Kiedy apologeta obliczył prawdziwość katolicyzmu na 93,8%

Był jednym z najciekawszych młodych apologetów protestanckich w sieci. Przez lata bronił „rozsądnego chrześcijaństwa” wobec ateistów i agnostyków. A jednak w pewnym momencie zorientował się, że najpoważniejsze pytania nie dotyczą już istnienia Boga, lecz… Rzymu, papieża i Eucharystii. 

To historia człowieka, który spróbował policzyć prawdopodobieństwo prawdziwości katolicyzmu – i którego ostatecznie przekonała nie tylko chłodna analiza, ale także piękno Kościoła.

Cameron Bertuzzi zaczynał jak wielu młodych pasjonatów filozofii i wiary: z kamerą, mikrofonem i gorącym pragnieniem, by pokazać światu, że chrześcijaństwo jest logiczne.

Jego kanał „Capturing Christianity” szybko wyróżnił się wśród innych treści religijnych – zamiast moralizowania i emocjonalnych świadectw widz otrzymywał dysputy o istnieniu Boga, racjonalne argumenty za Zmartwychwstaniem, debaty z ateistami.

Cameron był ewangelikalnym protestantem, który w Kościele katolickim widział raczej partnera do debaty niż realną opcję dla siebie. Miał do katolicyzmu poważne zastrzeżenia: nie przekonywało go katolickie rozumienie Eucharystii, nie ufał mariologii, nie podobała mu się nauka o wiecznym piekle, a prymat papieża postrzegał jako najsłabszy punkt katolickiej argumentacji.

Wszystko to tworzyło razem racjonalny, dojrzały protestantyzm, dobrze ugruntowany i odporny na „rzymskie kuszenia”.

W tym świecie pojawił się Matt Fradd – australijski katolik, twórca „Pints with Aquinas”, który rozmawia o wierze przy piwie. Między oboma twórcami zrodziła się szczera przyjaźń, a wraz z nią – przestrzeń na poważne spory: o Eucharystię, sens wiecznego potępienia.

Te rozmowy nie wyglądały jak klasyczne próby nawrócenia się nawzajem na jedyną właściwą religię.  Ich ton był raczej taki: dwóch intelektualnie uczciwych ludzi odważnie testuje swoje argumenty, dając im zmierzyć się z najlepszymi zarzutami.

Z czasem Cameron zaczął zauważać, że jego własne argumenty, które uznawał za pewniki – choć nadal mocne – nie są już tak niewzruszone, jak mu się kiedyś wydawało.

Gdy po długich debatach i lekturach kolejne zarzuty wobec katolicyzmu zostały przynajmniej osłabione, Cameron zrobił coś, co bardzo dobrze oddaje jego styl.

Zadzwonił do kilku bliskich, poważnie myślących protestanckich przyjaciół i zadał im jedno pytanie: „Jeśli masz wskazać jeden, najpoważniejszy problem z katolicyzmem, który naprawdę powinien powstrzymać mnie przed konwersją – co to będzie?”.

Odpowiedzi były zaskakująco zgodne. To nie Maryja, nie święci, nawet nie Eucharystia.

To papiestwo.

Jeśli urząd Piotra w katolickim rozumieniu jest fałszywy, cały gmach katolickiej eklezjologii zaczyna się chwiać. Jeśli jednak jest prawdziwy – protestantyzm musi zmierzyć się z faktem, że ktoś rzeczywiście otrzymał od Chrystusa „klucze” i realny urząd rządzenia.

W tym momencie historia Camerona wchodzi na zupełnie inny poziom.

Zamiast pójść za odruchem serca, które już go skłaniało ku katolicyzmowi,  Cameron zrobił to, co umiał najlepiej: usiadł do… arkusza kalkulacyjnego.

Postanowił wykorzystać wnioskowanie bayesowskie, by – na ile to możliwe – policzyć, na ile prawdopodobna jest prawdziwość katolickiej doktryny o papiestwie.

Wypisał więc wszystkie dostępne linie danych: biblijne świadectwa (Mt 16, Łk 22, J 21), głosy Ojców Kościoła, rozwój urzędu Piotrowego w historii, typologię biblijną, ale też argumenty przeciw: milczenie niektórych starożytnych autorów, trudne epizody z dziejów papieży (opisywaliśmy je przy okazji przybliżania sylwetek papieży Leonów), protestancką interpretację tych samych tekstów.

Każdemu „za” i „przeciw” przypisał w arkuszu pewną wagę – nie arbitralną, ale na tyle dobrze uargumentowaną, na ile pozwalała mu uczciwa lektura.

Aby to zrobić maksymalnie uczciwie, rozmawiał zarówno z protestanckimi teologami i apologetami, takimi jak Gavin Ortlund, prosząc ich o mocne argumenty przeciw papieżowi, jak i z katolickimi specjalistami, w tym z Jimmym Akinem, szukając możliwie najsilniejszej wersji stanowiska „za”.

W którymś momencie konsultował swój arkusz z matematykiem, zajmującym się wnioskowaniem bayesowskim zawodowo. Zapytał go, co zrobić z danymi, które wydają się dobre, ale co do których ma wciąż poważne wątpliwości.

„Nie wyrzucaj ich” – usłyszał – „po prostu zmniejsz ich ciężar dowodowy, podziel ich wpływ na pół”.

Tak zrobił. I kiedy raz jeszcze uruchomił swój arkusz, okazało się, że prawdopodobieństwo prawdziwości katolickiej nauki o papiestwie, w świetle zebranych danych, wynosi około 90–94%.

W rozmowie z Mattem Fraddem, jeszcze przed ogłoszeniem przejścia na katolicyzm, użył jednej liczby, która przeszła do internetu: jest „ w 93,8% pewien” prawdziwości katolickiej  doktryny o papieżu.

Jednym z argumentów, który najmocniej wpłynął na jego myślenie, był typologiczny argument Eliakima.

Prorok Izajasz opisuje Eliakima, który w królestwie Dawida otrzymuje „klucz domu Dawida” i urząd szafarza królewskiego; kiedy otworzy – nikt nie zamknie, kiedy zamknie – nikt nie otworzy. W Ewangelii Mateusza Jezus mówi do Piotra: „Tobie dam klucze królestwa niebieskiego”.

Czy to tylko poetycka zbieżność, czy świadome, prorockie nawiązanie?

Przez długi czas Cameron pozostawał sceptyczny, a przynajmniej ostrożny. Dopiero kiedy obejrzał czterogodzinne, bardzo szczegółowe wideo katolickiego internetowego apologety  Sonna w którym ten, krok po kroku, rozwija tę typologię, uznał, że argument jest naprawdę poważny. Zaktualizował arkusz.

Tym razem wynik wskazywał, że prawdopodobieństwo prawdziwości katolickiej doktryny o papiestwie sięga już mniej więcej 95%.

W języku codziennym oznaczało to: „Jeśli mam być intelektualnie uczciwy, muszę przyznać, że Kościół katolicki ma rację”.

A jednak nie był to tylko zimny proces rozpisywania procentów.

Równolegle dojrzewał inny wymiar jego drogi – ten, który ma niewiele wspólnego z arkuszem kalkulacyjnym, a bardzo wiele z doświadczeniem piękna.

Jako fotograf Cameron od lat zachwycał się architekturą, światłem, detalami.

W świecie katolickim – a szczególnie podczas wizyty u Matta Fradda, gdy ten zabrał go na liturgię w obrządku bizantyjskim – zobaczył przestrzeń wiary, która nie wstydzi się majestatu, gęstości symboli, zapachu kadzidła, śpiewu, ciszy.

Zrozumiał, że nie jest to „estetyczna nadbudowa”, ale bardzo konkretna odpowiedź na wiarę w Boga, który stał się ciałem i działa przez materię. "Lex orandi, lex credendi" (sposób modlitwy – liturgia –Kościoła kształtuje i wyraża jego wiarę ) bardzo mu przemówił do serca. Porównywał pełną majestatu, zakorzenioną w starożytnej historii liturgię katolicką z protestanckimi, płytkimi i pozbawionymi sacrum  nabożeństwami i coraz bardziej go ciągnęło - tym razem już sercem - do Kościoła.

Do tego doszły życiorysy świętych, w których – jako zwolennik „soul‑making theodicy”, czyli wizji cierpienia jako miejsca wzrostu – odkrył urzekającą spójność: wiarę, która dojrzewa w Krzyżu.

Modlitwa, także ta „po katolicku” – ze świętymi, różańcem, rachunkiem sumienia – stała się dla niego na nowo przestrzenią realnego spotkania, a nie tylko intelektualnej refleksji.

Gdy liczby, argumenty i wewnętrzne „przeczucia prawdy” zaczęły układać się w jedną całość, pojawiło się pytanie, które dla wielu nawróconych jest najboleśniejsze: „A co na to rodzina? Co stanie się z moją misją?”.

Cameron wiedział, że jego decyzja nie dotyczy tylko jego samego. Ma żonę, dzieci, zobowiązania wobec widzów, patronów, przyjaciół z protestanckiego świata.

Dlatego „wrzucił hamulec”. Spowolnił proces, konsultował się, modlił, rozmawiał z żoną, z przyjaciółmi, z duchownymi.​

W jednym z najbardziej poruszających momentów rozmowy z Mattem Fraddem przyznaje, że noc po ogłoszeniu decyzji była przepełniona lękiem: „Czy właśnie zrujnowałem wszystko, co budowałem przez lata?”.​

A jednak coraz wyraźniej czuł, że odwlekanie w nieskończoność odpowiedzi na rozpoznaną prawdę nie jest już roztropnością, lecz formą nieposłuszeństwa.​

Symboliczna scena, w której ogłasza światu swoją decyzję, jest niemal filmowa.

Wraz z Mattem siedzą na tarasie w Rzymie, za plecami widać kopułę bazyliki św. Piotra, a Cameron spokojnym, nieco ściszonym głosem opowiada, jak protestancki apologeta doszedł do wniosku, że Kościół katolicki ma rację.

Mówi o wejściu do RCIA, o przygotowaniu do sakramentów, o towarzyszeniu ze strony katolickich przyjaciół, w tym Michaela Gormleya, z którym przechodzi przez kolejne etapy formacji.

Podkreśla, że nie zamierza zmieniać „Capturing Christianity” w kolejny, wyłącznie katolicki kanał – jego misją pozostaje ukazywanie „inteligentnego chrześcijaństwa” jako takiego, choć już z perspektywy syna Kościoła katolickiego.

I może właśnie w tym jest największa siła jego historii: w świecie, w którym wiara bywa redukowana do emocji albo do ideologii, on pokazuje, że można kochać Boga i sercem i przyjmować w pełni rozumem – i dojść w ten sposób aż do Rzymu.

Kanały Camerona Bertuzziego: