Roraty coraz bliżej. Warto pomyśleć o pomocy w ich praktykowaniu

Już w XIV wieku msze roratnie były znane w całym kraju, a okres szczytu ich popularności przypadł na XVI wiek, kiedy to za panowania Zygmunta Starego powstało Bractwo Rorantystów przy Kaplicy Zygmuntowskiej na Wawelu.

Tradycja ta głęboko wpisuje się w duchowe przygotowanie do Boże Narodzenie, symbolizując oczekiwanie na przyjście Chrystusa – Światła świata. Podczas rorat na ołtarzu tradycyjnie zapalano siedem woskowych świec symbolizujących króla oraz sześć stanów społecznych, które składały ofiarę i wypowiadały gotowość na sąd Boży. Obecnie pali się dużą świecę – roratkę, symbol Matki Bożej, niosącej Pana Jezusa.

Roraty charakteryzują się bogatą muzyką liturgiczną i pieśniami, które w Polsce mają szczególnie żywą tradycję. Już w XVI wieku powstały takie pieśni jak „Hejnał wszyscy zaśpiewajmy”, „Boże wieczny, Boże żywy”, „Zdrowaś bądź Maryja”, które wciąż rozbrzmiewają podczas adwentowych Mszy św.

Nazwa roraty pochodzi od pierwszych słów introitu Rorate cæli desuper związanego z formularzem mszalnym suchych dni kwartalnych, przypadających w Adwencie oraz ze świętem Zwiastowania Pańskiego, obchodzonym 18 grudnia. W Polsce formularz ten występuje już w zachowanych źródłach z XI w., jednak wówczas nie wiązał się on jeszcze z odprawianiem codziennej mszy wotywnej o Najświętszej Maryi Pannie przez cały okres Adwentu.

W tej bogatej tradycji wpisuje się książka „Rorate Caeli. Śpiewnik na okres adwentu z płytami CD”, opracowana przez Jana Gołaskiego. Śpiewnik powstał na kanwie doświadczeń dominikańskich mszy roratnich w Poznaniu, zapoczątkowanych przez przyjaciela Jana Pawła II, o. Jana Górę OP w 1977 roku. Zawiera 59 utworów z nutami, w tym 26 wielogłosowych. Zawiera zarówno tradycyjne pieśni, jak i chorałowe części stałe, opracowania psalmów responsoryjnych oraz wielkie antyfony adwentowe.

Do śpiewnika dołączone są dwie płyty CD z nagraniami 34 utworów wykonanych podczas mszy roratnich w latach 2012-2015. Materiał muzyczny prezentuje pełne spektrum śpiewów liturgicznych oraz Godzinki o Najświętszej Maryi Pannie, które w poznańskim kościele dominikanów poprzedzają każde roraty.

Dzięki temu śpiewnikowi i dołączonym nagraniom możliwe jest ożywienie i przekazanie żywej tradycji śpiewów adwentowych, łączącej dawną muzykę kościelną z współczesnym przeżywaniem oczekiwania na przyjście Chrystusa. Autor został za ten wkład uhonorowany w 2018 roku medalem Optime Merito.

Śpiewnik „Rorate Caeli” stanowi nieocenioną pomoc dla każdego kto chce głębiej zrozumieć tradycję roratnią w całej jej pełni. Oczywiście powinien on stać się czymś w rodzaju podręcznika szczególnie dla duszpasterzy czy chórów, których zadaniem jest pogłębiać liturgię czasu Adwentu poprzez śpiew i muzykę. Książka jest też hołdem dla polskiej historii rorat i jej pięknej tradycji muzycznej, która uległa pewnej banalizacji.

W latach 60-tych i 70-tych XX wieku (a być może już wcześniej) roraty stały się mszą adresowaną głównie do dzieci, dla których zachętą miały być towarzyszące jej konkursy, zbieranie obrazków czy losowanie figurek Matki Boskiej. Ta otoczka sprawiła, że roraty zaczęto postrzegać jako formę, z której się ‘wyrasta’. Ponadto dla większej wygody przenoszono mszę roratnią na godziny popołudniowe i wieczorne, gubiąc naturalną symbolikę związaną z porą dnia. Śpiewnik Jana Gołaskiego przywraca nam źródłowe doświadczenie tej liturgii.