Ważna europejska instytucja kwestionuje wolność religijną? „Oddawanie czci Bogu nie jest przywilejem”

Wyrok, ogłoszony w miniony czwartek, dotyczył sprawy dr. Jána Figela – słowackiego polityka, byłego komisarza UE i specjalnego wysłannika ds. wolności religii lub przekonań. Figel zakwestionował wprowadzone na Słowacji w 2021 roku przepisy pandemiczne, które całkowicie zakazywały sprawowania nabożeństw religijnych.

W jego opinii rząd naruszył podstawowe prawa człowieka, w tym wolność religijną zagwarantowaną przez art. 9 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka. Sprawa była wspierana przez ADF International oraz słowackiego prawnika Martina Timcsáka.

Trybunał jednak nie zajął się meritum sprawy. Skargę Figela odrzucono ze względów formalnych – sędziowie uznali, że nie wykazał on, iż był „ofiarą” ograniczeń (art. 34 Konwencji). To stanowisko budzi kontrowersje, ponieważ Figel jest praktykującym katolikiem, a zakazy uczestniczenia w liturgii dotyczyły go bezpośrednio.

Decyzja ETPC jest ostateczna i nie podlega dalszemu odwołaniu.

„Jestem głęboko zasmucony decyzją Trybunału, aby nie zajmować się kwestią, czy te zakazy naruszają prawa człowieka” – powiedział Figel w oświadczeniu ADF International. „Unia Europejska nie może promować wolności poza swoimi granicami, jeśli zaniedbuje ją u siebie. Kult nie może stać się prawem, które można po prostu zawiesić”.

Podobne stanowisko wyraziła dr Adina Portaru, starszy radca prawny ADF International:
„Oddawanie czci Bogu nie jest przywilejem – jest prawem chronionym. To orzeczenie jest rozczarowujące dla całej Europy”.

Orzeczenie ETPC nie rozstrzyga zasadniczej kwestii: czy rządy mogą w sytuacjach nadzwyczajnych – takich jak pandemia – zawieszać sprawowanie wspólnotowych nabożeństw. Dla wielu obrońców praw człowieka pozostaje to sprawą otwartą i kluczową.

Nie chodzi bowiem o negowanie konieczności działań ochronnych wobec zdrowia publicznego, ale o zachowanie proporcji i uznanie, że zdrowie fizyczne nie może być absolutnie nadrzędne wobec innych wartości, takich jak życie duchowe i prawo do praktykowania wiary.

Choć decyzja Trybunału formalnie kończy sprawę, środowiska broniące wolności religijnej podkreślają, że nie może być ona traktowana jako ostateczne rozstrzygnięcie.

„Ta decyzja nie jest końcem – wzmacnia naszą determinację, aby ludzie na całym świecie mogli swobodnie żyć swoją wiarą” – podsumowała dr Portaru.