Francja: Beatyfikacja męczenników nazizmu: radość miesza się z powagą

Jak na grudzień pogoda jest zaskakująco łagodna. Paryż ustrojony był w świąteczne kolory w oczekiwaniu na Boże Narodzenie, a katedra Notre-Dame, dumna ze swojej odzyskanej godności od czasu ponownego otwarcia rok temu, była świadkiem największej zbiorowej beatyfikacji, jaką kiedykolwiek zorganizowano we Francji. Pięćdziesięciu nowych błogosławionych! Pięćdziesięciu francuskich męczenników, którzy oddali życie z miłości do Chrystusa i swoich braci, dając przykład całemu Kościołowi.

„Kościół francuski może być dumny z tych pięćdziesięciu męczenników” – powiedział tuż przed wejściem do katedry kardynał Jean-Claude Hollerich, arcybiskup Luksemburga, przyznając, że był „naprawdę poruszony” lekturą historii życia tych świadków wiary. Tych pięćdziesięciu nowych błogosławionych należy do tysięcy młodych chrześcijan, którzy zgłosili się na ochotników, odpowiadając na wezwanie Kościoła, aby towarzyszyć duchowo setkom tysięcy młodych mężczyzn zmuszonych do wyjazdu do Niemiec w celu udziału w działaniach wojennych III Rzeszy. Wyjeżdżając, wiedzieli, że jest to tajna misja apostolska. Zostali aresztowani, często torturowani, zmarli z wyczerpania, chorób lub podczas piekielnego „marszu śmierci”.

Wśród tych pięćdziesięciu męczenników nazizmu znajduje się dziewięciu księży diecezjalnych, pięciu zakonników (czterech franciszkanów i jeden jezuita), trzech seminarzystów, 14 harcerzy z Francji i 19 członków JOC (Jeunesse Ouvrière Chrétienne – Chrześcijańska Młodzież Robotnicza), pochodzących z 32 różnych diecezji. Różnorodność wspólnot i ruchów wyjaśnia obecność licznych delegacji na uroczystości beatyfikacyjnej, będących żywym dowodem mocy świadectwa ich braci-męczenników. Oprócz ponad czterdziestu biskupów, obecnych było 160 księży, 35 seminarzystów, 100 harcerzy, 60 przedstawicieli Chrześcijańskiej Młodzieży Robotniczej (JOC) i Chrześcijańskiej Młodzieży Studenckiej (JEC), a także 16 delegacji diecezjalnych.

Axelle i Gabrielle, dwudziestolatki, należą do ruchu Guides et Scouts d’Europe (Harcerze Europy) w Laval. „Jesteśmy tu, aby reprezentować naszą grupę podczas beatyfikacji Jeana Préhu, który był harcerzem w Laval” – wyjaśnia Axelle, drużynowa. Postać ta wywiera ogromne wrażenie na młodych kobietach: „Był jeńcem wojennym i nadal prowadził działalność skautowską w obozie jenieckim, tworząc tajną grupę Notre-Dame de la Route. Nawet złożył tam swoją przysięgę! Został deportowany z powodu swojego zaangażowania”. Przysięgi tej dotrzymał aż do śmierci w Dachau 27 kwietnia 1945 roku. „To naprawdę wielki przywilej móc uczestniczyć w tej mszy” – podsumowuje Axelle.

Licznie obecni byli harcerze ze Skautów Francji. Wśród nich Christophe Broquet, żonaty ojciec rodziny, animator grupy Cléophas związany z diecezją Lyonu. Odkrył postać Bernarda Perrina, zapisując swoje dzieci do harcerstwa, i był pod wrażeniem tego, jak ten młody harcerz z Lyonu zgłosił się na ochotnika do STO (Obowiązkowa Służba Pracy) w solidarności ze swoimi przyjaciółmi, którzy zostali zmobilizowani. Podczas gdy jego przyjaciele przeżyli, on stracił życie w Mauthausen-Güsen, gdzie zmarł w kwietniu 1945 roku, w wieku 24 lat, wyczerpany tyfusem. „To niesamowite widzieć wszystkie te ruchy skautowskie, zjednoczone przez tych męczenników, którzy dotrzymali swojej przysięgi do końca! Naprawdę można docenić uniwersalne powołanie skautingu. Jest 14 męczenników skautów, fajnie jest zapytać innych, dla którego błogosławionego tu są!”

Członkowie JOC również nie pozostają w tyle. Z 19 męczennikami, JOC (Chrześcijańska Młodzież Robotnicza) jest organizacją katolicką, która poniosła największe straty. W dniu beatyfikacji przybyła niewielka delegacja z różnych zakątków Francji, na czele z 26-letnią przewodniczącą Marielle Ménard. „Spotykamy się dzisiaj, aby świętować tę ważną i historyczną dla Kościoła chwilę. Jesteśmy bardzo dumni, że możemy uczestniczyć w tej mszy, która oddaje hołd odwadze członków JOC podczas II wojny światowej” – wyznaje. Podkreśla również, że zapał, który napędzał męczenników, jest nadal obecny: „Jesteśmy 6000 młodych ludzi w wieku od 13 do 30 lat, pochodzących ze środowisk robotniczych i dzielnic robotniczych, i nadal realizujemy ideę walki o godność ludzką pracowników”.

Beatyfikacja zgromadziła również 1500 członków rodzin męczenników. Spotykają się w grupach, radośnie się witają, zanim zajmą miejsca. Niektórzy nie widzieli się od dawna lub nawet się nie znają, pochodzą z odległych gałęzi rodziny. Rodzina Bernarda Lemaire'a, członka organizacji JOC z Hawru, gromadzi się wokół tablicy z napisem LEMAIRE napisanym wielkimi literami.

Odile przyjechała z Metz. Jest kuzynką brata Gérarda Cendriera, męczennika franciszkańskiego. „Jesteśmy bardzo liczną rodziną, nie wszyscy się znamy, a dziś spotyka się nas 50 osób na beatyfikacji. Czekaliśmy na tę chwilę pięć lat!” Mówi, że jest szczególnie poruszona życiem swojego kuzyna. „To wzruszające, taka ofiara!”

Chociaż Kościół i wierni cieszą się z pięćdziesięciu nowych błogosławionych, uroczystość ta ma jednak charakter bardzo poważny. Wielka liczba męczenników, których imiona i okoliczności śmierci zostały wymienione na początku uroczystości przez postulatora sprawy, ojca Bernarda Adura, okrucieństwa, jakie znosili, ich młodość, poświęcenie, czerwone ornaty księży przywodzące na myśl krew męczenników... Zgromadzeni modlili się żarliwie, a emocje były namacalne. Kardynał Hollerich, w imieniu papieża Leona XIV, odczytuje po łacinie list apostolski, który oficjalnie ogłasza błogosławionymi pięćdziesięciu męczenników, „którzy nie bali się ofiarować własnego życia aż do przelania krwi, aby dać świadectwo pocieszenia i otuchy Ewangelii” i którzy będą czczeni „5 maja każdego roku ”.

Obrzęd beatyfikacji kontynuowano odsłonięciem wizerunku błogosławionych. Dzieło Nicolasa de Palmaerta przedstawia pięćdziesięciu błogosławionych wznoszących się do nieba wokół krzyża Chrystusa. Przedstawiony krzyż to dzieło Marca Couturiera, umieszczone na tyłach chóru katedry Notre-Dame w Paryżu, które dzień po pożarze w 2019 roku wyróżniało się spośród gruzów, stając się symbolem zmartwychwstania. Chór katedry Notre-Dame w Paryżu zaintonował Jubilate Deo!

Relikwie błogosławionego Maurice'a Rondeau, reprezentujące 49 innych błogosławionych, były następnie niesione w procesji i złożone w prezbiterium. Kardynał Hollerich pokłonił się przed nimi, a następnie okadził je kadzidłem. Był to wzruszający moment, który ilustruje siłę i trwałość ich świadectwa. Jak przypomniał później arcybiskup Luksemburga w swojej homilii, męczennicy „są nosicielami przesłania, które nie może się zestarzeć: «Miłość nigdy nie przeminie!»”. Podkreślał też, że w piekle obozów udało im się stworzyć „wyspy raju, gdzie miłość dodawała odwagi, leczyła rany serca, przełamywała obojętność, niosła spokój i pokój”.

W beatyfikacji uczestniczyło dwóch niemieckich biskupów. Dla biskupa Ulricha był to piękny znak uniwersalności świadectwa męczenników i więzi między Kościołami we Francji i Niemczech. „Nie są oni błogosławionymi tylko dla Francji, to wykracza poza granice! Świadczy to również o braterskiej więzi z Kościołem niemieckim” – powiedział arcybiskup Paryża przed uroczystością. W podziękowaniach skierowanych do kardynała Hollericha po mszy św. biskup Ulrich podkreślił pozycję arcybiskupa Luksemburga „na styku kultury francuskiej i niemieckiej”.

Spotkanie dwóch narodów, które niegdyś były wrogami, przypomniał również kardynał Hollerich w swojej homilii: „Ta beatyfikacja zachęca nas do spojrzenia na teraźniejszość i przygotowania się na przyszłość. (...) Żyjemy i przeżyliśmy pojednanie narodów. Jest to dzieło, które nigdy się nie kończy i które każde pokolenie musi kontynuować”. Następnie kontynuował w języku niemieckim: „Dlatego cieszę się z obecności niemieckich biskupów. Razem możemy budować Europę integracyjną, która nie prześladuje nikogo i broni pokoju i sprawiedliwości”.

Tłumaczenie z języka francuskiego