W XIII wieku, w paryskim klasztorze św. Jakuba, jeden z dominikanów usiadł do pracy nad czymś, co dziś nazwalibyśmy projektem karkołomnym. Teologia miała już swoją wielką syntezę w postaci Summy Teologicznej Św. Tomasza z Akwinu. Filozofia pulsowała sporami. A o. Hieronim postanowił zrobić porządek z muzyką.
Nie z jakimś wybranym utworem czy gatunkiem. Z całą wiedzą o muzyce.
Hieronim z Moraw wziął na warsztat starożytne traktaty, praktykę chorału, rodzącą się polifonię, nowe sposoby zapisu. Nie zadowolił się przepisaniem cudzych myśli. Selekcjonował. Skracał. Komentował. Zestawiał. Stworzył jedenaście definicji muzyki, jakby próbował uchwycić ją z różnych stron, wiedząc, że jedna nie wystarczy.
Wyobraźmy go sobie przy pulpicie. Pergamin. Pióro, tusz. Diagramy. Etymologie. Cytaty z Akwinaty przetworzone po swojemu. Rozdział o komponowaniu z trzema stopniami piękna i trzema stopniami brzydoty. XIII-wieczny zakonnik, który mówi kompozytorom: tak, to jest dobre. A to jeszcze nie.
Traktat „De musica” nie był oficjalnym podręcznikiem. Dominikanie cenili prostotę liturgii, a polifonia nie zawsze mieściła się w ich ideałach. Tym bardziej intryguje obecność tematów wykraczających poza klasztorną praktykę. W tych kartach czuć ciekawość świata. Czuć intelektualną odwagę.
Po siedmiu wiekach ten tekst wraca do dysputy.
W środę, 4 marca o godz. 19.00, w Fundacji Świętego Benedykta przy al. Wielkopolskiej 43 w Poznaniu, o. Błażej Matusiak OP opowie o swojej książce „Dominikańska Summa Muzyki: traktat «De Musica» Hieronima z Moraw”. Będzie to premiera monografii, która prowadzi czytelnika przez epokę, przez źródła, przez definicje, przez sposób myślenia człowieka XIII wieku.
Spotkanie towarzyszy warsztatom chorału dominikańskiego prowadzonym w tym czasie przez Marcela Pérèsa. Teoria i praktyka oddychają w tym samym miejscu.
Jeśli kiedykolwiek zastanawiałeś się, jak średniowiecze słyszało świat – to jest wieczór dla Ciebie.
