnić się z szarej społeczności. Na salony wkroczył więc szampan. Symbol luksusu i nieosiągalnych dóbr.

Korek z prędkością 50 km/h

Trudno dziś uwierzyć, że początkowo szampan pogardliwie określany był „wystrzeliwaczem korków”. Oczywiście z powodu pękających butelek. Było w tym sporo racji, skoro po latach wyliczono, że ze wstrząśniętej butelki korek wyleci z prędkością 50 km na godzinę. Ciśnienie dochodzi do 5-6 barów, czyli dwa razy więcej niż w oponie samochodu.

Być może z tego powodu, a także by zapobiec ewentualnym urazom, rozpowszechniła się francuska umiejętność sztuki Sabrage. To otwieranie szampana za pomocą… szabli. Nieraz jeszcze można zobaczyć ją na historycznych filmach.

A zatem – kieliszek szampana na zdrowie! Zgodnie z rekomendacją XVIII wiecznego francuskiego kanonika Godinota, który zapewniał:

Ze wszystkich win nie masz lepszego dla zdrowia niż wino z Szampanii, szare lub koloru oczu kuropatwy.

Do siego roku!

Tags:
BenedyktyniciekawostkiNowy Rok
Wesprzyj Aleteię!

Jeśli czytasz ten artykuł, to właśnie dlatego, że tysiące takich jak Ty wsparło nas swoją modlitwą i ofiarą. Hojność naszych czytelników umożliwia stałe prowadzenie tego ewangelizacyjnego dzieła. Poniżej znajdziesz kilka ważnych danych:

  • 20 milionów czytelników korzysta z portalu Aleteia każdego miesiąca na całym świecie.
  • Aleteia ukazuje się w siedmiu językach: angielskim, francuskim, włoskim, hiszpańskim, portugalskim, polskim i słoweńskim.
  • Każdego miesiąca nasi czytelnicy odwiedzają ponad 50 milionów stron Aletei.
  • Prawie 4 miliony użytkowników śledzą nasze serwisy w social mediach.
  • W każdym miesiącu publikujemy średnio 2 450 artykułów oraz około 40 wideo.
  • Cała ta praca jest wykonywana przez 60 osób pracujących w pełnym wymiarze czasu na kilku kontynentach, a około 400 osób to nasi współpracownicy (autorzy, dziennikarze, tłumacze, fotografowie).

Jak zapewne się domyślacie, za tymi cyframi stoi ogromny wysiłek wielu ludzi. Potrzebujemy Twojego wsparcia, byśmy mogli kontynuować tę służbę w dziele ewangelizacji wobec każdego, niezależnie od tego, gdzie mieszka, kim jest i w jaki sposób jest w stanie nas wspomóc.

Wesprzyj nas nawet drobną kwotą kilku złotych - zajmie to tylko chwilę. Dziękujemy!

Modlitwa dnia
Dziś świętujemy...





Tu możesz poprosić zakonników o modlitwę. Wyślij swoją intencję!


Top 10
Zobacz więcej
Newsletter
Aleteia codziennie w Twojej skrzynce e-mail