Słuchanie Mszy Świętej
Przed Soborem Watykańskim II ksiądz Mszę śpiewał lub recytował, a ludzie jej słuchali. Praktycznie wszystkie czynności związane z liturgią poza kilkoma przeznaczonymi dla ministrantów, wykonywane były tylko przez księdza. Ludzie natomiast klęczeli w ławkach za balaskami, czyli barierką między prezbiterium a resztą świątyni, obserwowali to, co się dzieje, a ci bliżej mogli słyszeć słowa prezbitera.
Papież Pius XII w encyklice „Mediator Dei” wyróżnia trzy sposoby, przez które wierni włączają się w Eucharystię:
Lud biorąc udział we Mszy św., nierzadko przeplata swe modlitwy na przemian z modłami kapłana; a następnie dlatego, że nieraz przynosi kapłanowi, co dawniej częściej się zdarzało, chleb i wino, aby zostały przeistoczone w Ciało i Krew Chrystusa; a wreszcie dla tej przyczyny, że wierni przez jałmużnę powodują, iż kapłan składa Boską Ofiarę w ich intencji (MD, 30).
Uczestnictwo w Eucharystii
Sobór Watykański II w „Sacrosanctum Concilium” (Konstytucji o liturgii) wyraźniej, niż Pius XII, przypomniał o tym, że Eucharystia jest czynnością całego Kościoła:
Słusznie przeto uważa się liturgię za wykonywanie kapłańskiego urzędu Jezusa Chrystusa; w niej przez znaki widzialne wyraża się i w sposób właściwy poszczególnym znakom urzeczywistnia uświęcenie człowieka, a Mistyczne Ciało Jezusa Chrystusa, to jest Głowa ze swymi członkami, wykonuje całkowity kult publiczny (SC, 7)
Głowa widzialnie reprezentowana jest przez przewodniczącego litrugii biskupa lub prezbitera, a członki przez wszystkich wiernych. Jak zaznacza „Ogólne wprowadzenie do Mszału Rzymskiego”:
Jest więc bardzo ważne, aby sprawowanie Mszy świętej, czyli Wieczerzy Pańskiej, zostało tak uporządkowane, by wyświęceni szafarze, jak i wierni, uczestnicząc w niej zgodnie ze swoim miejscem we wspólnocie Kościoła (ze swoją godnością), czerpali stąd coraz obfitsze owoce (OWMR, 17).
Będzie to łatwiej osiągalne, gdy uwzględniając naturę i inne uwarunkowania każdego zgromadzenia, każdą celebrację przygotuje się tak, aby prowadziła do świadomego, czynnego i pełnego uczestnictwa wiernych, obejmującego ciało i duszę, płonącego wiarą, nadzieją i gorącą miłością (OWMR, 18).
Wierni nie są tylko słuchaczami i obserwatorami, ale uczestnikami, co zakłada działanie, albo lepiej – współdziałanie, jak zaznacza „Lumen Gentium” (Konstytucja dogmatyczna o Kościele):
Wierni zaś na mocy swego królewskiego kapłaństwa współdziałają [wraz z prezbiterem) w ofiarowaniu Eucharystii, pełnią też to kapłaństwo przez przyjmowanie sakramentów, modlitwę i dziękczynienie, świadectwo życia świątobliwego, zaparcie się siebie i czynną miłość (LG, 10).
Świeccy podejmują wiele funkcji na Mszy: czytają komentarze, czytania mszalne i modlitwę wiernych, prowadzą śpiew, organizują procesję z darami, zbierają tacę, czytają ogłoszenia, posługują przy ołtarzu, włączają się w śpiew i odpowiedzi mszalne.
Odprawiam tę Mszę w intencji…
Gdy rozpoczyna się Eucharystia zwykle słyszymy słowa: „Odprawiam tę Mszę w intencji XYZ”. Właściwsze jednak sformułowanie brzmi: „Odprawiamy tę Mszę w intencji XYZ”. Oczywiście każdy robi to zgodnie ze swoim miejscem i Eucharystia nie odbędzie się bez wyświęconego szafarza, ale jest to dzieło całego ludu.
Co więcej w Kościele nie mamy formularza Mszy Świętej bez udziału wiernych. Ksiądz nie powinien jej odprawiać bez przynajmniej jednej osoby, która w niej uczestniczy. Istnieje formularz Mszy z udziałem jednego posługującego. Wtedy formy Pan z wami, zmieniają się na Pan z Tobą i nie ma wezwania: Módlcie się, aby moją i waszą ofiarę… Zmiast tego jest krótka formuła ofiarowania darów.
Choć przed Soborem Watykańskim II nie było koncelebry i czymś normalnym był widok kilku księży recytujących po cichu Msze przy wielu ołtarzach bocznych, to i wtedy nie było zalecane, by robili to sami. Pius XII pisze:
Z powyższych zasad wynika jasno, że Mszę odprawia się w imię Chrystusa i Kościoła, i że Ofiara Eucharystyczna nigdy nie pozostaje bez owoców nawet i społecznych, choćby ją kapłan sprawował bez żadnego ministranta. Niemniej jednak życzymy sobie i wymagamy – co zresztą zawsze polecał Kościół święty – aby żaden kapłan nie przystępował do Ołtarza bez ministranta, który mu ma służyć i odpowiadać według Kanonu 813 (MD, 30).
![{"rendered":"Msza \u015awi\u0119ta trydencka wraca do Bazyliki \u015bw. Piotra [GALERIA]"}](https://wp.pl.aleteia.org/wp-content/uploads/sites/9/2025/10/cardinal-raymond-burke-celebratessolemn-pontifical-traditional-latin-mass-18.jpg?w=620&h=310&crop=1?resize=620,310&q=75)
