[NA ŻYWO] W Izniku Leon XIV wzywa do „przezwyciężenia skandalu podziałów”

W historycznym momencie Leon XIV wygłosił przemówienie na temat znaczenia jedności Kościołów. „W tym dramatycznym pod wieloma względami okresie, kiedy ludzie są narażeni na niezliczone zagrożenia dla swojej godności, 1700. rocznica Soboru Nicejskiego I jest cenną okazją, by zadać sobie pytanie, kim jest Jezus Chrystus w życiu dzisiejszych kobiet i mężczyzn, kim jest dla każdego z nas” – rozpoczął Papież.

Modlitwę Pańską, modlitwę, której Chrystus nauczył swoich apostołów, wszyscy obecni odmawiają jednocześnie, w swoim własnym języku.

Wraz z około dwudziestoma przywódcami chrześcijańskimi Leon XIV wygłosił Credo Nicejskie, pierwsze wyznanie wiary w chrześcijaństwie. Ten moment o doniosłym znaczeniu był szczególnie poruszający, przypominając o jedności chrześcijan prawosławnych i katolickich.

„Drodzy bracia i siostry, w tym dramatycznym pod wieloma względami okresie 1700. rocznica Soboru Nicejskiego jest stosowną okazją, by zadać sobie pytanie, kim jest Jezus Chrystus dla każdego z nas. To nicejskie wyznanie wiary ma fundamentalne znaczenie w drodze Kościołów do pełnej komunii” – oświadczył Leon XIV, idąc za patriarchą Bartłomiejem I. Papież wezwał do „przezwyciężenia skandalu wciąż istniejących podziałów” i do ponownego odkrycia drogi pojednania, tego „pragnienia pełnej komunii, któremu towarzyszy dążenie do braterstwa między wszystkimi”.

Bartłomiej I patriarcha Konstantynopola przemawiał jako pierwszy podczas uroczystości upamiętniającej Sobór Nicejski.

Papież Leon XIV przybył helikopterem do Iznik, miejsca Soboru Nicejskiego, który odbył się w 325 roku, na ekumeniczne upamiętnienie tego zgromadzenia, które ustanowiło zasady chrześcijańskiego wyznania wiary. To spotkanie modlitewne jest głównym celem jego wizyty w Turcji.

Papież Leon XIV odwiedził dom spokojnej starości, gdzie spotkał się z pensjonariuszami i zakonnicą Małych Sióstr Ubogich, które prowadzą placówkę. „Straciliśmy szacunek dla osób starszych” – ubolewał papież.

W kaplicy ośrodka, w obecności około stu starszych mieszkańców, personelu i dobroczyńców, Papież uczestniczył w modlitwie prowadzonej przez chór francuskojęzycznych wiernych z Afryki. W krótkim przemówieniu wyraził również wdzięczność Małym Siostrom Ubogich, mówiąc, że ich działanie kryje „sekret chrześcijańskiej miłości: zanim będziemy dla innych, bądźmy z innymi, w dzieleniu się opartym na braterstwie”. 

Siła Kościoła „nie tkwi w jego zasobach ani strukturach” – stwierdził papież Leon XIV 28 listopada 2025 roku podczas drugiego przemówienia wygłoszonego podczas swojej podróży do Turcji, do biskupów, kapłanów, diakonów, osób konsekrowanych i duszpasterzy Kościoła lokalnego, zgromadzonych w katedrze Ducha Świętego, siedzibie Wikariatu Apostolskiego w Stambule. Podczas tego spotkania modlitewnego, które odbyło się w niezwykle serdecznej atmosferze, papież podkreślił wyzwania stojące przed tą mniejszościową wspólnotą, wzywając misjonarzy do podjęcia głębokiej „inkulturacji” w społeczeństwie tureckim.

Śledząc historyczne korzenie chrześcijaństwa w Turcji, od Abrahama do apostołów i Ojców Kościoła, Leon XIV przedstawił ten kraj jako „ziemię świętą”. Powiedział, że wspomina „z podziwem wielką przeszłość bizantyjską, misyjny zapał Kościoła w Konstantynopolu i rozprzestrzenianie się chrześcijaństwa w Lewancie”, wspominając o wciąż aktywnej obecności wspólnot łacińskich i wschodnich. 

Papież wylądował na lotnisku w Stambule 27 listopada 2025 roku o godzinie 19:12 czasu lokalnego (17:12 czasu rzymskiego) po 37-minutowym locie. Jego działalność publiczna zostanie wznowiona jutro rano, w piątek 28 listopada, spotkaniem z duchowieństwem i kluczowymi osobistościami lokalnego Kościoła katolickiego, zaplanowanym na godzinę 9:30 czasu lokalnego (7:30 czasu rzymskiego) w Katedrze Ducha Świętego, siedzibie Wikariatu Apostolskiego w Stambule.

Na zakończenie pierwszego etapu podróży do Turcji, Airbus A320neo, którym podróżował papież Leon XIV i jego delegacja, wyczarterowany przez ITA Airways, wystartował z lotniska w Ankarze około godziny 18:35 czasu lokalnego (16:35 czasu rzymskiego) i udał się na lotnisko w Stambule. Lot krajowy między tymi dwoma tureckimi miastami ma trwać godzinę i 10 minut. Papież uda się bezpośrednio do Delegacji Apostolskiej na prywatną kolację, gdzie spędzi noc. Jego działalność publiczna zostanie wznowiona jutro rano, w piątek 28 listopada, spotkaniem z duchowieństwem i kluczowymi osobistościami lokalnego Kościoła katolickiego, zaplanowanym na godzinę 9:30 czasu lokalnego (7:30 czasu rzymskiego) w Katedrze Ducha Świętego, siedzibie Wikariatu Apostolskiego w Stambule.

Po przemówieniu prezydenta Turcji głos zabrał Leon XIV. Przemawiając po angielsku, pochwalił „centralną rolę, jaką Turcja odgrywa w teraźniejszości i przyszłości regionu Morza Śródziemnego i całego świata”. Nie odnosząc się wprost do konfliktów na Ukrainie czy w Strefie Gazy, wyraził nadzieję, że kraj ten może być „czynnikiem stabilizacji i zbliżenia między narodami, służącym sprawiedliwemu i trwałemu pokojowi”.

„Przeżywamy fazę wysoce konfliktową na poziomie globalnym, w której dominują strategie potęgi gospodarczej i militarnej” – ubolewał Papież, stojąc przed gigantycznym globusem. Przypomniał, że papież Franciszek, który zmarł w kwietniu ubiegłego roku, mówił nawet o „trzeciej wojnie światowej w kawałkach”. „Nie możemy pod żadnym pozorem poddać się temu dryfowi!” – wykrzyknął, po czym dodał z powagą: „Od tego zależy przyszłość ludzkości”. Czerpiąc inspirację z „wielkiego mostu nad cieśniną Bosfor w Stambule”, opowiadał się za „kulturą spotkania”, potwierdzając, że podąża śladami swojego poprzednika, Franciszka. „Podążajmy razem drogą przyjaźni i prawdy, pokornie powierzając się Bożej pomocy”.

W swoim przemówieniu prezydent Erdoğan podkreślił, że wizyta ta miała miejsce „w niezwykle krytycznym momencie w kontekście wydarzeń regionalnych i globalnych”, zauważając, że jego kraj znajduje się w centrum licznych konfliktów. Prezydent stanowczo potępił „masakry” popełnione przez Izrael w Palestynie, w szczególności bombardowanie budynków cywilnych i miejsc kultu w Strefie Gazy. Przypomniał o zamachu bombowym na kościół katolicki Świętej Rodziny 17 lipca i pochwalił stanowisko papieża Leona XIV i jego poprzedników w tej sprawie.

Prezydent Erdoğan odniósł się również do konfliktu rosyjsko-ukraińskiego, stwierdzając, że jego kraj jest gotowy „zapewnić niezbędne wsparcie i wkład” w promowanie pokoju. Chociaż jego rząd niedawno zaoferował organizację nowych negocjacji w Stambule, pochwalił również wysiłki papieży na rzecz zakończenia konfliktu, uznając je za „niezwykle cenne dla powodzenia procesu dyplomatycznego”. Głowa państwa tureckiego zakończyła przemówienie potępieniem wzrostu nietolerancji, argumentując, że podsyca on konflikt. „Wzrost islamofobii i ksenofobii na Zachodzie jest przejawem tego błędnego koła” – stwierdził.

Garnizon kawalerii, ostrzał armatni, niebieski dywan… Papież Leon XIV został oficjalnie powitany przez prezydenta Turcji Recepa Tayyipa Erdoğana w pałacu prezydenckim w Ankarze wczesnym popołudniem. Po przybyciu Leon XIV został powitany przez prezydenta Erdoğana i oddał salwę honorową z 21 strzałów, zgodnie ze zwyczajem głów państw. Następnie, na rozłożonym dla papieża niebieskim dywanie, odbyła się oficjalna ceremonia powitalna z honorami wojskowymi.

Papież Leon XIV odwiedził mauzoleum Mustafy Kemala Atatürka (1881–1938), założyciela i pierwszego prezydenta Republiki Turcji. Zgodnie ze zwyczajem wszystkich głów państw odwiedzających Turcję, złożył wieniec na grobie Atatürka i wpisał się do księgi pamiątkowej, przestrzegając niezwykle ceremonialnego protokołu. „Dziękuję Bogu za możliwość odwiedzenia Turcji i modlę się o obfity pokój i dobrobyt dla tego kraju i jego mieszkańców” – napisał w języku angielskim na białych stronach papież.

Atatürk („ojciec Turków”), którego pełne imię brzmiało Mustafa Kemal Atatürk, jest uważany za założyciela nowoczesnej Turcji. Utworzył republikę i proklamował świeckie państwo w konstytucji z 1937 roku, znosząc kalifat. Atatürk zainicjował liczne reformy, takie jak usunięcie zapisu ustanawiającego islam religią państwową, zastąpienie osmańskiego prawa islamskiego kodeksem cywilnym, przyjęcie kalendarza zachodniego, zakaz poligamii oraz przyznanie kobietom praw wyborczych.

Podczas lotu papież wysłał telegramy do głów państw krajów, nad którymi przelatywał (Włochy, Chorwacja, Bośnia i Hercegowina, Czarnogóra, Serbia i Bułgaria), przekazując życzenia pokoju, radości i jedności. Ta piękna tradycja sięga 1964 roku. Polega ona na tym, że Stolica Apostolska wysyła telegramy dyplomatyczne do władz krajów, nad którymi przelatywał, umożliwiając papieżowi błogosławienie całych narodów z góry.

Samolot papieża Leona XIV wylądował w stolicy Turcji, Ankarze, w czwartek, 27 listopada 2025 roku, o godzinie 12:22 czasu lokalnego (10:22 w Rzymie). Był to pierwszy etap jego pierwszej podróży międzynarodowej jako papieża. Po wylądowaniu, po  około 2 godzinach i 50 minutach lotu, papież został powitany na błękitnym dywanie przez delegację tureckich przedstawicieli cywilnych i religijnych, których pozdrowił indywidualnie. Wysoko postawiony wojskowy złożył hołd, a także pojawiła się warta honorowa zarezerwowana dla głów państw.

„W Turcji i Libanie pragniemy głosić, przekazywać i głosić, jak ważny jest pokój dla świata” – powiedział amerykański papież na pokładzie Airbusa A320 wyczarterowanego przez ITA Airways. Zwracając się po angielsku do przedstawicieli mediów z całego świata siedzących w tylnej części samolotu, papież zaapelował do wszystkich o wspólne poszukiwanie „jedności” i „harmonii”, o odnalezienie się w sobie jako „bracia i siostry”, pomimo różnic religijnych i wyznaniowych. Na pokładzie papież nie krył radości z przybycia na obchody 1700. rocznicy Soboru Nicejskiego. „Długo czekałem na tę podróż ze względu na jej znaczenie dla chrześcijan” – oświadczył.

Na pokładzie Airbusa A320neo włoskiej linii lotniczej ITA Airways papież pokona 1930 km, aby dotrzeć do stolicy Turcji. Planowany czas lotu to 2 godziny i 50 minut. Lądowanie planowane jest na 12:30 czasu lokalnego (10:30 czasu rzymskiego).

Dzień po swoim przybyciu, w piątek, będzie nad jeziorem İznik , 150 kilometrów na południowy wschód od Stambułu. W towarzystwie około dwudziestu przywódców chrześcijańskich – lista uczestników nie została jeszcze opublikowana – wyrecytuje Credo, pierwsze chrześcijańskie wyznanie wiary, prawdopodobnie sformułowane tam  1700 lat wcześniej, na Soborze Nicejskim. W tym czasie 318 biskupów zostało wezwanych przez cesarza Konstantyna Wielkiego, aby rozwiązać spory zagrażające jedności Kościoła, a tym samym cesarstwa. Siedemnaście wieków później świat chrześcijański, reprezentujący ponad 2,3 miliarda wiernych, czyli prawie jedną trzecią ludzkości, gromadzi się, aby upamiętnić ten pierwszy decydujący sobór powszechny. 

Samolot papieża Leona XIV wystartował 27 listopada 2025 roku o godzinie 7:58 z rzymskiego lotniska Fiumicino-Leonardo da Vinci i poleciał na lotnisko Ankara/Esenboğa w Turcji. Był to pierwszy etap jego pierwszej podróży apostolskiej jako papieża – sześciodniowej podróży, podczas której odwiedził Stambuł i Iznik w Turcji, a następnie Bejrut, Harissę i Bkerké w Libanie.