W Wielkiej Brytanii, po dekadach głębokiej sekularyzacji, Kościół katolicki przeżywa ciche odrodzenie poprzez lokalne, dynamiczne wspólnoty, zwane „małymi parasolami” w miejsce dawnego „świętego baldachimu”. Felietonista John Duggan w „First Things” opisuje wzrost nawróceń wśród młodych mężczyzn w wieku 18–30 lat, z liczbą dorosłych konwertytów w parafiach wzrastającą z kilku do 20–30 rocznie. Teolog Jacob Phillips obserwuje ich obecność na katolickich wydarzeniach, co zaskakuje księży pytaniem: „Co się właściwie dzieje?”.
Książka „After Secularisation” – analiza zjawiska
Książka „After Secularisation: The Present and Future of British Catholicism”, wydana przez Catholic Truth Society, autorstwa Bernadette Durcan, Hannah Vaughan-Spruce i Stephena Bullivanta, bada źródła tego odrodzenia. Autorzy wskazują pięć kluczowych środowisk wzrostu wiary: parafie przechodzące odrodzenie, organizacje młodzieżowe, diaspory etniczne (Polacy, Nigeryjczycy, Ukraińcy), duszpasterstwa akademickie oraz grupy związane z Mszą łacińską. Praca opiera się na wcześniejszych badaniach Bullivanta, jak „Mass Exodus”, i analizuje, jak po szczytowym punkcie w procesie sekularyzacji powstają „kreatywne mniejszości” młodych, zaangażowanych katolików.
Dynamiczne wspólnoty w praktyce
Autorzy odwiedzają konkretne miejsca, od syromalabarskich zgromadzeń w West Bromwich po tradycjonalistów w Preston, pokazując multigeneracyjną naturę tych grup. Pandemia COVID-19 przyspieszyła zmiany, a pokolenie Z płynie pod prąd kultury, wykazując silne przywiązanie do Mszy i praktyk wiary. Statystyki potwierdzają trend: frekwencja na Mszach w Anglii i Walii wzrosła z 500 tys. w 2022 do 555 tys. w 2023 r., z procesjami eucharystycznymi w Londynie i Oksfordzie.
Adoracja eucharystyczna jako punkt wspólny
We wszystkich środowiskach powtarza się adoracja Najświętszego Sakramentu – praktyka radykalnie kontrkulturowa w świecie hałasu i chaosu. Młodzi szukają w niej ciszy i pewności, której nie dają obietnice indywidualizmu i samorozwoju, jak pisał Douglas Murray charakteryzując bezradność nauki wobec głębszych problemów. Duggan podsumowuje: odpowiedź czeka „po drugiej stronie drzwi kościoła” – w trwałej, tajemniczej ciszy Eucharystii.
Przyszłość i potencjalne wyzwania
Książka pyta, czy te zróżnicowane „parasole” stworzą nowy, patchworkowy „baldachim” wiary, minimalizując podziały dzięki otwartości na wątpliwości. Ryzyko jest niskie, bo grupy te cechuje oddanie i pasja, kontrastujące z zamykaniem parafii i odpływem katolików głównego nurtu. To odrodzenie, reakcja na „peak secularisation”, daje nadzieję na wierną przyszłość Kościoła w Brytanii, z młodymi dorosłymi i ich dziećmi.
Co z Polską?
Interesującym jest pytanie, co to oznacza dla krajów, które nie osiągnęły swojego „szczytu sekularyzacyjnego”. Czy zjawisko obserwowane jako ograniczony liczbowo, ale niewątpliwy, powrót ludzi do wiary Kościoła, wynika z wyczerpania się różnych aspektów procesów sekularyzacyjnych? Czy być może pochodzi ono od innych czynników, które będą widoczne również w mnie zlaicyzowanych państwach? Odpowiedź jeszcze nie jest w naszym zasięgu, ponieważ zjawisko odnowy katolickiej, o którym sporo się pisze w ostatnich latach, wydaje się zbyt młode i nie wiadomo czy będzie trwałe. Niewątpliwie jednak nie tylko angielscy księża zadają sobie pytanie: "Co się tu naprawdę dzieje?"
