Kiedy kryzys powołań oznacza zbyt wielu księży

Św. Alfons de Liguori, patron polskiej edycji Aletei na 2026 r., świetny adwokat, zdecydował się zostać księdzem w Neapolu. Święcenia przyjął w 1726 r. i dołączył do ponad 50 000 księży (nie licząc zakonnych), którzy byli obywatelami Królestwa Neapolitańskiego, gdzie żyło wtedy ok. 4,7 mln ludzi.

Dla porównania: w Polsce, przy 37,5 mln mieszkańców, jest ok. 24 000 księży diecezjalnych.

W takim tłumie nie było pewnie za dużo do roboty, czyż nie? Alfonsowi brakowało jednak czasu! Zaczął głosić misje i rekolekcje, spowiadać i zakładać Kaplice Wieczorne, czyli małe wspólnoty dla robotników Neapolu, którzy tylko wieczorami mieli czas, by się spotkać, modlić i formować. Alfons zakładał takie grupy, a ich prowadzenie zostawiał świeckim, gdyż sam nie był w stanie ich obsługiwać. (Gdy umierał, działały 72 takie kaplice, z ponad 10 tysiącami członków).

W Neapolu, mimo tak wielu księży, panowała wielka bieda — zarówno duchowa, jak i materialna. Wielu duchownych bowiem nie zajmowało się ewangelizacją. Gros z nich było kapelanami kaplic w domach arystokracji, wyświęconymi ad solam missam, czyli tylko do sprawowania Mszy; nie mogli nawet głosić kazań!

Po czterech latach intensywnej pracy Alfons wyjechał do oddalonej od Neapolu Scali nad Zatoką Amalfi­tańską, by nieco odpocząć. Spotkał tam ludzi całkowicie pozbawionych opieki duchowej. Mimo tysięcy księży zabrakło tam nawet jednego, który sprawowałby dla nich sakramenty, choć z metropolii na wieś było zaledwie kilkadziesiąt kilometrów.

Poruszony tym doświadczeniem św. Alfons założył zgromadzenie redemptorystów, którzy mieli osiedlać się z dala od wielkich ośrodków miejskich, wśród wiosek, by sprawnie docierać do ludzi z Ewangelią, misjami i rekolekcjami.

Okazuje się, że kryzys zbyt wielu powołań nie jest niczym nowym! Niedawno przeczytałam, że Kościół w Wietnamie boryka się z podobnym problemem co XVIII-wieczny Neapol. Od lat wzrasta tam liczba księży i zakonników (sami redemptoryści najwięcej powołań mają właśnie w tym kraju). Obecnie jest tam ok. 6000 księży oraz 31 000 zakonników i zakonnic na 7 mln katolików. Jak stwierdza portal UCA News:

Jednocześnie na peryferiach katolicy czekają czasami miesiącami na Mszę, aż ksiądz pokona setki kilometrów przez trudny teren, by do nich dotrzeć. Dla wielu duchownych, którzy wychowali się w komfortowych domach, przydzielenie do odległej stacji misyjnej jest często postrzegane nie jako łaska, lecz jako forma „wygnania” lub kary.

W Polsce od lat mówimy o spadającej liczbie powołań, coraz mniejszej liczbie księży i łączonych seminariach. Jednocześnie wielu duchownych wciąż pracuje jako dyrektorzy ośrodków rekolekcyjnych, ekonomiści, administratorzy różnych instytucji, dziennikarze itp. Być może większym kryzysem w naszym Kościele jest problem z tożsamością powołanych oraz współodpowiedzialnością za wspólnotę.

Niedawno opublikowaliśmy wywiad na temat SPA — Studium Parafialnej Aktywności w diecezji tarnowskiej. Wciąż jest tam wielu księży, ale organizatorzy są świadomi, że odpowiedzialność za misję Kościoła spoczywa na wszystkich: świeckich, konsekrowanych i duchownych.

Jeśli będzie w nas wzrastać świadomość tego, że jesteśmy uczniami-misjonarzami, unikniemy prawdziwej klęski powołań: zamknięcia się w wygodnym świecie lub oblężonej twierdzy strachu — i ruszymy z Dobrą Nowiną. Wszyscy.