Rosyjska inwazja zniszczyła ukraińską przyrodę. Nie ma co zbierać

Poniższe opracowania publikujemy z okazji Międzynarodowego Dnia Zapobiegania Wyzyskowi Środowiska Naturalnego podczas Wojen i Konfliktów Zbrojnych

Działania wojenne doprowadziły do dewastacji ekosystemów i zasobów naturalnych, w tym unikalnych stepowych i wodno-błotnych siedlisk ginących gatunków roślin i zwierząt, szczególnie na południu i wschodzie Ukrainy. Konflikt objął około 20% obszarów chronionych, co przekłada się na blisko milion hektarów terenów przyrodniczych dotkniętych zniszczeniami. Szkody obejmują wysadzenia instalacji przemysłowych będących źródłami toksycznych zanieczyszczeń, m.in. elektrowni, zakładów metalurgicznych, rafinerii i magazynów paliw, co skutkuje skażeniem gleby i wód gruntowych metalami ciężkimi i substancjami toksycznymi.

Wojna przyczyniła się do znacznego wzrostu emisji dwutlenku węgla i innych gazów cieplarnianych. Szacunki ukraińskich władz i organizacji międzynarodowych wskazują na emisję ponad 175 milionów ton CO2, z czego część pochodzi ze spalania lasów i pól, a także spalanego paliwa w sprzęcie wojskowym. Pożary, także te spowodowane ostrzałem i celowymi podpaleń, objęły ponad 3 miliony hektarów lasów, które stanowią naturalną barierę dla emisji dwutlenku węgla do atmosfery.

Wojna na Ukrainie przyniosła również nowoczesne technologie wojskowe, takie jak drony światłowodowe, które znacząco zmieniają pole walki. Są to drony sterowane kablami światłowodowymi, co pozwala na stabilne połączenie bez zagłuszania i zasięg od 10 do 50 km. Pozwalają one na precyzyjne ataki z daleka, minimalizując bezpośrednie starcia piechoty, co jednak niesie ze sobą poważne zagrożenia ekologiczne.

Po zakończeniu misji lub po zestrzeleniu drony te pozostawiają na polach i w lasach setki tysięcy kilometrów kabli światłowodowych. Te włókna optyczne oraz baterie litowo-jonowe i polimerowe są toksycznymi odpadami rozkładającymi się przez setki lat, uwalniając do gleby i wód gruntowych metale ciężkie takie jak ołów, rtęć czy arsen. Dodatkowo resztki kabli tworzą pajęczyny stanowiące śmiertelne pułapki dla ptaków i ssaków, ryzykując ich zaplątanie i śmierć. Spalanie tych odpadów uwalnia tlenki azotu oraz drobiny mikroplastiku, które długotrwale zanieczyszczają powietrze i ekosystemy.

Naprawa szkód środowiskowych będzie procesem trwającym dziesięciolecia. Już teraz prowadzone są prace związane z usuwaniem min, eliminacją zagrożeń chemicznych i biologicznych oraz rekultywacją terenów zniszczonych. Jednocześnie wojna wstrzymała lub znacznie utrudniła wszelkie działania proekologiczne i poprawę stanu środowiska, szczególnie w obszarach dawnego przemysłu ciężkiego. Straty w przyrodzie wyceniają się na dziesiątki miliardów dolarów – np. jedna z ostatnich wycen wskazuje na 71 mld USD strat środowiskowych.

Zanieczyszczenia skażonej gleby, wód i powietrza oraz utrata siedlisk naturalnych bezpośrednio zagrażają zdrowiu ludzi i zwierząt. Skażenie chemiczne i metaliczne powoduje długotrwałe konsekwencje zdrowotne oraz zaburzenia w funkcjonowaniu ekosystemów. Ponadto działania militarne, takie jak minowanie terenów czy zniszczenia infrastruktury użyteczności publicznej, stwarzają trwałe zagrożenia dla życia i odbudowy społeczności lokalnych.

Wojna na Ukrainie pozostawiła po sobie nie tylko tragedię ludzką, ale też głębokie i długotrwałe szkody w środowisku naturalnym, które będą miały wpływ na globalne wyzwania klimatyczne i ekologiczne w nadchodzących dekadach. Odbudowa i ochrona przyrody wymagać będzie skoordynowanych działań na poziomie krajowym i międzynarodowym oraz znacznych inwestycji.

Prosimy Was byście nie zapominali w swoich modlitwach o tych, którzy cierpią z powody wojny, pamiętajcie by nieustannie szturmować Niebo w sprawie pokoju na świecie.