Szczegóły zarzutów prokuratury
Prokuratura Okręgowa w Tarnowie oskarżyła bp. Jeża o niezgłoszenie niezwłocznie wiarygodnych informacji o wykorzystywaniu seksualnym małoletnich poniżej 15. roku życia przez ks. Stanisława P. i ks. Tomasza K. W sprawie ks. Stanisława P. diecezja uzyskała dokumenty w 2019 r. z Ukrainy, gdzie kapłan działał; postępowanie kanoniczne potwierdziło winę, a zgłoszenie do prokuratury nastąpiło w sierpniu 2020 r., mimo że pokrzywdzony zgłaszał sprawę już w 2010 r. do prokuratury w Opolu. Sprawa ks. P. została umorzona z powodu przedawnienia, a duchowny wydalony ze stanu kapłańskiego.
Dla ks. Tomasza K. informacja o czynach wobec osób poniżej 15 lat trafiła do kurii pod koniec 2021 r.; wcześniej proces kanoniczny wskazywał na ofiary poniżej 18 lat, co doprowadziło do kary kościelnej, a zgłoszenie do prokuratury nastąpiło 16 grudnia 2021 r. Prokuratura skierowała akt oskarżenia przeciwko ks. K. do Sądu Rejonowego w Nowym Sączu w grudniu 2024 r., uznając zgłoszenia diecezji za spóźnione.
Wyjaśnienia biskupa podczas rozprawy
Podczas pierwszej rozprawy bp Jeż złożył obszerne wyjaśnienia, stwierdzając: „Pedofilia w ogóle, a zwłaszcza w Kościele, jest naganna i należy z nią z całą stanowczością podejmować walkę”. Podkreślił, że powołany w 2015 r. delegat ds. molestowania małoletnich, ks. prof. Robert Kantor, działał z pełną autonomią, a biskup często dowiadywał się o sprawach ostatni. Hierarcha zaznaczył paradoks: „Paradoksalnie za gorliwość jestem oskarżony”, wyjaśniając podwójny porządek prawny (kościelny i cywilny) oraz stopniową recepcję art. 240 k.k. w Kościele – pełna świadomość nastała ok. 2018-2019 r., po wytycznych KEP z 2019 r.
Bp Jeż przeprosił pokrzywdzonych i ich rodziny: „Ubolewam, że to się dokonuje, dokonywało”. Przed salą sądową pojawiła się pokrzywdzona przez innego księdza, deklarując: „Wreszcie! 37 lat amnezji”.
Chronologia proceduralna i decyzje sądowe
Akt oskarżenia trafił do sądu w 2024 r.; proces opóźniała choroba sędzi i kontrowersje wokół bezstronności. W listopadzie 2024 r. Sąd Rejonowy w Tarnowie wnioskował do Sądu Najwyższego o przekazanie sprawy innemu sądowi, argumentując znajomością sędziów z biskupem z opłatkowych spotkań i „ścisłymi relacjami osobistymi”. SN oddalił wniosek w grudniu 2024 r., stwierdzając, że bliskie relacje uzasadniają wyłączenie pojedynczego sędziego, nie całego sądu, a unikanie głośnych spraw podważałoby wymiar sprawiedliwości w mniejszych miejscowościach.
Pierwotny termin kwietniowy 2025 r. przesunięto; posiedzenie przygotowawcze pod koniec 2025 r. wyznaczyło rozprawę na 18 lutego 2026 r., z kolejną 2 marca.
Stanowisko Kurii Diecezjalnej
Kuria wydała komunikat 15 lutego 2026 r., podkreślając zasadę „zero tolerancji” i kilkanaście zgłoszeń w ostatnich latach. Wyjaśniła wątpliwości jurysdykcyjne w sprawie ks. P. (Ukraina) i wiarygodność informacji; powiadomiono Watykan, a zgłoszenie do prokuratury nastąpiło „nawet wbrew opinii prawników”. Dla ks. K. podkreślono natychmiastowość po ujawnieniu wieku ofiar. Diecezja uruchomiła program „Od łez do łaski” dla pokrzywdzonych i współpracę z Dykasterią Nauki Wiary.
Kontekst kościelny i watykański
Proces wpisuje się w reformy papieża Franciszka: motu proprio „Vos estis lux mundi” (2019, nowelizacja 2023) nakazujące dochodzenia wstępne i powiadamianie Watykanu; zniesienie „tajemnicy papieskiej” (2019) umożliwia przekaz państwom dokumentów. KEP w 2019 r. wydała wytyczne: każdy duchowny musi zgłaszać wiarygodne informacje o pedofilii, z autonomią delegatów. Vademecum Dykasterii (2022) podkreśla współpracę z państwem, bez wyjątku dla spowiedzi. Ks. Piotr Studnicki i ks. Wojciech Rzeszowski (KEP ds. ochrony dzieci) potwierdzili brak precedensu w Polsce.
