Symbolika liczb
Tradycja chrześcijańska przypisuje liczbom pewną symbolikę (nie mylić z numerologicznym ezoteryzmem), która jest interesująca tylko wtedy, gdy służy pogłębieniu naszej wiary. Trzy to liczba boska i trynitarna, cztery to liczba człowieka, siedem to znak spełnienia, dwanaście przywołuje lud Boży, czterdzieści to symbol pustyni i Exodusu. Ale co z liczbą siedemdziesiąt, czyli wiekiem, który papież Leon XIV osiągnął 14 września?
Siedemdziesiąt uzyskuje się mnożąc siedem i dziesięć, czyli pełnię i mnemoniczną wartość palców ręki, używaną w Biblii do oznaczania przykazań lub plag egipskich. Stąd dla dziesięciu oznacza to wielką ilość, a dla liczby siedemdziesiąt – spełnienie, a nawet nieskończoność, jak sugeruje odpowiedź Jezusa udzielona Piotrowi w kwestii przebaczenia: „Nie mówię ci: aż siedem razy, lecz aż siedemdziesiąt siedem razy” (Mt 18,22).
Odkupieńczy szabat
Siedem to liczba dni tygodnia i przypomina ona o szabacie, odpoczynku Boga, który stał się także odpoczynkiem człowieka, oczekującego zbawienia od Stwórcy. Siedemdziesiąt to zatem czas przedłużonego szabatu, który pozwala na powrót do Przymierza. W Księdze Kronik ten czas jest postrzegany jako przebłaganie za popełnione grzechy:
Dokąd kraj nie wywiąże się ze swych szabatów, będzie leżał odłogiem przez cały czas swego zniszczenia, to jest przez siedemdziesiąt lat (2 Krn 36,21).
Siedemdziesiąt lat jest w ten sposób używane w literaturze prorockiej. Izajasz mówi o „czasie życia króla” (Iz 23,15) – na szczęście Papież nim nie jest – po upływie którego następuje nawiedzenie przez Pana (por. Iz 23,17). Jeremiasz posługuje się tą liczbą, aby zapowiedzieć czas trwania wygnania babilońskiego (które w rzeczywistości trwało nieco krócej niż pięćdziesiąt lat):
Cały ten kraj zostanie spustoszony i opuszczony, a narody będą służyć królowi babilońskiemu przez siedemdziesiąt lat (Jr 25,11)
Ponownie symbolika daje do zrozumienia, że lud hebrajski musi odpokutować swoje lekceważenie szabatu, ową niezdolność do pozostawienia miejsca dla działania Boga.
Czas oczekiwania
Jednakże prorok wkłada również w usta Boga to słowo pocieszenia:
Gdy dla Babilonu upłynie siedemdziesiąt lat, nawiedzę was i wypełnię na was swoją pomyślną zapowiedź, by was znów przyprowadzić na to miejsce (Jr 29,10).
Daniel podejmuje tę zapowiedź w wizji (por. Dn 9,2). Prorocka podróż kończy się na Zachariaszu, który wkłada tę prośbę w usta anioła Pańskiego:
Panie Zastępów, czy długo jeszcze nie przebaczysz Jerozolimie i miastom Judy, na które gniewasz się już lat siedemdziesiąt? (Za 1,12)
Czy wiek siedemdziesięciu lat może być wiekiem pilnego oczekiwania na nawiedzenie przez Pana? Psalm 90, wypowiadany w Jutrzni, zdaje się to sugerować: „Miarą naszych lat jest lat siedemdziesiąt lub, gdy jesteśmy mocni, osiemdziesiąt; a większość z nich to trud i marność: bo szybko mijają, my zaś odlatujemy.” (Ps 90,10). Lecz zmęczenie starością zwraca psalmistę ku Bogu, a jego modlitwa jest równie piękna, co głęboka:
Naucz nas liczyć dni nasze, abyśmy osiągnęli mądrość serca. Powróć, o Panie, dokądże jeszcze...? I bądź litościwy dla sług Twoich! Nasyć nas z rana swoją łaskawością, abyśmy przez wszystkie dni nasze mogli się radować i cieszyć.A dobroć Pana Boga naszego niech będzie nad nami! I wspieraj pracę rąk naszych, wspieraj dzieło rąk naszych! (Ps 90,12-14,17).
Oryginał ukazał się w języku francuskim. Tłumaczenie: Aleteia.
