Wietnam przechodzi zwrot demograficzny. A co z Polską?

Przez dekady Wietnam stosował politykę ograniczającą liczbę dzieci do dwóch na rodzinę, co miało zapobiegać przeludnieniu i wspierać rozwój gospodarczy. Jednak obecnie kraj boryka się z kryzysem demograficznym: wskaźnik dzietności w 2024 roku spadł do rekordowo niskiego poziomu 1,91 dziecka na kobietę, co jest poniżej poziomu zastępowalności pokoleń.

Dodatkowo struktura demograficzna Wietnamu ulega szybkim zmianom – udział osób poniżej 15. roku życia zmniejszył się z 43% do 25% populacji, co oznacza szybkie starzenie się społeczeństwa. Według prognoz ONZ, jeśli obecne trendy się utrzymają, Wietnam stanie się „starym społeczeństwem” w ciągu 20 lat.

Zgromadzenie Narodowe Wietnamu zatwierdziło poprawkę znoszącą dotychczasowe ograniczenia dotyczące liczby dzieci. Od teraz każda para ma prawo samodzielnie decydować, ile dzieci chce mieć i kiedy. Jest to istotny zwrot od polityki przymusowej kontroli urodzeń, która obowiązywała od lat 60. XX wieku, a po zjednoczeniu kraju w 1975 roku objęła całe terytorium.

Zniesienie limitu ma na celu zachęcenie rodzin do posiadania większej liczby dzieci, co ma przeciwdziałać negatywnym skutkom demograficznym, takim jak kurcząca się siła robocza i rosnąca liczba osób starszych.

Zmiana polityki demograficznej Wietnamu odbywa się w kontekście głębokich przemian społecznych i kulturowych. Tradycyjnie wietnamska rodzina była wielopokoleniowa, z wyraźnym podziałem ról – kobiety zajmowały się domem i dziećmi, a mężczyźni pracą zarobkową. Jednak urbanizacja i modernizacja społeczeństwa wprowadzają zmiany w tych wzorcach, m.in. coraz więcej kobiet podejmuje pracę zawodową, a rodziny stają się mniejsze i bardziej zindywidualizowane.

Wietnamskie społeczeństwo stara się łączyć tradycyjne wartości rodzinne z nowoczesnością, adaptując się do nowych realiów, co jest wyzwaniem w kontekście zmieniającej się polityki demograficznej.

Wietnam zmaga się także z jednym z najwyższych na świecie wskaźników aborcji – aż 64 na 1000 ciąż kończy się aborcją, w tym wiele aborcji selektywnych ze względu na płeć. W 2024 roku na każde 100 dziewczynek przypadało aż 111 chłopców, co wskazuje na nierównowagę płci. Te zjawiska są pozostałością po wieloletniej polityce kontroli urodzeń i mają wpływ na strukturę społeczną kraju.

Zniesienie limitu dwójki dzieci to krok w stronę prorodzinnej polityki, która ma zatrzymać negatywne trendy demograficzne i zapewnić zrównoważony rozwój społeczny i gospodarczy. Wietnam, podobnie jak wiele innych krajów na świecie, stoi przed wyzwaniem starzejącego się społeczeństwa i malejącej liczby osób w wieku produkcyjnym, co może wpływać na tempo rozwoju i stabilność systemów społecznych.

Wprowadzone zmiany dają rodzinom większą swobodę w planowaniu potomstwa i mogą przyczynić się do odwrócenia niekorzystnych tendencji demograficznych, choć ich skuteczność będzie zależała także od dalszych działań wspierających rodziny i politykę prorodzinną.

Polska stoi obecnie w obliczu poważnego kryzysu demograficznego, który może mieć dalekosiężne skutki dla całego kraju. W 2025 roku współczynnik dzietności może spaść do rekordowo niskiego poziomu 1,03, co oznacza, że przeciętna kobieta urodzi mniej niż połowę dzieci niezbędnych do zastępowalności pokoleń (2,1). W efekcie liczba ludności Polski, która w pierwszym kwartale 2025 roku wyniosła około 37,4 miliona, systematycznie maleje – tylko w ciągu roku spadła o ponad 150 tysięcy osób4. Prognozy są alarmujące – do końca XXI wieku populacja Polski może skurczyć się nawet do 10 milionów mieszkańców, jeśli obecne trendy się utrzymają. Dodatkowo Polska jest najszybciej starzejącym się społeczeństwem w Unii Europejskiej, co potęguje problemy związane z rynkiem pracy i systemem emerytalnym.