W Rzymie zyskała popularność inicjatywa Pontificium Institutum Musicae Sacrae, w ramach której opublikowano na YouTube serię filmów edukacyjnych z chorałem gregoriańskim – z udziałem papieża Leona XIV. Miliony odsłon świadczą o jednym: ludzie pragną autentycznego piękna liturgii. A papieski śpiew jest tego wyrazem. Pisaliśmy o tym jakiś czas temu.
Ale czy naprawdę powinniśmy się temu dziwić?
Zadziwieni tym, co normalne
Trudno oprzeć się refleksji: dlaczego śpiew papieża budzi tak duże zaskoczenie? Przecież śpiew w liturgii to nie dodatek – to naturalna forma modlitwy Kościoła. Śpiewana liturgia to nie estetyczna ekstrawagancja, lecz norma, do której wzywa Kościół od wieków, czego przypomnieniem były dokumenty Soboru Watykańskiego II.
Tymczasem obecny stan celebracji liturgicznych w wielu miejscach sprawił, że to, co powinno być codziennością – jak śpiew kapłana – uchodzi za coś niezwykłego. Dziś papież śpiewający prefację czy błogosławieństwo zaskakuje nie dlatego, że to wyjątkowe, ale dlatego, że stało się... rzadkością.
Papież daje przykład
Poprzednik Leona XIV, papież Franciszek, z racji osobistych predyspozycji nie śpiewał podczas liturgii. To oczywiście zrozumiałe – każdy człowiek ma swoje ograniczenia. Problem pojawia się wtedy, gdy gest papieża – wynikający z jego indywidualnych uwarunkowań – zostaje uznany za wzór do naśladowania. Gdy milczenie staje się nową normą, zapominamy o tym, czym liturgia naprawdę jest.
Śpiew papieża Leona XIV nie jest manifestem ani pokazem – to powrót do tego, co było naturalne choćby za pontyfikatu św. Jana Pawła II, który śpiewał z głębokim przejęciem, nawet w chorobie. Podczas jednej z kanonizacji – wspomina franciszkanin o. Emidio Papinutti – papież Polak wykonał prefację na wyjątkowo wysokiej tonacji, z radości i wzruszenia. Podobnie Benedykt XVI, zawsze dbał o to, by nie pomijać śpiewanych elementów liturgii, nadając im pełną godność.
Piękno liturgii – klucz do odnowy
Zdumienie, jakie wywołuje śpiewający papież, obnaża istotny problem: zatraciliśmy pierwotne rozumienie reformy liturgicznej. Jeśli chcemy naprawdę odnowić życie liturgiczne, musimy – jak mówił św. Pius X – pomóc wiernym wznieść się ku pięknu, nie obniżać poziomu, lecz uczyć, jak uczestniczyć.
W śpiewie Leona XIV nie chodzi o technikę, ale o świadectwo. Liturgia jest aktem uwielbienia Boga – nie tylko słowem, ale i śpiewem. I nie ma znaczenia, czy celebruje papież, proboszcz, czy zakonnik w małym klasztorze – każdy z nich, podejmując śpiew liturgiczny, przypomina, czym jest Kościół modlący się: wspólnotą, która przez piękno liturgii wyraża swoją wiarę.
Dlatego nie dziwmy się, że papież śpiewa. Zdziwmy się raczej, że nie śpiewa każdy z nas – i zacznijmy to zmieniać.
