Leon VI – papież-marionetka w rękach władczyni Rzymu [seria papieska]

Krótki pontyfikat Leona VI (928–929) przypada na okres rosnącej dominacji arystokracji rzymskiej, której przewodziła wpływowa Marozja z rodu hrabiów Tusculum. O tym papieżu wiadomo niewiele, lecz jego postać niemal całkowicie ginie w cieniu politycznych ambicji epoki.

X wiek to dla papiestwa czas wyjątkowej niestabilności. Kardynał Cesare Baronio określił go później mianem saeculum obscurum – „wieku ciemnego”. W 891 roku książę Gwidon ze Spoleto wykorzystał osłabienie karolińskiego imperium, by przejąć kontrolę nad papiestwem i koronować się na cesarza. Papież Formozus i jego następcy próbowali opierać się arystokratycznej dominacji, ale ich opór spotykał się z brutalną odpowiedzią. Wśród ofiar tych starć znalazł się m.in. papież Leon V, zamordowany w 903 roku.

W 904 roku na papieski tron zostaje wyniesiony Sergiusz III – dzięki poparciu Teofilakta, hrabiego Tusculum i sojusznika książąt Spoleto. Ten arystokrata z Lacjum jeszcze w 909 roku umacnia swoje wpływy, wydając swoją córkę Marozję za mąż za księcia Albrechta I. W ten sposób rozpoczyna się okres dominacji rodu Tusculum nad papiestwem – znany później jako „pornokracja”, ze względu na relacje papieży z niektórymi kobietami z rodziny Tusculum.

Marozja, opisywana przez biskupa Liutpranda z Cremony jako „prowokowana przez płomienie okrutnej Wenus”, miała według niektórych źródeł mieć dziecko z papieżem Sergiuszem III. Dziecko to – Jan – byłby zatem nieślubnym synem papieża. Informację tę podaje Liber Pontificalis, choć niektórzy historycy uważają, że Jan był w rzeczywistości legalnym synem Albrechta I.

Niezależnie od tego, Marozja jawi się jako wytrawna strateg i polityk. Dzięki trzem małżeństwom i umiejętnym sojuszom umacniała swoją pozycję w Rzymie.

Na początku lat 920. interesy Marozji i urzędującego wówczas papieża Jana X zaczęły się rozchodzić. W 928 roku Marozja doprowadziła do jego usunięcia – według jednych źródeł zmusiła go do wygnania, według innych zleciła jego zamordowanie w więzieniu.

Na jego miejsce osadziła na tronie Piotrowym Leona, starszego wiekiem duchownego z wpływowej rodziny, który przyjął imię Leon VI. Wybór ten można tłumaczyć chęcią przygotowania gruntu pod wybór jej własnego syna – Jana, który był wtedy jeszcze zbyt młody (miał zaledwie 16–18 lat), by zostać papieżem.

Leon VI zmarł już w styczniu 929 roku, po zaledwie siedmiu miesiącach urzędowania. Marozja musiała zatem wskazać kolejnego „papieża dworskiego”, którym został wywodzący się z jej otoczenia papież Stefan VII. Jego pontyfikat trwał dwa lata i zakończył się wyborem syna Marozji, który został papieżem Janem XI w 931 roku.

O pontyfikacie Leona VI zachowało się bardzo niewiele informacji. Prawdopodobnie brał udział w obronie Rzymu przed wojskami węgierskimi – siłami, które zostały wezwane jeszcze przez Jana X przed jego obaleniem. Jedynym zachowanym dokumentem sygnowanym pieczęcią Leona VI jest list do biskupów Dalmacji (dzisiejsza Chorwacja), dotyczący sporu o pierwszeństwo hierarchiczne.

Leon VI był papieżem przejściowym, podobnie jak jego następca Stefan VII. Obaj pozostali w cieniu rosnącej potęgi Marozji, która w 932 roku została koronowana na królową Włoch.

Niemiecki historyk XIX wieku, Ferdinand Gregorovius, ze zdumieniem pisał: „Istnienie tych dwóch papieży zaginęło w tak głębokim milczeniu, że nawet ich współczesny, Liutprand, zupełnie ich pominął, jakby Jan X został natychmiast zastąpiony przez Jana XI”.