Najwięcej rodzin bez dzieci mieszka w Niemczech (80%), Finlandii (79%) i Holandii (78%). Najniższe wartości notuje się na Cyprze (56%), w Irlandii (60%) i na Słowacji (61%).
Rodzina bez dzieci? Jak rozumieć te dane
Na pierwszy rzut oka te liczby mogą szokować. Warto jednak wyjaśnić, co kryje się za pojęciem „rodziny” w statystykach Eurostatu.
W odróżnieniu od „gospodarstwa domowego” – które może obejmować osoby samotne lub niespokrewnione – „rodzina” według unijnej metodologii to grupa osób powiązanych więzami małżeństwa, pokrewieństwa lub adopcji, mieszkających razem. Może to być para małżeńska lub partnerska, z dziećmi albo bez, a także samotny rodzic z dziećmi.
Co istotne, jeżeli dzieci są już dorosłe i wyprowadziły się z domu, para lub samotny rodzic nadal klasyfikowani są jako „rodzina bez dzieci”. Oznacza to, że dane nie odzwierciedlają tego, czy dana rodzina nigdy nie miała dzieci, czy też dzieci już dorosły.
Ile dzieci mają europejskie rodziny?
Spośród rodzin wychowujących dzieci, prawie połowa (49,8%) ma tylko jedno dziecko. 37,6% rodzin wychowuje dwoje dzieci, a jedynie 12,6% – troje lub więcej. Rodziny z jednym dzieckiem dominują w niemal wszystkich państwach Unii Europejskiej, z wyjątkiem Holandii, gdzie przeważają rodziny z dwojgiem dzieci.
Największy odsetek rodzin wielodzietnych – z trójką dzieci – notuje się w Irlandii (20,6%), Szwecji (18,1%) i Finlandii (17,4%).
Z kolei 12,7% rodzin w UE to samotne rodziny wychowujące dzieci. Najwięcej samotnych rodziców żyje w krajach bałtyckich: Estonii (36,7%), Litwie (29,5%) i Łotwie (24,9%), a także w Danii (23,2%). Najrzadziej ten model rodziny występuje na Słowacji, w Grecji i Słowenii – poniżej 5%.
Dlaczego tak się dzieje? Społeczny wymiar danych
Rosnący odsetek rodzin bez dzieci to złożone zjawisko, którego nie da się w pełni wytłumaczyć jedną przyczyną. W grę wchodzą m.in. zmiany stylu życia, opóźnianie decyzji o zakładaniu rodziny, niepewność ekonomiczna, indywidualizm czy świadoma rezygnacja z rodzicielstwa.
Warto przy tym pamiętać, że statystyki nie uwzględniają motywacji ani historii poszczególnych rodzin. Nie wiemy, czy są to pary, które zrezygnowały z dzieci, czy może te, które je już wychowały i obecnie żyją jako tzw. puste gniazdo.
Dane Eurostatu są jednak istotnym sygnałem alarmowym. Europa się starzeje, a wyzwania demograficzne – jak pokazują liczby – dotyczą nas wszystkich. Dla wierzących chrześcijan to także pytanie o miejsce rodziny, otwartość na życie i odpowiedzialność za przyszłość.
