Polska odzyskała zagrabiony obraz. Nikt się nie spodziewał

Przed wojną dzieło należało do Śląskiego Stowarzyszenia Artystów i było przechowywane w Śląskim Muzeum Sztuk Pięknych we Wrocławiu. W okresie międzywojennym obraz bywał wypożyczany do elitarnej szkoły dla dziewcząt we Wrocławiu, a potem zaginął podczas wojennego chaosu.

Polska odzyskała obraz „Lato” autorstwa duńskiej malarki Berthy Wegmann, jednego z dzieł zaginionych podczas i po II wojnie światowej. Obraz pochodzi z 1906 roku i powstał prawdopodobnie podczas pobytu artystki na Dolnym Śląsku, który wówczas należał do Niemiec. Przed wojną dzieło należało do Śląskiego Stowarzyszenia Artystów i było przechowywane w Śląskim Muzeum Sztuk Pięknych we Wrocławiu. W okresie międzywojennym obraz bywał wypożyczany do elitarnej szkoły dla dziewcząt we Wrocławiu, a potem zaginął podczas wojennego chaosu.

Po wojnie Dolny Śląsk znalazł się w granicach Polski, a obraz „Lato” został uznany za stratę wojenną Polski na podstawie międzynarodowych porozumień, które dają Polsce prawo do odzyskiwania dóbr kultury z tego regionu. Przez dziesięciolecia miejsce pobytu obrazu pozostawało nieznane, pojawiał się jedynie sporadycznie i anonimowo na rynkach sztuki w kilku krajach, co uniemożliwiało jego jednoznaczne zidentyfikowanie.

Dopiero w 2024 roku udało się rozpoznać dzieło za pomocą bazy strat wojennych Ministerstwa Kultury oraz międzynarodowej rejestracji skradzionych dzieł sztuki Art Loss Register. Obraz pojawił się na aukcji w Kopenhadze pod innym tytułem („Młoda kobieta karmiąca bliźnięta w zbożu”). Po dostarczeniu dokumentacji domagającej się zwrotu, duński dom aukcyjny wycofał obraz ze sprzedaży, a dotychczasowi właściciele - rodzeństwo, które odziedziczyło dzieło - zgodzili się na jego zwrot do Polski.

Obraz „Lato” trafił już do Muzeum Narodowego we Wrocławiu, gdzie ponownie można go oglądać po blisko 80 latach nieobecności. Minister kultury podkreśliła symboliczne znaczenie tego wydarzenia jako gestu przywracania pamięci o losach Dolnego Śląska i jego dziedzictwa artystycznego. Od 2008 roku Polska odzyskała 805 dzieł sztuki utraconych w czasie wojny, a obecnie Ministerstwo Kultury prowadzi około 200 postępowań restytucyjnych na całym świecie.

Mimo tych sukcesów nadal setki tysięcy dzieł sztuki, rękopisów i artefaktów naukowych zaginęły lub pozostają w nieznanych kolekcjach. Proces odzyskiwania jest długotrwały i wymaga współpracy międzynarodowej, ale zdarzają się liczne powroty do kraju, co świadczy o skuteczności działań restytucyjnych prowadzonych przez polskie instytucje i ministerstwo.

Wrocławskie Muzeum Narodowe jest obecnie miejscem przechowywania i ekspozycji dzieła, które symbolicznie powraca do miasta powiązanego z jego historią oraz Dolnego Śląska, który stanowi ważny element polskiego dziedzictwa kulturowego.

Obraz, o którym piszemy można obejrzeć na stronie Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego.