Czy katolik może być szpiegiem?

James Olson, emerytowany szef kontrwywiadu CIA, w wystąpieniu przed organizacją Legatus (zrzeszającą katolickich przedsiębiorców) bronił szpiegostwa jako moralnie uzasadnionej służby narodowi. Podkreślał, że choć praca szpiega wymaga "życia w kłamstwie", amerykańskie służby działają pod ścisłym nadzorem Kongresu i czerpią z judeochrześcijańskiego dziedzictwa etycznego, co odróżnia je od totalitarnych agencji jak KGB. Olson opisywał CIA jako "najbardziej moralną służbę wywiadowczą świata", gdzie agenci-wierzący organizowali nawet studia biblijne.

Teologia moralna Kościoła uznaje kłamstwo za zawsze złe samo w sobie, ale dopuszcza w wyjątkowych sytuacjach techniki takie jak "restrictio mentalis" (czyli mówienie prawdy z ukrytym znaczeniem) lub milczenie, np. podczas obrony przed wrogiem. Zasada podwójnego skutku pozwala na działania takie jak szpiegostwo, jeśli cel (ochrona niewinnych) jest słuszny, a zło (np. podstęp) nie jest zamierzone jako takie. W czasie II wojny światowej katoliccy księża na rzeszowszczyźnie aktywnie wspierali wywiad Armii Krajowej, zbierając i chroniąc tajemnice wojskowe.

Nie każde szpiegostwo jest etyczne – tortury, manipulacje polityczne czy naruszenia godności ludzkiej mogą stanowić grzech ciężki. Katolicy w służbach powinni unikać zadań sprzecznych z sumieniem i konsultować je z teologami lub spowiednikami. Papież ostrzegał agentów, by nie używali sekretów do szkodzenia Kościołowi.

Katolicy służyli w wywiadach, np. w Polskim Państwie Podziemnym czy CIA, łącząc wiarę z patriotyzmem dzięki solidnej formacji moralnej. Myśl św. Tomasza z Akwinu dostarcza podstaw dla chrześcijańskiego szpiegostwa, widząc w nim służbę Bogu poprzez obronę państwa. Katolik może być szpiegiem, pod warunkiem kierowania się zasadami etyki katolickiej i unikania zła wewnętrznego. Co oczywiście nie jest wcale proste.

Sprawa ma jednak też inny wymiar. Katolickie chrześcijaństwo uważa państwo za dobro społeczne, a nie jedynie konieczne zło jak chrześcijanie różnych denominacji. A zatem i sprawę działania wywiadu trzeba rozważyć, szczególnie, że państwo nie może działać dobrze bez tego rodzaju służb. Są trzy możliwości do wyboru: odrzucić dobro państwa, co jednak jest sprzeczne z rozumem, a nawet Objawieniem, uznać że tajne służby to rodzaj skazy w życiu społecznym spowodowany grzechem pierworodnym lub znaleźć sposób pełnienia tajnych zadań wobec państwa w zgodzie z zasadami wiary i moralności. Można sądzić, że ze szpiegostwem jest podobnie jak z wojnami, skoro się wydarzają, trzeba szukać najmniej niegodziwych zasad ich prowadzenia.