Jeden Kościół, ale 24 obrządki. Oto nasze bogactwo

W Polsce większość z nas należy do Kościoła rzymskokatolickiego, czyli łacińskiego. Jesteśmy katolikami, bo – w wielkim uproszczeniu – uznajemy siedem sakramentów, realną obecność Jezusa w Eucharystii oraz papieża jako widzialną głowę Kościoła. Jesteśmy rzymscy lub łacińscy, gdyż nasza tradycja liturgiczna wywodzi się właśnie z Rzymu i opiera się na języku łacińskim.

Do Kościoła katolickiego należą jednak 23 Kościoły wschodnie, które grupują się w pięć tradycji liturgicznych.

Ta tradycja liturgiczna rozwinęła się w egipskiej Aleksandrii. Należą do niej trzy Kościoły: etiopski, koptyjski i erytrejski.

Chrześcijaństwo w Etiopii pojawio się tam już w czasach Filipa Diakona, który ochrzcił dworzanina królowej tego kraju. Wiara jednak zanikła i odnowiła się w IV w. dzięki św. Frumencjuszowi. W sporze o dwie natury Chrystusa ten Kościół opowiedział się za monofizytyzmem i oddzielił do jedności. Proces powrotu części Kościoła etiopskiego trwał wiele wieków i przechodził przez różne etapy. Obecnie Etiopski Kościół Katolicki liczy ok. 88 tys. wiernych.

To bardzo młody katolicki Kościół wchodni, gdyż ustanowił go w 2015 r. papież Franciszek, wydzielając z Kościoła katolickiego obrządku etiopskiego. 

Jak głosi tradycja, Kościół koptyjski w Egipcie założył Marek Ewangelista. Przez wieki wydał wielu wielkich teologów. Rozłam z Kościołem Powszechnym nastąpił w wyniku sporu o dwie natury w Chrystusie. Kościół katolicki obrządku koptyjskiego powstał w 1741 r. Obecnie liczy ok. 174 tys. wyznawców. 

Antiochia była prężnym ośrodkiem liturgicznym. To tej tradycji należą Kościoły maronicki, syromalankarski i syryjski.

Ta wspólnota rozwijała się i trwa do dziś w Libanie i Syrii. Nigdy nie wypowiedziała posłuszeństwa Rzymowi i zawsze trwała w jedności. Nie ma żadnych dowodów stwierdzających potępienie tej wspólnoty. Maronici są znani dzięki św. Szarbelowi. Ten Kościół liczy ok. 3,4 mln wyznawców.

Część chrześcijan malabarskich (ryt chaldejski) oderwało się od jedności z Rzymem w XVII w. i dołączyło do Syryjskiego Kościoła Ortodoksyjnego. Od tego czasu nazywano ich Kościołem malankarskim. Do unii z Rzymem wróciła tylko część wiernych i to dopiero w 1930 r. Ten Kościół łączy w sobie tradycje wschodu i zachodu oraz bogatej kultury Indii. Liczy ok. 445 tys. wiernych.

Działa na obszarze Syrii, Iraku, Libanu, Jordanii oraz Izraela. Kościół syryjski (niekatolicki) powstała w VI w. za sprawą biskupa Edessy Jakuba Baradeusza. Wędrował on przebrany za żebraka, zakładał kościoły, święcił mężczyzn na biskupów i prezbiterów. Na początku XVIII w. biskup Aleppo wraz z częścią wiernych nawiązał unię z Rzymem. Dziś Kościół ten liczy ok. 208 tys. wiernych.

Inaczej nazywana asyryjską lub wschodniosyryjską. W tym obrządku są trzy modlitwy eucharystyczne, z których jedna nie zawiera słów ustanowienia Eucharystii. Należą do niej Kościół chaldejski oraz syromalabarski.

Chaldejczycy stanowili pierwszą nowożytną wspólnotę chrześcijańską, która zawarła jedność z Rzymem. Dziś ich Kościół jest największą strukturą chrześcijańską funkcjonującą w Iraku. Kościół Chaldejski to katolicka kontynuacja historycznego Kościoła nestoriańskiego. Ich językiem liturgicznym jest aramejski.

Kościół syromalabarski miał powstać w Indiach za sprawą samego św. Tomasza Apostoła. Do rozpadu z Rzymem doszło w wyniku sporów o dwie natury w Chrystusie. Rozłam pogłębiał się na przestrzeni wieków także przez Portugalczyków, którzy kolonizowali Indie. Część wiernych wróciła do jedności z Rzymem w 1599 r. Ten Kościół liczy obecnie ok. 1.7 mln wiernych.

Z tradycją bizantyjską łączą się Kościoły nazywane przez nas prawosławnymi. Przez wieki narastał spór i napięcia między patriarchą Konstantynopola a papieżem. Jej kulminacją był rok 1054 i tzw. wielka schizma wschodnia. W jej wyniku autokefaliczne Kościoły tej tradycji odrzuciły zwierzchność Rzymu. Z racji na autokefalię, czyli niezależność poszczególnych wspólnot od jakiegoś centrum decyzyjnego, powrót części poszczególnych wspólnot prawosławnych do jedności z Rzymem odbywał się w ciągu wielu lat.

Obecnie mamy 14 Kościołów wschodnich obrządku bizantyjskiego, które są w jedności z Rzymem:

Wszystkie one celebrują liturgię w rycie bizantyjskim, zazwyczaj w swoich językach narodowych, uwzględniając swoje lokalne tradycje.

Tradycja ormiańska rozwinęła się w Armenii, do której chrześcijaństwo dotarło już w I w. Tradycja mówi, że Ewangelię głosili tam św. Bartłomiej i Juda Tadeusz – Apostołowie. Do odejścia od jedności z Rzymem doszło w wyniku odrzucenia nauki o dwóch naturach w Chrystusie. Pierwsza unia Apostolskiego Kościoła Ormiańskiego z Rzymem trwała od 1195 do 1375. Kolejna próba zjednoczenia nastąpiła w 1439 r. na Soborze Florenckim, ale weszło w nią niewielu wiernych. Zalążek dzisiejszego Kościoła katolickiego obrządku ormiańskiego powstał w 1635 r., gdy biskup lwowskiej eparchii złożył wyznanie wiary przed papieżem Urbanem VIII. Dziś Kościół ten liczy ok. 737 tys. wiernych.

Źródło: gosc.pl, ekumenizm.wiara.pl, wikipedia.org