separateurCreated with Sketch.

Rok czterech papieży. Wiesz kiedy to było?

whatsappfacebooktwitter-xemailnative
Tomasz Rowiński - publikacja 05.01.26
whatsappfacebooktwitter-xemailnative
Rok 1276 pozostaje jedynym w historii Kościoła katolickiego przypadkiem, gdy w ciągu jednego roku panowało czterech papieży: Grzegorz X., Innocenty V, Hadrian V i Jan XXI. Ten niezwykły okres zbiegł się z reformami wyborczymi i napięciami politycznymi w średniowiecznej Europie.

Tło historyczne

Papież Grzegorz X., wybrany po rekordowo długim konklawe trwającym od 1268 do 1271 roku w Viterbo, wprowadził konstytucję Ubi periculum, regulującą przyszłe wybory papieskie – kardynałów zaczęto zamykać w specjalnych pomieszczeniach pod kluczem (cum clave), ograniczano jedzenie i zakazano opuszczania miejsca do czasu wyboru. Jego śmierć 10 stycznia 1276 roku w Arezzo po czteroletnim pontyfikacie otworzyła drogę do serii szybkich zmian. Grzegorz, urodził się pod imieniem i nazwiskiem Tedaldo Visconti ok. 1210 roku w Piacenzie, był tercjarzem franciszkańskim i promotorem krucjat.

Innocenty V – pierwszy dominikanin

21 stycznia 1276 roku, zaledwie dzień po starcie pierwszego konklawe według nowych reguł, wybrano Pierre'a de Tarentaise z Sabaudii, który przybrał imię Innocenty V. Jako dominikanin, profesor Sorbonny i współpracownik Alberta Wielkiego oraz Tomasza z Akwinu, Innocenty kontynuował wysiłki na rzecz krucjaty i pojednania z Kościołem wschodnim. Zmarł 22 czerwca w Rzymie na malarię po zaledwie pięciu miesiącach, w wieku ok. 51 lat.

Hadrian V – papież bez święceń

11 lipca 1276 roku kardynałowie wybrali Ottobono Fieschiego z Genui, dyplomatę znanego z mediacji w Anglii, który został Hadrianem V. Jego jedyną decyzją było zniesienie surowych reguł konklawe Grzegorza X., ale zmarł 18 sierpnia w Viterbo po 38 dniach, nie zdążywszy przyjąć święceń kapłańskich.

Jan XXI – portugalski lekarz

8 września 1276 roku na Stolicy Piotrowej zasiadł Pedro Julião z Lizbony, jedyny Portugalczyk w historii papiestwa, znany jako Jan XXI. Syn aptekarza, studiował medycynę w Paryżu, Salerno i Palermo, autor Thesaurus pauperum – poradnika medycznego dla ubogich – oraz erzbiskup Bragi. W ośmiomiesięcznym pontyfikacie mediacjonował między królami Francji i Kastylii, wspierał uniwersytety i dobudował bibliotekę w pałacu w Viterbo; zginął 20 maja 1277 roku, przysypany zawalonym sufitem.

Kontekst i znaczenie

Czy rok czterech papieży oznacza dla nas coś więcej niż tylko ciekawostkę? Same krótkie pontyfikaty wyniknęły z okoliczności losowych (a może opatrznościowych?) jednak bez wątpienia papiestwo doświadczało wtedy zauważalnego kryzysu. Uwikłane było w konflikty z władcami takimi, jak Karol I Sycylijski czy Rudolf Habsburg, a jednocześnie borykało się z instytucjonalnym rozkładem czego przejawem okazał się wcześniejszy o ledwie kilka lat okres trzyletniego sede vacante. Cały ten historyczny epizod od roku 1268 do roku 1276 okres ten przyczynił się jednak do stabilizacji procedur wyboru papieży. Dodajmy na koniec, że kolejnym papieżem został Mikołaj III w listopadzie 1277 roku. Jego pontyfikat trwał do roku 1280 i kazał się okresem reform: umocnienia granic Państwa Kościelnego czy usprawnienia pracy papieskiej kancelarii. Wspierał wciąż młode zakony dominikanów i franciszkanów a także rozstrzygnął konfliktujący franciszkanów spór o ubóstwo.

Newsletter

Aleteia codziennie w Twojej skrzynce e-mail.