Zaczyna się Tydzień Modlitw o Jedność Chrześcijan. Dla tych, którzy mają relację z członkami innych Kościołów to czas intensywnych spotkań, dla innych – czas, gdy przypominają sobie o wadze jedności Kościoła. Jeszcze dla innych to świadectwo upadku Kościoła i rezygnacji z jego misji.
Dla wyrównania oddechu i uspokojenia nastrojów warto sięgnąć do nauczania św. Jana Pawła II, który wciąż dla wielu jest autorytetem duchowym. Nie sposób w krótkim artykule streścić całego nauczania św. Papieża na temat ekumenizmu, ale chciałem zwrocić uwagę na siedem jego ważych myśli.
Jaki powienien być ekumenizm wg Jana Pawła II?
Siedem cech ekumenizmu zostało zaczęrpniętych z encykliki „Ut unum sint” z 1995 r.
1Ekumenizm nie jest dodatkiem
Jan Paweł II stwierdza stanowczo, że ekumenizm jest istotnym elementem działania Kościoła i powinien przenikać wszystkie jego działania:
Ekumenizm, ruch na rzecz jedności chrześcijan, nie jest jakimś tylko „dodatkiem”, uzupełnieniem tradycyjnego działania Kościoła. Przeciwnie, należy on w sposób organiczny do całości jego życia i działania i w konsekwencji winien tę całość przenikać i z niej wyrastać jak owoc ze zdrowego i kwitnącego drzewa, które osiąga pełnię życia (UUS, 20).
Zatem oznaką zdrowia Kościoła jest zaangażowanie w jedność całej wspólnoty.
2Duchowy ekumenizm
Jan Paweł II zaznacza, że sercem ekumenizmu jest duch: nawrócenie oraz świętość, które są połączone z modlitwą.
Szlak nawrócenia serc jest wyznaczany rytmem miłości, która zwraca się równocześnie do Boga i do braci: do wszystkich braci, również do tych, którzy nie są w pełnej komunii z nami. Miłość ożywia pragnienie jedności nawet w tych, którzy nigdy nie dostrzegali jej potrzeby. Miłość tworzy komunię osób i Wspólnot. Jeśli się miłujemy, staramy się pogłębić naszą komunię i czynić ją coraz doskonalszą. Miłość zwraca się do Boga jako najdoskonalszego źródła komunii – która jest jednością Ojca, Syna i Ducha Świętego – aby z tego Źródła czerpać moc tworzenia komunii pomiędzy ludźmi i Wspólnotami lub odtwarzania jej pomiędzy jeszcze rozdzielonymi chrześcijanami. Miłość jest najgłębszym, życiodajnym nurtem procesu zjednoczenia.
Miłość ta znajduje najpełniejszy wyraz we wspólnej modlitwie. Sobór nazywa modlitwę duszą całego ruchu ekumenicznego, gdy jednoczą się w niej bracia, między którymi nie ma doskonałej komunii (UUS, 21).
Gdy chrześcijanie modlą się razem, wówczas cel, jakim jest zjednoczenie, wydaje się bliższy (UUS, 22).
3Wierność prawdzie
Dążenie do słusznej jedności nie jest przyzwoleniem na rezygnację z prawdy i przyjęciem za wszelką cenę kompromisów.
Dekret o ekumenizmie wymienia wśród elementów nieustannej reformy także sposób przedstawiania doktryny. Nie chodzi tu o modyfikację depozytu wiary, o zmianę znaczenia dogmatów, o usunięcie w nich istotnych słów, o dostosowanie prawdy do upodobań epoki, o wymazanie niektórych artykułów Credo pod fałszywym pretekstem, że nie są one już dziś zrozumiałe. Jedność, jakiej pragnie Bóg, może się urzeczywistnić tylko dzięki powszechnej wierności wobec całej treści wiary objawionej (UUS, 18).
Nie zamyka to jednak drogi do dialogu i prób zrozumienia siebie.
Strony prowadzące dialog spotykają się nieuchronnie z problemem odmiennych sformułowań, za pomocą których wyrażona jest doktryna różnych Kościołów i Wspólnot kościelnych; ma to liczne konsekwencje dla procesu ekumenicznego.
Jedną z korzyści, jakie przynosi ekumenizm, jest to, że pomaga on chrześcijańskim Wspólnotom w odkrywaniu niezgłębionego bogactwa prawdy (UUS, 38).
4Ekumenizm to rachunek sumienia
Dialog, którym jest ekumenizm, przynosi owoce, którymi są wymiana dóbr, rachunek sumienia, który przybliża do Boga oraz porzucenie wrogości:
Trzeba niejako rozpocząć od opuszczenia pozycji przeciwników, stron poróżnionych, aby znaleźć się na płaszczyźnie, na której obie strony traktują siebie nawzajem jako partnerów. Podejmując dialog, każda ze stron zakłada u swego rozmówcy wolę pojednania, czyli jedności w prawdzie. Aby to wszystko mogło się urzeczywistnić, muszą zaniknąć przejawy wzajemnego zwalczania się. Tylko wówczas dialog pomoże w przezwyciężeniu podziału, a posłuży do przybliżenia jedności (UUS, 29).
Zjednoczenie chrześcijan – także po wszystkich grzechach, które przyczyniły się do historycznych podziałów – jest możliwe. Warunkiem jest pokorna świadomość, że zgrzeszyliśmy przeciw jedności i przekonanie, że potrzebujemy nawrócenia (UUS, 34).
5Oczyszczenie pamięci historycznej
Ważnym elementem, który przyświeca ekumenizmowi, jest dążenie do oczyszczenia pamięci historycznej. Żywym owocem takiego podejścia jest zdjęcie ekskomunik pomiędzy Rzymem a Konstatnynopolem:
Historycznym wyrazem zmiany, jaka się dokonała, był eklezjalny akt, mocą którego „zostało usunięte z pamięci i z życia Kościoła” wspomnienie o ekskomunikach, które dziewięćset lat wcześniej, w 1054 r., stały się symbolem schizmy między Rzymem i Konstantynopolem (UUS, 52).
Podjęcie podobnych działań nadal stoi przed Kościołem:
Dlatego zaangażowanie ekumeniczne musi się opierać na nawróceniu serc i na modlitwie, które doprowadzą także do niezbędnego oczyszczenia pamięci historycznej. Dzięki łasce Ducha Świętego uczniowie Chrystusa, ożywieni miłością, odwagą płynącą z prawdy i szczerą wolą wzajemnego przebaczenia i pojednania, są powołani, aby ponownie zastanowić się nad swoją bolesną przeszłością i nad ranami, jakie niestety zadaje ona do dzisiaj (UUS, 2).
6Wspólne świadectwo świętości
Jan Paweł II zaznacza, że mimo podziałów, chrześcijanie mają wspólne Martyrologiów, czyli spis osób, które oddały życie za Chrystusa. Ich świadectwo jest znakiem, że pdziały mozna przezwyciężyć, przez oddanie życia Jezusowi:
Odważne świadectwo licznych męczenników naszego stulecia, należących do innych także Kościołów i Wspólnot kościelnych, które nie są w pełnej komunii z Kościołem katolickim, nadaje nową moc wezwaniu Soboru i przypomina nam o obowiązku przyjęcia i wprowadzenia w czyn jego zalecenia. Ci nasi bracia i siostry, połączeni przez wielkoduszną ofiarę z własnego życia, złożoną dla Królestwa Bożego, są najbardziej wymownym świadectwem tego, iż można przekroczyć i przezwyciężyć wszelkie elementy podziału, składając całkowity dar z siebie dla sprawy Ewangelii (UUS, 1).
7Ukierunkowanie na ewangelizację
W Ewangelii Jana przeczytamy modlitwę Jezusa, w której prosi: „aby i ani stanowili w Nas jedno, aby świat uwierzył, żeś Ty Mnie posłałˮ (J 17, 21). Jedność Kościoła już sama w sobie jest głoszeniem Chrystusa:
Czyż można bowiem głosić Ewangelię pojednania, nie dążąc zarazem czynnie do pojednania chrześcijan? To prawda, że Kościół, przynaglany przez Ducha Świętego i mocny obietnicą, iż nic nie zdoła go zwyciężyć, głosił i nadal głosi Ewangelię wszystkim narodom, ale jest też prawdą, że musi zmagać się z trudnościami wynikającymi z podziałów. Czyż niewierzący, stykając się z misjonarzami, którzy nie zgadzają się ze sobą nawzajem, choć wszyscy powołują się na Chrystusa, będą umieli przyjąć prawdziwe orędzie? Czy nie pomyślą, że Ewangelia, choć jest przedstawiana jako podstawowe prawo miłości, stanowi raczej przyczynę podziału? (UUS, 98).
Niech te ostatnie zdania będą elementem naszego ekumenicznego rachunku sumienia.
![{"rendered":"[GALERIA] Jan Pawe\u0142 II, pami\u0119\u0107 o ludob\u00f3jstwie Ormian, Charles Aznavour i modlitwa, kt\u00f3ra porusza g\u00f3ry"}](https://wp.pl.aleteia.org/wp-content/uploads/sites/9/2021/10/Jan-Pawel-II-z-Charlesem-Aznavour.jpg?w=620&h=310&crop=1?resize=620,310&q=75)
